Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XXII 30. Wojna peloponeska (431-404 p.n.e.)

Mimo zawarcia przez Ateny i Spartę pokoju stan napięcia między tymi państwami i rywalizacja o hegemonię w Grecji utrzymywały się nadal. W takiej atmosferze nawet najbłahszy zatarg mógł się stać przyczyną konfliktu na szerszą skalę. Takim właśnie okazał się spór między Korkyrą a Koryntem, do którego zostały wciągnięte Ateny. Ateńczycy zawarli przymierze z Korkyrą zwrócone przeciw Sparcie, poczym uderzyli na Potidaję i wprowadzili blokadę handlową Megary. W odpowiedzi Sparta zaczęła domagać się autonomii dla wszystkich państw Związku Morskiego. W 432 r. p.n.e. Sparta i jej symmachia podjęły decyzję o podjęciu działań wojennych, choć sama Sparta miała powody, by do nich nie dopuścić - zbyt duże były bowiem obawy przed ponownym powstaniem helotów, a państwo cierpiało na brak środków finansowych i zanotowało znaczny spadek liczby ludności.

Plan wojenny Peryklesa zakładał ewakuację ludności Attyki do połączonych Długimi Murami Aten i Pireusu, użycie floty przeciw Peloponezowi, przy unikaniu decydującego starcia z przeważającymi siłami lądowymi Sparty. W skarbcu ateńskim znajdowało się wówczas 6000 talentów, zebranych od czasu zarządzeń finansowych Kalliasza z 434 r.

Toczona przez obie ze strony ze zmiennym szczęściem na terenie Attyki i Tracji oraz u wybrzeży Peloponezu, Zatoki Korynckiej i Messenii wojna archidamijska (431-21 p.n.e.) zakończyła się krótkotrwałym zawieszeniem broni czyli tzw. pokojem Nikiasza. Początkowo tereny Attyki dwukrotnie spustoszyły oddziały króla Sparty Archidamosa. W 429 r., po ponad dwuletniej obronie, kapitulowała Potidaja, a ateńskie siły oblężnicze poniosły klęskę pod Spartalos. W Atenach wybuchła zaraza, która w ciągu 4 lat pochłonęła 1/3 ludności Attyki; jej ofiarą padł również Perykles. Jego miejsce zajmuje Kleon, wcześniej przeciwnik wojny, a teraz jej zagorzały zwolennik. Na czele oligarchów stanął natomiast Nikiasz.

W 429 r. p.n.e. na Lesbos wybuchło powstanie, do 427 r. stłumione i surowo ukarane przez Ateny. Spartanie zdobyli natomiast Plateje, gdzie zabili wszystkich mężczyzn. W 425 r. Sparta doznała jednak druzgocącej klęski na wysepce Sfakterii, a 120 Spartan dostało się do niewoli, co wcześniej nigdy się nie zdarzyło. Za sprawą Kleona Ateńczycy odrzucili wówczas ofertę pokojową Sparty i przystąpili do ofensywy. Po sukcesach wojsk ateńskich, spartański wódz Brazydas przeprowadził w 424 r. p.n.e. reformę wojskową i podjął wyprawę do Tracji, atakując nadmorskie miasta Związku, którym z pomocą przybył na czele floty Kleon. W 422 r. Ateny poniosły klęskę w bitwie pod Amfipolis, w której zginęli jednocześnie Kleon i Brazydas. W 421 r. wyczerpane wojną Ateny i Sparta zawarły na 50 lat pokój (Nikiasza), sankcjonujący istniejący stan rzeczy oraz uzupełniony przymierzem obronnym przeciw Argos i Peloponezyjczykom. Stosunki między Atenami i Spartą pogorszyły się jednak wkrótce ponownie na skutek polityki przeciwnika Nikiasza, Alkibiadesa. Ateny sprzymierzyły się bowiem przeciw Sparcie z Argos, Elidą i Mantineją, zajęły Melos i podjęły ataki na wybrzeża Lakonii.

Nową areną działań wojennych w okresie 415-13 r. p.n.e. stała się Sycylia. Wbrew radom Nikiasza Ateny zaangażowały się w tamtejszy konflikt lokalny, udzielając poparcia Segeście przeciw Syrakuzom i Selinuntowi. W tym samym czasie w samych Atenach, w związku z niewyjaśnioną do końca sprawą zniszczeniem posągów Hermes,a Alkibiades został oskarżony o świętokradztwo i odwołany ze stanowiska, po czym musiał ratować się ucieczką do Sparty. Po początkowych sukcesach Aten na Sycylii, w 413 r. flota ateńska została zniszczona w porcie syrakuzańskim, zaś siły lądowe zdziesiątkowane nad rzeką Assinaros. Nikiasza stracono, a wziętych do niewoli jeńców zmuszono do pracy w kamieniołomach. Był to punkt zwrotny całej wojny.

Za radą Alkibiadesa Spartanie zajęli następnie twierdzę Dekeleja, by pustoszyć Attykę i blokować Ateny. Niemal wszyscy sprzymierzeńcy opuścili Związek Morski, a w samych Atenach doszło do walk wewnętrznych. W 412 r. p.n.e. Sparta w zamian za oddanie Persji miast jońskich otrzymała od niej pomoc finansową. Rok później władzę w Atenach przejęła oligarchia, która powołała Radę Czterystu, a  prawo do udziału w Zgromadzeniu zarezerwowała tylko dla 5000 bogatszych obywateli. W odpowiedzi na te posunięcia doszło do buntu wojsk ateńskich na Samos, zaś do miasta powrócił Alkibiades. W Atenach ponownie przywrócona została demokracja. W 411 r. Alkibiades został wybrany strategiem a rok później odniósł on zwycięstwo pod Kyzikos. Wkrótce jednak utracił on wpływy, a wysunięta przez Spartę propozycja pokoju została odrzucona. W 408 r. Alkibiades raz jeszcze powrócił do Aten, ale po klęsce w bitwie morskiej pod Notion ponownie został odwołany. W 406 r. p.n.e. Ateńczykom udało się jeszcze odnieść zwycięstwo pod Arginuzami, jednak dowódcy floty zostali straceni (mimo protestów Sokratesa) za rzekome zaniedbania w ratowaniu rozbitków. Rok później pod Ajgospotamoi Spartanin Lyzander rozgromił całkowicie flotę ateńską. Rok 404 p.n.e. przyniósł oblężenie i kapitulację Aten. Warunki pokoju były dla Aten upokarzające - Długie Mury miały zostać zburzone, Związek Ateński rozwiązany, poza tym musiały one dostarczać Sparcie posiłków wojskowych. Odtąd Sparta stała się hegemonem w Grecji. Natomiast w Atenach władzę na nowo objęła oligarchia (rządy "30 tyranów").


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach