Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

Sumer
© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

II. SUMER

Pochodzenie Sumerów jest nieznane, niewykluczone, że przybyli oni ze wschodu i są spokrewnieni z założycielami cywilizacji w dolinie Indusu. Ok. 3200-2800 r. p.n.e. Sumerowie osiedlili się w Mezopotamii (tj. W "kraju między rzekami"), gdzie stworzyli liczne, niezależne państwa-miasta. Centrum każdego z nich stanowiła monumentalna, ceglana świątynia, której ściany, pokryte barwnymi, glinianymi stożkami, przypominały mozaikę. Świątynia była usytuowana w "świętym kręgu" bóstwa, do którego należało miasto. Na czele państwa stał król i najwyższy kapłan w jednej osobie (lugal - wielki człowiek). Świątynia w cywilizacji sumeryjskiej stanowiła ośrodek zarówno polityczny, jak i religijny oraz gospodarczy. Właśnie z potrzebami administracji świątynnej wiąże się wynalazek pisma klinowego: na początku miało ono charakter obrazkowy, a nieco później pojawiły się abstrakcyjne znaki odciskane rylcem w miękkiej glinie. Sumerowie wprowadzili także sześćdziesiętny system pomiaru czasu (24 godz., 60 min., 60 sek.) i kąta (360 stopni w okręgu).

Świadectwem wysokiej kultury Sumerów były również ich osiągnięcia w dziedzinie sztuki, a zwłaszcza rzeźby. Pojawienie się pierwszych drobnych form rzeźbiarskich w glinie, kamieniu i metalu związane było z zastąpieniem pieczęci płaskich, używanych do naczyń w spichrzach świątynnych, cylindrycznymi. Pojawiły się także większe formy, jak np. figurka kobiety z Ur. Życie Sumerów rozwijało się pod przemożnym wpływem religii. Przedmiotem kultu była przede wszystkim stara sumeryjska trójca: Enlil, An i Enki, poza tym bóg słońca Utu, księżyca - Nanna i miłości - Inana.

Okres wczesnodynastyczny (2800-2500 p.n.e.). Nowa faza w dziejach Sumeru związana była z dwoma zjawiskami. Pierwsze z nich to uzyskiwanie przez poszczególne miasta-państwa przewagi nad innymi i narzucanie im swej supremacji. I tak najpierw władca miasta Kisz Mesilim narzucił swą zwierzchność innym miastom-państwom i został pierwszym królem zjednoczonego państwa sumeryjskiego. Rola głównego ośrodka religijnego przypadła w nowym państwie miastu Nippur. Król nie był już jednak jednocześnie najwyższym kapłanem, a władza polityczna przestała się już pokrywać z religijną, w związku czym z doszło do rywalizacji pomiędzy świątynią a pałacem. Miasta zmieniły w tej epoce swój wygląd, z  inicjatywy władców zaczęły być otaczane murami, w Uruk miał je np. wznieść mityczny król Gilgamesz. Niezwykle charakterystyczną budowlą miejską Sumerów był tzw. zikkurat, czyli wielopiętrowa wieża z miejscem kultu na szczycie ("wieża świątynna"). Drugie istotne zjawisko to powolna migracja ludów semickich, które już od najdawniejszych czasów powoli przenikały na tereny Mezopotamii.

Ok. 2500 r. p.n.e. do władzy doszła dynastia z Ur, założona przez Mesanepada. Z tego okresu pochodzą słynne grobowce królewskie (odsłonięte w 1922 r.): 16 bogato wyposażonych grobów królów, księżnych i kapłanek, pochowanych z licznym orszakiem osób, które dobrowolnie poszły na śmierć wraz z nimi. Obyczaj ten wiązał się zapewne ze "świętymi zaślubinami" bogini Inanny (uosabianej przez najwyższą kapłankę) z jej ukochanym, bogiem świata podziemnego Dumuzim (Tamuzem, uosabianym przez króla).

Ok. 2500-2360 r. p.n.e. do władzy doszła I dynastia z Lagasz; a jej założyciel Urnansze, zrzucił zwierzchność Kisz. Dokonania jego wnuka, Eanatumy, przedstawia pierwszy zabytek piśmienniczy, tzw. Stela Sępów z Girsu. Kolejny władca, Enmetena, próbował ograniczyć wpływy kapłanów; jednak już jego następca, Lugalanda, ich pomocy będzie zawdzięczać objęcie tronu. Uzurpator Urukagina przeprowadził w państwie sumeryjskim reformy społeczne (tzw. układ z Ningirsu), których celem było uszczuplenie dochodów kapłanów. Wprowadził on także opiekę nad wdowami i sierotami. Przy pomocy niezadowolonych kapłanów Lagasz, a potem Ur, Uruk, Larsę, Kisz oraz Nippur zdobył Lugalzagesi ("król krajów") z Ummy, po czym ruszył dalej na zachód, w stronę Morza Śródziemnego. Był to jednak ostatni władca Sumeru, państwo wyczerpane walkami wewnętrznymi i rozbite politycznie dostało się wkrótce bowiem pod panowanie akadyjskie (semickie).


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach