Właściwa strona - http://www.wiw.pl/historia/dziejepanstw/058-114.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Historia Dzieje państw Jesteś tutaj Dzieje państw Prószyński i S-ka Warszawa 2000 Spis treści Wirtualny Atlas Historyczny Starożytna Grecja Dzieje państw Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Historia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? LVIII 114. Epoka rozbicia za dynastii T'ang i Sung Lata 220-65 to tzw. Okres Trzech Królestw Wei, Wu, Szu. Po przejściowym zjednoczeniu w latach 317-589 nastąpił podział na Chiny Północne i Południowe. Podczas gdy na północy obcy etnicznie najeźdźcy stworzyli 16 państw z chińską administracją i kulturą, na południu w latach 222-589 tzw. sześć dynastii kontynuowało chińskie tradycje państwowe. W Chinach rozprzestrzeniał się wówczas propagowany przez cesarza Liang Wu Ti buddyzm w odmianie Mahajany. Pozycję mocarstwa osiągnęło w latach 420-588 tureckie państwo Toba dynastia Wei. Po jego upadku dominującą pozycję zdobył wódz Jang Czien, który w latach 580-604 jako cesarz Wen dynastia Sui zjednoczył cały kraj. Cesarz Jang do 618 r. wprowadził system powoływania urzędników, oparty na wprowadzonych w 606 r. pisemnych egzaminach system działał do XX w.. Zbudowano wówczas Kanał Cesarski, który połączył rzeki Jangcy i Huang-ho. Klęski militarne w wojnach z Turkami i Koreą doprowadziły do powstań, w rezultacie których do władzy doszła dynastia Tang 618-917. Za panowania cesarza T'ai Tsunga 627-49 Chiny osiągnęły szczytową potęgę w swojej historii. Za jego czasów powstały samodzielne okręgi wojskowe dla ochrony granic cesarstwa. Cesarz T'ai pokonał Turków Wschodnich i zaatakował Koreę. U schyłku jego panowania osiemdziesiąt osiem ludów azjatyckich uznawało zwierzchność chińską. Nastąpił rozkwit gospodarki oraz arabskiego handlu zamorskiego i chińskiego handlu lądowego. Również kultura chińska przeżywała wtedy okres wspaniałego rozkwitu. Liryka chińska osiąga szczyty w twórczości Wang Wei 699-759, Li T'ai-po 699-762, Tu Fu 712-70, Po Cz -i oraz Han J . Zbiór poezji t'angowskiej zawiera 48 900 utworów 2200 poetów. W 725 r. powstała Akademia Hanlin służąca kształceniu najwyższych urzędników. Rozpowszechnienie się w Chinach buddyzmu oddziaływało na literaturę i sztukę malarstwo, plastyka. Pielgrzymki do miejsc świętych ułatwiały przenoszenie wpływów buddyjskich z Indii do Chin. Ósmy wiek przyniósł pierwsze niepowodzenia, które rozpoczynają okres upadku imperium. W 751 r. Chiny poniosły klęskę w bitwie z wojskami arabskimi nad rzeką Talass. Kraj pustoszyły zbrojne powstania wspierane przez ludy Ujgurów, Kitanów, Tunguzów i Taiów. W 790 r. państwo Tufan dokonało podboju Zachodnich Chin. Cesarstwo dodatkowo osłabiały prześladowania buddystów 844. Zupełne rozprężenie nastąpiło w latach 907-60, w epoce pięciu dynastii. Namiastką odrodzenia cesarstwa stało się narzucenie przez panującą w latach 960-1127 północną dynastię Sung Liao trybutu państwu Kitanów dynastia Liao i państwu Sia. Cesarz Szen Tsung 1068-85 rozdzielił administrację cywilną i wojskową oraz wprowadził milicję ludową, aby poddać kontroli swych wodzów. Reformy te nie zapobiegły jednak katastrofie. Dżurdżenowie podbili północne Chiny i utworzyli tu państwo Jin 1125. W latach 1127-1279 południowa dynastia Sung, płacąc trybut, z trudem zachowała niezależność, aż do najazdu mongolskiego. Mimo słabości politycznej był to okres świetności kultury i gospodarki Chin wynaleziono saletrę, proch, race, druk i porcelanę. Nastąpił rozkwit prozy prace geograficzne i historyczne, encyklopedie. Znaczącymi eseistami byli Ou-jang Siu i Sung Tung-p'o. Powstały akademie malarskie. Filozofia okresu Sung w oparciu o zasady konfucjanizmu stworzyła dogmatyczny system moralności politycznej. Pojawiła się też kultura ogólnochińska. Prekursorem języka nowochińskiego był "scholastyk" Czu Si 1131-1200. [góra strony] Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.