Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

Urartu, Frygia, Lidia
© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XI. URARTU, FRYGIA, LIDIA

W XIII w. p.n.e. we wschodniej Anatolii powstały państewka urartyjskie. Ich ludność stanowili przede wszystkim Huryci. Na obszar ten swoje wpływy bezskutecznie usiłowała rozciągnąć Asyria. Wykorzystując okres jej słabości ok. 835-25 r. p.n.e. Sarduri I zbudował nad jeziorami Wan i Urmia państwo Urartu (biblijny Ararat), ze stolicą w Tuszpa, czerpiące zyski z wydobycia miedzi i żelaza. Za następców Sarduriego Urartu stało się lokalnym mocarstwem. Jego granice wyznaczały Eufrat, jezioro Urmia, Aleppo i jezioro Erewan. Sarduri II próbował przekroczyć Eufrat i Tygrys, został jednak pobity przez Tiglatpilesara III. Od 750 r. p.n.e. Urartu toczyło wojnę z przybyłymi zza Kaukazu Kimmerami, a w 714 r. p.n.e. zostało pokonane przez Asyrię. Od 620 r. p.n.e. na jego terytorium wdarli się z obszarów dzisiejszej południowej Rosji Scytowie, zaś po 600 r. przybywają tu indoeuropejscy Ormianie, jednak od 610 r. panowali na tych terenach Medowie.

Społeczeństwo Urartu miało strukturę hierarchiczną. Na czele zarządzanego przez urzędników państwa stał król, który rządził w imieniu narodowego boga - Chaldi. W prowincjach rządy sprawowali namiestnicy. Państwo Urartu znane było ze wznoszenia potężnych twierdz, przodowało także w obróbce metali. Ważną rolę odgrywało rolnictwo i ogrodnictwo z rozwiniętym systemem irygacyjnym, uprawiano głównie zboże i winorośl.

Ok. 800 r. p.n.e. powstało w Anatolii państwo frygijskie ze stolicą w Gordion. Najwybitniejszym jego władcą był, znany również z mitów greckich, Midas (asyryjskie Mita), ożeniony z grecką księżniczką. Toczył on wojnę z Asyrią, zakończoną pokojem w 709 r. p.n.e. i narzuceniem mu trybutu przez władcę Asyrii, Sargona II. W VII w. p.n.e. Frygię podbili ostatecznie Kimmerowie.

Religia frygijska zdominowana była przez orgiastyczny kult "Wielkiej Macierzy" (Kybele) i jej kochanka Attisa; czczono także boga wina Sabazios (grecki Dionizos).

Po upadku Frygii dochodzi znaczenie uzyskuje państwo lidyjskie, rządzone przez dynastię Mermnadów. Pierwszy znany władca Lidii Gyges (680-52 p.n.e.) podporządkował sobie zachodnią część Azji Mniejszej, walczył też, ale bezskutecznie, z miastami greckimi (udało mu się tylko zdobyć Kolofon). Zginął on w walce z Kimmerami. Jego syn Ardys odnowił potęgę Lidii i kontynuował walkę z Grekami (zdobył miasto Priene).

Twórcą mocarstwowej pozycji Lidii był jednak dopiero Alyattes (605-560 p.n.e.), który rozszerzył obszar swoich wpływów aż pod rzekę Halys (585 p.n.e.), a ok. 575 r. zburzył Smyrnę. W latach 585-46 p.n.e. między czterema głównymi mocarstwami ówczesnego Bliskiego Wschodu (Medią, Babilonią, Lidią i Egiptem) utrzymywała się równowaga sił, której kres położyły dopiero podboje perskie.

Panujący w latach 560-46 p.n.e. syn Alyattesa, Krezus podporządkował sobie wszystkie miasta greckie w Azji Mniejszej poza Miletem, czyniąc potem hojne nadania dla greckich świątyń. Zawarł on w sojusz z Babilonią, Egiptem i Spartą zwrócony przeciw Persji. W  546 r. p.n.e. po nie rozstrzygniętej bitwie pod Pterią, Krezus poniósł jednak klęskę pod Sardes i Lidia stała się prowincja perską. Za najważniejszy wkład Lidii w rozwój cywilizacji należy uznać wynalezienie monety (VII w. p.n.e.).


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach