Właściwa strona - http://www.wiw.pl/Biologia/Genetyka/JezykGenow/Esej.asp?base=r&cp=1&ce=2 Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Czytaj: Biblioteka Delta Inne: Słowniki Szkoły wyższe Wszechświat w obrazkach Nowe: Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Biologia Genetyka Historia odkryć genów i genetyka klasyczna Indeks Genetyka Historia odkryć genów i genetyka klasyczna Badania nad . . . Komórka . . . Chromosomy Prawa G.Mendla Prace T.H. Morgana Związek genów i . . . Geny jako . . . Podstawy genetyki Genetyka molekularna Geny i ewolucja Świat wirusów i . . . Inżynieria genetyczna Słowniczek Źródło Wybrane fragmenty pochodzą z książki Język genów autorstwa Paul'a Berg'a i Maxine Singer Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Biologia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Chromosomy Chromosomy N a początku XIX wieku biolodzy zauważyli wewnątrz jąder komórek roślin i zwierząt małe struktury. Nazwali je chromosomami od greckiego chromo barwa i soma ciało, ponieważ struktury te szczególnie dobrze barwiły się pewnymi substancjami stosowanymi podczas przygotowywania komórek do badań mikroskopowych. W drugiej połowie XIX wieku biolodzy szczegółowo poznali kształt i zachowanie chromosomów. Ludzkie chromosomy Okazało się, że wszystkie komórki z wyjątkiem komórek jajowych i plemników organizmu danego gatunku eukariotycznego zawierają zawsze taką samą, charakterystyczną liczbę chromosomów. Na przykład, pewien gatunek muszki owocowej ma osiem chromosomów, podczas gdy ludzie i nietoperze po 46, kukurydza 20, a nosorożec 84. Dzieje się tak, mimo że poszczególne komórki różnią się całkowicie budową i funkcją. Obok przedstawione są chromosomy ludzkie widziane pod mikroskopem świetlnym i elektronowym. Chromosomy można pogrupować w pary ze względu na podobny kształt: cztery pary u muszki owocowej, 23 pary u ludzi i tak dalej. Dwa podobne składniki pary określa się mianem homologicznych względem siebie. Badania mikroskopowe chromosomów w martwych wybarwionych komórkach dają statyczny obraz ich zachowania. Można było jednak ułożyć takie obrazy w sekwencję zdarzeń, poczynając od formowania dwóch nowych komórek dzięki podziałowi starej, a kończąc na podziale tych dwóch na cztery następne. Oglądane w kolejności obrazy pokazują, jak w czasie gdy komórka przygotowuje się do podziału, zmieniają się chromosomy, podobnie jak kolejne ilustracje w książce przy przewracaniu stron przedstawiają przebieg akcji. Stało się jasne, że podczas podziału komórkowego tworzy się duplikat każdego chromosomu, co daje w rezultacie podwojenie ich liczby. Podczas podziału podwojony zestaw chromosomów rozdziela się tak, że każda z dwóch komórek potomnych uzyskuje tę samą ich liczbę, jaką miała komórka rodzicielska. Cały proces podziału chromosomowego nazywany jest mitozą. W czasie mitozy chromosomy są silnie skondensowane i tworzą odrębne struktury. Charakterystyczne kształty i rozmiary chromosomów mitotycznych pozwalają na identyfikację par homologicznych. Chromosomy, które zazwyczaj widzi się pod mikroskopem i przedstawia na rysunkach i fotografiach, są w trakcie mitozy. 1 Ilustracje przedstawiają zwykle dwie kopie zduplikowanego chromosomu, ciągle jeszcze połączone ze sobą jak na rycinie powyżej. Najpierw wszystkie chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki i dzielą się na dwie grupy, które przesuwają się do przeciwległych biegunów komórki. Gdy błona komórkowa rozrasta się i oddziela oba bieguny komórki wyjściowej, tworzą się dwie komórki. Każda nowa komórka określana jako komórka potomna zawiera pełny zestaw par chromosomów. Wydarzenia następujące od początku jednego podziału komórkowego do następnego określa się mianem cyklu komórkowego. Po rozdzieleniu się komórek każda z komórek potomnych tworzy substancje chemiczne charakterystyczne dla komórek w stadium wzrostu. Po tym okresie wzmożonej aktywności metabolicznej następuje podwojenie chromosomów. Po zakończeniu procesu podwajania chromosomów rozpoczyna się mitoza. Gdy mitoza kończy się, dwie komórki potomne rozdzielają się i cykl rozpoczyna się od nowa. Całkowity czas pełnego cyklu waha się od minut do dni, w zależności od typu komórki oraz warunków wzrostu. Z zasady czas, w którym zachodzi mitoza i rozdzielenie komórek, stanowi około 10 procent całego cyklu. Przez większą część cyklu chromosomy są trudno dostrzegalne, ponieważ pozostają w formie rozplecionej. Nazywa się je wówczas chromatyną. Aby analiza struktury chromosomów powiodła się, trzeba wybrać odpowiedni organizm doświadczalny. Na początku ulubionym układem eksperymentalnym badaczy były bardzo grube pary chromosomów z gruczołów śliniankowych muszki owocowej; z systematyczną analizą chromosomów ludzkich i innych małych chromosomów ssaków trzeba było czekać aż do drugiej połowy naszego stulecia. Nawet obecnie małe i rozmyte chromosomy takich prostych eukariontów jak drożdże i pierwotniaki wymykają się analizie pod mikroskopem świetlnym. 1 A dokładniej: jednego z jej stadiów - metafazy, kiedy ustawiają się w jednej płaszczyźnie przyp. tłum. góra strony poprzedni esej [1] [2] następny esej Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.