Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

Państwo Nowoasyryjskie
(883-612)
© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

VII. PAŃSTWO NOWOASYRYJSKIE (883-612)

Asyryjczycy dzielnie odpierali napór koczowników w Górnej Mezopotamii. Szczególne zasługi na tym polu miał ich władca Adadnirari VII (909-889 p.n.e.). Jego prawnuk, panujący w latach 883-59 p.n.e. Assurbanipal II, najokrutniejszy spośród asyryjskich władców, stworzył imperium równie rozległe, jak za czasów Tiglatpilesara I. Podejmowane przez niego co roku najazdy złamały opór sąsiednich krajów. O sukcesie zadecydowało wprowadzenie przez Asyryjczyków - po raz pierwszy w dziejach wojen - nowego rodzaju wojsk - jazdy. Asyryjczycy masowo mordowali lub przesiedlali podbite ludy, wbijali jeńców na pal lub obdzierali ze skóry. Nową rezydencją władców ze wspaniałym pałacem było Kalach, miasto zasiedlone ludnością deportowaną.

Salmanassar III (858-24 p.n.e.), syn Assurnasipala, umocnił panowanie nad Syrią i Palestyną, aby rozciągnąć kontrolę nad szlakami handlowymi łączącymi Mezopotamię z Morzem Śródziemnym. Natomiast Damaszek, stolica Aramejczyków, pozostawał wówczas niezależny. W tym okresie pojawiły się pierwsze wzmianki o MedachPersach (835 p.n.e.). Pod koniec panowania Salmanassara wybuchło ich powstanie, które stłumił dopiero przy pomocy Babilończyków syn władcy, Szamsziadad V. Mając oparcie w Babilonii, Asyria broniła się przed Medami, którzy zajęli tereny nad jeziorem Urmia.

Królowa Sammuramat (810-06 p.n.e.), znana lepiej jako Semiramida, rządząc w imieniu swego niepełnoletniego syna Adadnirari III, odniosła liczne sukcesy w polityce wewnętrznej i zagranicznej. Panowanie jej syna i jego następców upłynęło pod znakiem walk z Medami, Babilonią i - przede wszystkim - z państwem Urartu. Samodzielności regentów i słabości korony w latach 745-27 p.n.e. położył kres dopiero Tiglatpilesar III, który uczyni z Asyrii mocarstwo. Pokonał on Sarduriego II, władcę Urartu i podbił północną Syrię, Damaszek i Gazę, a pod imieniem Pulu przyjął w 729 r. p.n.e. tytuł "króla Babilonii". Za jego następcy Salmanassara V w Syrii i Palestynie dochoszło do buntów oraz do konfliktu z kapłanami. Władca ten został zamordowany w czasie oblężenia Samarii.

Założyciel nowej dynastii Sargon II (722-05 p.n.e., szarrukin - prawy władca) odnowił przywileje możnych i kapłanów. Podporządkował on sobie ostatnie państewka po-hetyckie w Syrii, pokonał Urartu, toczył wojny z Medami, narzucił swe zwierzchnictwo Babilonii, zwyciężył Egipcjan pod Rafią. Pełne sukcesów panowanie tego władcy uwieczniła budowa rezydencji w Durszarrukin ("miasto Sargona") Jego syn, panujący w latach 704-681 p.n.e. Sennacheryb, był natomiast niepohamowanym despotą. Podporządkował sobie Judeę (dramatyczne oblężenie Jerozolimy) i zburzył Babilon. Odtąd głównym ośrodkiem imperium stała się Niniwa. (Przy budowie nowej stolicy pracowała armia robotników przymusowych, która wzniosła podwójne mury o wysokości 25 m z 15 bramami.) Wodę w Niniwie doprowadzał nowy kanał (50 km długości) oraz olbrzymi akwedukt (280 m długości, 22 m szerokości). Surowość, rozrzutność i brutalne traktowanie Babilonu przez Asyryjczyków doprowadziły do spisku, w wyniku którego Sennacheryb został zamordowany. Jego młodszy syn Asarhaddon, panujący w latach 680-69 p.n.e., stłumił powstanie pod wodzą swego brata i nakazał odbudowę Babilonu. Z pomocą Scytów wyparł on Kimmerów i podbił Egipt aż po Nubię. Państwo asyryjskie osiągnęło wówczas największy w swych dziejach obszar.

Assurbanipal (668-26 p.n.e.) ukarał ustawicznie buntujący się Egiptu burząc Teby, nie był on jednak w stanie utrzymać tego odległego kraju. Korzystając z poparcia wszystkich wrogów Asyrii jego brat Szamaszumukin, panujący w dzielnicy babilońskiej, usamodzielnił się. Assurbanipal zdobył on w 648 r. p.n.e. Babilon i zburzył w 639 r. stolicę Elamitów - Suzę. Pod koniec swojego panowania Assurbanipal założył w Niniwie wielką bibliotekę (na ponad 22 000 glinianych tabliczek zapisano poezję, teksty literackie, historyczne, filozoficzne, medyczne i astronomiczne oraz dokumenty gospodarcze). Po śmierci władcy państwo uległo rozkładowi w wyniku zamieszek wewnętrznych i najazdów Scytów. Wspólny najazd władcy Medów Kyakseresa I, władcy Babilonii Nabopolassara zakończy się dla Asyrii tragicznie - zostały zburzone wszystkie miasta asyryjskie (Assur - 614 p.n.e., Niniwa - 612 p.n.e., Harran - 608 p.n.e.); mieszkańcy wybici, a kraj zrujnowany.

Sztuka asyryjska podporządkowana była naczelnej idei uświetniania boga Assura, władcy i podbojów. W Niniwie, Kalach, Durszarrukin i Assurze powstały olbrzymie zespoły pałacowe z bogatą rzeźbą ornamentalną, przedstawiającą sceny batalistyczne, polowania i ceremonie religijne.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach