Fizyka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
 Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Fizyka > Wielkie wykłady - Boska cząstka 
  Indeks
Wielkie wykłady
Dramatis personae
Niewidoczna piłka
nożna

Pierwszy fizyk cząstek
Interludium A:
Opowieść o dwóch
miastach

Poszukiwania atomu:
mechanicy

Galileusz, Zsa Zsa
Gabor i ja

Kule i pochylnie
Piórko i grosik
Prawda o wieży
Atomy Galileusza
Akceleratory
i teleskopy

Carl Sagan XVII wieku
Człowiek bez nosa
Mistyk wyjaśnia
Papież do Galileusza:
spadaj

Słoneczna gąbka
Zarządca mennicy
Siła niech będzie
z nami

Ulubione F  Isaaca
Co nas pcha do góry
Tajemnica dwóch mas
Człowiek z dwoma
umlautami

Wielki twórca syntez
Kłopot z grawitacją
Isaac i jego atomy
Dziwne rzeczy
Dalmatyński prorok
Dalsze poszukiwania
atomu: chemicy
i elektrycy

Nagi atom
Interludium B:
Tańczący mistrzowie
wiedzy tajemnej

Akceleratory: one
rozkwaszają atomy,
nieprawdaż?

Interludium C:
Jak w ciągu weekendu
złamaliśmy parzystość
i odkryliśmy Boga

A–tom!
I wreszcie boska
cząstka

Mikroprzestrzeń,
makroprzestrzeń
i czas przed
początkiem czasu

  Źródło
Leon Lederman,
Dick Teresi

BOSKA CZĄSTKA
Jeśli Wszechświat jest odpowiedzią, jak brzmi pytanie?

Przełożyła Elżbieta
Kołodziej-Józefowicz


  Zarządca mennicy
 
Zarządca mennicy
 
„N
ajłaskawszy Panie! Mam zostać zamordowany, choć może Pan sądzić, że nie; ale to prawda. Będzie to morderstwo najokropniejsze z  możliwych. Dojdzie do niego w  majestacie prawa, jeśli nie wybawi mnie od niego Pana miłosierna ręka”
       Tak w  1698 roku pisał fałszerz William Chaloner – jedna z  bardziej sprytnych i  barwnych postaci w  przestępczym światku Londynu tamtych czasów – do urzędnika, który wreszcie zdołał go schwytać, osądzić i  skazać. Chaloner zagrażał integralności brytyjskiej waluty, występującej wówczas głównie w  postaci złotych i  srebrnych monet.
       Ten dramatyczny apel był skierowany do Isaaca Newtona, kuratora mennicy państwowej, który wkrótce miał zostać jej zarządcą. Newton skrupulatnie wykonywał swoje zadanie, które polegało na nadzorowaniu mennicy, kontrolowaniu przebijania monet i  chronieniu waluty przed fałszerzami i  „obcinaczami” – tymi, którzy zestrugiwali z  monety cenny kruszec i  puszczali ją z  powrotem w  obieg jako pełnowartościową. Ta posada – odpowiednik dzisiejszego sekretarza skarbu czy ministra finansów – łączyła w  sobie udział w  wyrafinowanej grze politycznej i  walkach parlamentarnych ze ściganiem oszustów, rzezimieszków, złodziei i  innych wyrzutków, którzy żerowali na walucie Królestwa. Korona powierzyła tę posadę wybitnemu uczonemu, Newtonowi, jako synekurę, aby mógł spokojnie pracować nad innymi, ważniejszymi zagadnieniami. Ale Newton potraktował ją zupełnie poważnie. Opracował technikę karbowania brzegu monet, by przechytrzyć „obcinaczy”. Osobiście nadzorował wieszanie skazanych fałszerzy. Były to zajęcia nie mające nic wspólnego z majestatycznym spokojem wcześniejszych etapów życia Newtona, kiedy to jego prace nad zagadnieniami matematycznymi i  przyrodniczymi dały początek gwałtownemu rozkwitowi tych nauk. Dopiero powstanie teorii względności na początku XX wieku można porównać z  tym, czego dla rozwoju nauki dokonał Newton.
       Kaprys historii sprawił, że Isaac Newton urodził się w  Anglii w  tym samym roku, w  którym umarł Galileusz (1642). Nie sposób mówić o  fizyce, nie wspominając Newtona. Był on uczonym o  transcendentnym znaczeniu. Wpływ jego dokonań na dzieje ludzkości można porównać z  wpływem Jezusa, Mahometa, Mojżesza i  Gandhiego, a  także Aleksandra Wielkiego, Napoleona i  im podobnych. Newtonowskie prawo powszechnego ciążenia i  stworzona przez niego metodologia zajmują po kilka rozdziałów w  każdym podręczniku fizyki. Każdy, kto pragnie poświęcić się nauce lub inżynierii, musi je zrozumieć. Newtona określa się jako skromnego z  powodu jego słynnego stwierdzenia: „Jeśli widziałem dalej niż inni, to dlatego, że stałem na ramionach gigantów”, co większość interpretuje jako złożenie hołdu takim uczonym, jak: Kopernik, Brahe, Kepler i  Galileusz. Możliwa jest wszakże inna interpretacja: mówiąc te słowa, Newton naigrawał się ze swego zajadłego rywala naukowego, bardzo niskiego Roberta Hooke'a, który twierdził, nie bez racji, że to on pierwszy odkrył grawitację.
       Naliczyłem ponad dwadzieścia poważnych biografii Newtona. A  literatura, w  której analizuje się, interpretuje i  komentuje jego życie oraz osiągnięcia, jest nieprzebrana. W  biografii napisanej przez Richarda Westfalla i  opublikowanej w  1980 roku źródła, z  których korzystał, podane są na dziesięciu gęsto zadrukowanych stronach. Westfall żywi dla Newtona bezgraniczny podziw:
       „Miałem to szczęście, by przy różnych okazjach poznać wielu błyskotliwych ludzi, co do których bez wahania mogę przyznać, że intelektualnie mnie przewyższają. Nigdy też nie spotkałem nikogo, z  kim nie chciałbym się porównywać; zawsze przecież można powiedzieć, że jestem w  połowie, w  jednej trzeciej czy w  jednej czwartej tak zdolny jak ten, z  kim się porównuję. Zawsze jednak ułamek był skończony. W  rezultacie mych badań nad Newtonem doszedłem do przekonania, że z  nim nie sposób się mierzyć. Stał się dla mnie osobą zupełnie innego rzędu, jednym z  nielicznych geniuszy, którzy kształtowali kategorie ludzkiego intelektu”.
       Historia atomizmu jest historią redukcjonizmu – wysiłków zmierzających do zredukowania całej przyrody do niewielkiej liczby praw rządzących niewielką liczbą pierwotnych obiektów. Największym redukcjonistą ze wszystkich był Isaac Newton. Musiało minąć 250 lat, zanim wśród rzesz Homo sapiens zaludniających Ziemię pojawił się ktoś, kto mu dorównał. Wydarzyło się to w  niemieckim mieście Ulm w  roku 1879.
góra strony
poprzedni fragment następny fragment
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach