Fizyka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
 Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Fizyka > Wielkie wykłady - Boska cząstka 
  Indeks
Wielkie wykłady
Dramatis personae
Niewidoczna piłka
nożna

Pierwszy fizyk cząstek
Interludium A:
Opowieść o dwóch
miastach

Poszukiwania atomu:
mechanicy

Galileusz, Zsa Zsa
Gabor i ja

Kule i pochylnie
Piórko i grosik
Prawda o wieży
Atomy Galileusza
Akceleratory
i teleskopy

Carl Sagan XVII wieku
Człowiek bez nosa
Mistyk wyjaśnia
Papież do Galileusza:
spadaj

Słoneczna gąbka
Zarządca mennicy
Siła niech będzie
z nami

Ulubione F  Isaaca
Co nas pcha do góry
Tajemnica dwóch mas
Człowiek z dwoma
umlautami

Wielki twórca syntez
Kłopot z grawitacją
Isaac i jego atomy
Dziwne rzeczy
Dalmatyński prorok
Dalsze poszukiwania
atomu: chemicy
i elektrycy

Nagi atom
Interludium B:
Tańczący mistrzowie
wiedzy tajemnej

Akceleratory: one
rozkwaszają atomy,
nieprawdaż?

Interludium C:
Jak w ciągu weekendu
złamaliśmy parzystość
i odkryliśmy Boga

A–tom!
I wreszcie boska
cząstka

Mikroprzestrzeń,
makroprzestrzeń
i czas przed
początkiem czasu

  Źródło
Leon Lederman,
Dick Teresi

BOSKA CZĄSTKA
Jeśli Wszechświat jest odpowiedzią, jak brzmi pytanie?

Przełożyła Elżbieta
Kołodziej-Józefowicz


  Dalmatyński prorok
 
Dalmatyński prorok
 
I
jeszcze jedna uwaga na zakończenie pierwszego etapu – wieku mechaniki, wielkiej ery fizyki klasycznej. Wyrażenie „wyprzedzał swą epokę” często bywa nadużywane. Ale ja i  tak się nim posłużę. Nie w  odniesieniu do Galileusza czy Newtona. Obaj pojawili się zdecydowanie we właściwym czasie – ani za późno, ani za wcześnie. Grawitacja, eksperymenty, pomiar, dowodzenie matematyczne... – wszystko to wisiało już w  powietrzu. Galileusz, Kepler, Brahe i  Newton byli za życia akceptowani – cieszyli się sławą! – gdyż ówczesna społeczność naukowa dojrzała już do przyjęcia ich idei. Nie wszyscy jednak mieli aż tyle szczęścia.
       Rudjer Josip Bošković, urodzony w  Dubrowniku w  1711 roku na 16 lat przed śmiercią Newtona, znaczną część życia spędził w  Rzymie. Bošković gorąco popierał teorie Newtona, ale miał pewne trudności z  zaakceptowaniem prawa powszechnego ciążenia. Nazywał je klasycznym ograniczeniem, dostatecznie dobrym przybliżeniem sytuacji, w  której odległości są bardzo duże. Mówił, że jest ono „prawie całkiem poprawne, ale istnieją – bardzo niewielkie, co prawda – odchylenia od tego prawa”. Sądził, że to klasyczne prawo musi ulec zupełnemu załamaniu w  skali atomowej, gdzie siły przyciągania zastąpione są oscylacjami między siłami przyciągania i  odpychania. Zadziwiająca myśl jak na osiemnastowiecznego uczonego.
       Bošković zmagał się też ze starym problemem „oddziaływania na odległość”. Ponieważ był przede wszystkim geometrą, wymyślił pojęcie pola sił, by wyjaśnić, w  jaki sposób siły rozciągają kontrolę nad odległymi ciałami. Ale to jeszcze nie wszystko!
       Miał on jeszcze jeden pomysł, pomysł zupełnie szalony jak na XVIII wiek (a  może i  na każdy inny również). Mówił, że materia składa się z  niewidocznych i  niepodzielnych a-tomów. Nie ma tu niczego szczególnie nowego. Leukippos, Demokryt, Galileusz, Newton z  łatwością by się z  nim zgodzili. Ale teraz uwaga: według Boškovića cząstki te nie mają wymiarów, to znaczy są punktami geometrycznymi. Oczywiście, jak to się zdarza z  wieloma nowymi ideami w  nauce, także i  ta miała swych prekursorów – być może w  starożytnej Grecji, nie mówiąc już o  wskazówkach zawartych w  pismach Galileusza. Jak może przypominasz sobie, drogi Czytelniku, z  lekcji geometrii, punkt jest po prostu miejscem, nie ma żadnych wymiarów. I  teraz Bošković wysuwa sugestię, że materia składa się z  cząstek pozbawionych wymiarów! Zaledwie kilkadziesiąt lat temu znaleźliśmy cząstkę, do której ten rysopis pasuje. Jest nią kwark.
       Jeszcze wrócimy do pana Boškovića.
góra strony
poprzedni fragment następny fragment
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach