Właściwa strona - http://www.wiw.pl/astronomia/eseje/historia/spiew/lista.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Eseje Tematy - Historia astronomii - Narzędzia i metody astronomii - Astronomia sferyczna i praktyczna - Badania kosmiczne - Układ Słoneczny - Słońce - Galaktyki - Kosmologia - Niebo w tym miesiącu - Eseje Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? ...powrót CZY WSZECHŚWIAT ŚPIEWA? Muzyka sfer - lista przebojów Jakakolwiek instrumentalna ziemska realizacja harmonii niebios zawsze będzie tylko nędzną imitacją muzyki inteligencji Johannes Kepler lojalnie o tym uprzedzał. Idea muzyki sfer pociągała i pociąga jednak kompozytorów, dzięki czemu mogłem bez zbytniego trudu zestawić pierwszą dziesiątkę utworów, które w całości lub w części bezpośrednio odwołują się harmonii kosmicznej. Zarówno lista ta, jak i kolejność utworów na niej odzwierciedlają wyłącznie moje upodobania. Ale będę wdzięczny za wszelkie uwagi i propozycje rozszerzające to zestawienie. 1. Georg Friedrich Haendel: Ode for St. Cecilia's Day Oda do św. Cecylii 1739. Numer jeden to oda Haendla do słów pięknej Pieśni na dzień św. Cecylii Johna Drydena z 1687 r. Pieśń zaczyna się słowami: From Harmony, from heav'nly Harmony/This universal Frame began , a nieco dalej stwierdza: Kiedy potęgą świętych pieśni/Sfery zaczęły swe obroty/Głosząc wielką Stwórcy chwałę . Haendel skomponował odę w 8 zimnych listopadowych dni. Warto zauważyć, że nie był pierwszym kompozytorem, który wykorzystał poemat Drydena. Już bowiem w roku jego powstania, 1687, zrobił to Włoch tworzący w Anglii - Giovanni Battista Draghi Św. Cecylia - patronka boskiej muzyki. Fragment średniowiecznego ołtarza ok. 1500. 2. Wolfgang Amadeusz Mozart: Il sogno di Scipione Sen Scypiona, KV 126 1772. Wczesna, jednoaktowa opera Mozarta do libretta Pietra Antonia Metastazja według Snu Scypiona Cycerona była wystawiona po raz pierwszy w Salzburgu, by uczcić intronizację Hieronima Colloreda na biskupa tego miasta. W operze bogini stałości wykłada Scypionowi we śnie mechanikę muzyki sfer. Dodajmy, że w 1789 r. Mozart opracował aranżację Ody do św. Cecylii Haendla. 3. Joseph Strauss: Sph ren-Kl nge Muzyka sfer, op. 235 1868. To jeden z najpopularniejszych walców syna Johanna Straussa starszego, brata króla walców , Johanna Straussa młodszego. 4. Paul Hindemith: Die Harmonie der Welt Harmonia świata 1951. Na symfonię Harmonia świata składają się trzy części, nazwane według średniowiecznej klasyfikacji muzyki: musica instrumentalis grana przez ludzi, musica humana oddająca harmonię człowieka jako mikrokosmosu, dla ucha ludzkiego już niesłyszalna i musica mundana, czyli muzyka sfer niebieskich. Pod tym samym tytułem Hindemith napisał pięcioaktową operę o życiu Johannesa Keplera, wystawioną po raz pierwszy w Monachium w 1957 r. 5. Antonio Vivaldi: Harmonia mundi nr 5 Harmonia świata, RV 456 ok. 1720. Harmonia świata Vivaldiego to koncert na obój i orkiestrę smyczkową w tonacji F-dur. Z pewnością najweselsza muzyka, jaką można by imputować sferom niebieskim. 6. Gustav Holst: The Planets Planety, op. 32 1916. Suita Planety na chór i orkiestrę jest najpopularniejszym dziełem angielskiego kompozytora. Tworzące ją poematy ilustrują charakter siedmiu planet: Marsa, Wenus, Merkurego, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna, w takiej właśnie kolejności. Pojawiający się po Neptunie chór żeński to syreny, które według Platona kierowały sferami planetarnymi, wyśpiewując nieustannie jedną nutę. Kosmos - w środku koła zodiaku siedem planet - podtrzymywany przez cztery skrzydlate syreny, które kierowały sferami planetarnymi. Sklepienie świątyni Baala w Palmyrze, II w. n.e. 7. Giovanni Maria Bardi: L'Armonia delle sfere Harmonia sfer 1589. Harmonia sfer jest pierwszym z sześciu intermediów napisanych przez włoskiego kompozytora we Florencji do komedii La Pellegrina G. Bargaglego i wystawianych podczas uroczystości weselnych z okazji ślubu Ferdynanda i Medyceusza z Krystyną lotaryńską. Ulokowane już w chrześcijańskiej wizji świata, platońskie syreny oznajmiają w dziełku Bardiego: My, które śpiewem powodujemy dostojny obrót sfer niebieskich... 8. Joseph Haydn: Thy voice, o Harmony Twój głos, o Harmonio, nr 46 1792. Trzygłosowy kanon, który można śpiewać wprost i od końca, jak również po odwróceniu partytury do góry nogami - i po tej operacji znów wprost i od końca, przesłał Haydn Uniwersytetowi w Oksfordzie z okazji przyznania mu honorowego doktoratu z muzyki. Warto też pamiętać, że Haydn skomponował słynne oratorium Stworzenie świata , które miało swe prawykonanie w 1798 r. w Wiedniu. 9. Olivier Messiaen: Quatuor pour la fin du temps Kwartet na koniec świata 1942. Kwartet na koniec świata w dwóch pierwszych częściach - Liturgii kryształu i Wokalizie dla Anioła, ogłaszjącego koniec świata - próbuje oddać nieuchwytne harmonie Niebios . W swym komentarzu do Liturgii kryształu Messiaen pisał: Między 3 a 4 rano przebudzenie ptaków: kos lub słowik improwizuje solo, otoczony pyłem dźwiękowym, nawoływaniem się w trylach, błąkającym się w koronach drzew. Przenosząc to na plan religijny, otrzymacie harmonijną ciszę Niebios . 10. Frank Bridge: Strings in the Earth Struny w Ziemi 1925. Ta pieśń do słów wiersza Jamesa Joyce'a ze zbioru Muzyka kameralna właściwie nie wiąże się w żaden sposób z muzyką sfer. Za to nieodparcie nasuwa na myśl tak dzisiaj popularną w fizyce teorię superstrun - współczesnego odpowiednika harmonii niebios, z której, jak chciał Dryden, powstał Wszechświat. U Joyce'a: Z ziemi, z powietrza struny wysnute/Słodycz muzyczną rodzą tłum. Jerzy Pietrkiewicz. I polonikum: Karol Szymanowski napisał do słów Joyce'a cykl 4 pieśni op. 54, które wydano 12 lat po śmierci kompozytora, w 1949 r. Pracował nad dalszymi trzema, ale pozostawił je w szkicach - wśród nich znajduje się Strings in the Earth . W pierwszej dziesiątce nie zmieściły się, z różnych powodów, chociażby takie utwory, jak oda Celestial music Henry'ego Purcella 1689, zbiór utworów wokalno-instrumentalnych Harmonia Caelestis księcia P la Esterh zy'ego 1711, pierwsza zachowana opera niemecka Die Tugendsterne Georga Philippa Harsd rffera i Sigmunda Gotlieba Stadena ok. 1644 - siedemnastowieczna wersja Planet Holsta, czy nawet Kosmogonia Krzysztofa Pendereckiego. Jarosław Włodarczyk [ góra strony ] Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.