I 1. Stare Państwo (2850-2181 p.n.e.)

Najdawniejsze dzieje Egiptu związane są z rzeką Nil. Grecki historyk Herodot nazywał Egipt "darem Nilu", jako że urodzaj zapewniały tu trwające od czerwca do października wylewy rzeki, nanoszące warstwę żyznego mułu i dostarczające odpowiednią ilość wilgoci pod uprawy. Cały kraj można jednak podzielić na dwie niezwykle różniące się między sobą strefy: żyzną dolinę Nilu zwaną "czarnym krajem", stanowiącą obszar o długości ok. 1000 km i szerokości 10-20 km oraz przylegającą doń od wschodu i zachodu pustynię, zwaną "czerwonym krajem".

Na terenie Egiptu natrafiono na ślady kultur El-Badari, Merimde i Nagada, istniejących przed powstaniem państwa, nazywanych tak od znalezisk. Egipt, podzielony początkowo na Górny i Dolny, został zjednoczony ok. 3100 r. p.n.e., za panowania władcy o imieniu Narmer (utożsamianym z Menesem lub Aha). Pierwszą stolicą zjednoczonego państwa zostało wybudowane wówczas Memfis ("Biały Mur").

Okres tynicki (2850-2650 p.n.e.). Początkowy okres dziejów Egiptu, czyli panowanie I i II dynastii, jest dość słabo znany. Wiele wskazuje na to, że państwo rozwijało się w izolacji od świata zewnętrznego, musiało przezwyciężać obce wpływy, a także toczyć walki na południu z Nubią, a na północy z Beduinami. Pokonanie tych ostatnich umożliwiło Egiptowi uzyskanie dostępu do złóż miedzi na Synaju. W okresie tym powstały grobowce królewskie zwane mastabami (arab. "ława").

Okres piramid (2650-2181 p.n.e.) Był to okres panowania III i VI dynastii. Proste grobowce królewskie ustępowały powoli miejsca monumentalnym budowlom, znanym jako piramidy. Pierwszym budowniczym piramidy był faraon (król) Dżeser, za panowania którego głównym ośrodkiem politycznym Egiptu pozostawało Memfis. Jego lekarz i architekt Imhotep wybudował w Sakkara swemu władcy grobowiec w kształcie "piramidy schodkowej", składającej się z 6 mastab, ustawionych jedna na drugiej. Władcy IV dynastii: Snofru, Cheops, Chefren i Mykerinos zapisali się w tradycji jako budowniczowie wielkich piramid, które do naszych czasów zachowały się w Dahszur i Medum oraz Gizie na zachód od Kairu. Budowa piramid związana była z kultem zmarłych władców, którym przypisywano boskość. Za panowania V dynastii faraonowie zaczęli jednak nosić tytuł synów boga słońca Re. Kult tego boga rozwinął się wówczas na tyle, że poświęcano mu świątynie słoneczne z obeliskami, a co najważniejsze uzyskał on z czasem status religii państwowej.

Za panowania VI dynastii nastąpiło osłabienie władza faraona, wzrosła natomiast potęga możnych. Walki między lokalnymi możnowładcami stanowiły źródło nasilającej się anarchii; dochodziło wtedy często do powstań i rozruchów, o czym świadczą zniszczone grobowce z tego okresu. Wszystko to doprowadziło do przewrotu społecznego i przyspieszyło rozpad państwa - Egipt Górny uzyskał wówczas niezależność. Atmosferę ogólnego kryzysu tych czasów dobrze odzwierciedlają świadectwa literackie: Nauka dla króla Merikare, Skarga mieszkańca oazy, Rozmowa złamanego życiem z własną duszą.

I Okres Przejściowy (2181-2130 p.n.e.) (Panowanie VII-X dynastii). W rozbitym politycznie kraju doszło do uformowania się dwóch większych ośrodków państwowych: w Dolnym Egipcie ze stolicą w Herakleopolis i w Górnym ze stolicą w Tebach. Ponowne zjednoczenie Egiptu udało się osiągnąć władcom Teb z XI dynastii.