Właściwa strona - http://www.wiw.pl/nowinki/astronomia/200106/20010629-001.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Nowinki astronomiczne Jesteś tutaj nowinka: M81 okiem XMM-Newtona autor: Jarosław Włodarczyk z dnia: 29-06-2001 Najświeższe nowinki M81 okiem XMM-Newton Orbitujące obserwatorium XMM-Newton dostarczyło najdokładniejszych jak dotąd ultrafioletowych obrazów galaktyki spiralnej M81. Pozwolą one być może zgłębić naturę jej centralnych rejonów, produkujących znaczne ilości energii. Było zaćmienie Pierwsze w XXI wieku zaćmienie Słońca miało miejsce 21 czerwca 2001 r. Przedstawiamy jego najefektowniejszą fazę, widzianą z ziemi i... z kosmosu. Karły jak gwiazdy Astronomowie prowadzący obserwacje za pomocą 3,5-metrowego teleskopu w Obserwatorium La Silla w Chile zidentyfikowali wiele brązowych karłów w Wielkiej Mgławicy w Orionie M42, uchodzącej za miejsce narodzin gwiazd. Pory roku z pierścieniami Udostępniona przez NASA sekwencja zdjęć Saturna - obrazek z gatunku "Najpiękniejsze zdjęcie dnia!" - przypomina nam, że i tam, daleko od Słońca, planety przeżywają swoje pory roku. Cudowna i biały karzeł Jedna z najbardziej znanych gwiazd zmiennych - Mira w Wielorybie - ma towarzysza. Czarne dziury wagi średniej II Czarne dziury są tak niezwykłymi obiektami, że budzą wielkie zainteresowanie w każdej postaci: mikroskopowych czarnych dziur, supermasywnych czarnych dziur czy nawet - średniej wielkości czarnych dziur. Wszystkie nowinki Powrót Astronomia - strona główna Nowinki Wirtualnego Wszechświata Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Zespół Osoby, które przygotowały dla Ciebie witrynę Nowinki M81 okiem XMM-Newtona Orbitujące obserwatorium XMM-Newton dostarczyło najdokładniejszych jak dotąd ultrafioletowych obrazów galaktyki spiralnej M81. Pozwolą one być może zgłębić naturę jej centralnych rejonów, produkujących znaczne ilości energii. XMM-Newton to instrument do obserwacji w ultrafiolecie i promieniowaniu rentgenowskim, umieszczony na orbicie przez Europejską Agencję Kosmiczną ESA 10 grudnia 1999 r. Rys. ESA. Galaktyka spiralna, oznaczona w katalogu Messiera jako M81, należy do najjaśniejszych mgławicowych obiektów północnego nieba: mając blask 6,8 wielkości gwiazdowej i świecąc w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, jest łatwym celem dla obserwatorów wyposażonych w nieduże teleskopy, a nawet lornetki. W rzeczywistości M81 skatalogowana również jako NGC 3031 to spora galaktyka, oddalona od nas o mniej więcej 12 milionów lat świetlnych i obdarzona jasnym obszarem centralnym. W jaki sposób produkowana jest w nim energia, pozostaje kwestią sporną. Zdjęcie M81 powstało ze złożenia trzech obrazów, uzyskanych przez XMM-Newton na trzech różnych długościach fal w ultrafiolecie. Widać na nim dziesięciokrotnie więcej szczegółów niż na wcześniejszych ultrafioletowych obrazach tej galaktyki. Fot. A. Breeveld, K. Mason MSSL/XMM-Newton/ RGS Consortium/SRON/ESA. Uzyskane przez orbitujący teleskop XMM-Newton obrazy pozwalają w szczególności wyróżnić w M81 obszary występowania młodych nadwyżka promieniowania niebieskiego i starych czerwone gwiazd. Błękitne, młode gwiazdy układają się na obrazie wzdłuż wyraźnie widocznych ramion spiralnych, natomiast stare, czerwone gwiazdy zasiedlają centralne zgrubienie. W samym środku obrazu M81 widać białą plamę, za którą skrywa się albo obszar intensywnego formowania się gwiazd jak chcą jedni, albo czarna dziura ściągająca materię na siebie i w ten sposób ją rozgrzewająca jak sugerują inni. Oba procesy dostarczają intensywnej emisji promieniowania ultrafioletowego. W drugim przypadku można by mówić, że M81 przechodzi właśnie przeobrażenie od kwazara do w miarę normalnej galaktyki. W pierszym zaś można podejrzewać, że na przykład oddziaływanie grawitacyjne M81 z pobliską towarzyszką, galaktyką M82, sprowokowało jakiś czas temu nasilenie się procesów gwiazdotwórczych w centrum tej pierwszej. Niewykluczone, że planowane na następne miesiące kolejne obserwacje pozwolą i tę zagadkę rozstrzygnąć. Jarosław Włodarczyk [ góra strony ] Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.