Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XXXI 40. Walka plebejuszy z patrycjuszami

W VII-V w. p.n.e. narastał konflikt między patrycjuszami, cieszącymi się przywilejami natury politycznej i religijnej, a plebsem (terrae filii - synowie ziemi, a więc bez ojca). Potęgowało go zadłużenie plebejuszy i wielokrotne łamanie przez patrycjuszy obietnicy poprawy prawnego i ekonomicznego położenia plebsu. Plebejusze rozpoczęli więc walkę o poprawę swojego położenia. W 494 r . p.n.e. miała miejsce pierwsza secesja plebejuszy, tj. wyjście poza pomerium rzymskie, połączone z groźbą utworzenia własnego państwa (civitas). Do powrotu skłoniły ich dopiero ustępstwa patrycjuszy i obietnica ustanowienia zgromadzenia złożonego wyłącznie z plebejuszy (concilia plebis tributa), które miało wybierać trybunów ludowych i obradować pod ich przewodnictwem. Trybunów było początkowo dwóch, po 471 r. p.n.e. czterech - zgodnie z podziałem miasta na 4 tribus (lex Publilia), a później dziesięciu. Byli oni nietykalni (sacrosancti), a ich zadaniem była ochrona plebsu przed bezprawiem ze strony patrycjuszy. Przysługiwało im prawo sprzeciwu wobec zarządzeń urzędników (ius auxilii), zawieszania kary, przeciwdziałania uwięzieniu obywatela (ius intercedendi) oraz stawiania weta wobec uchwał senatu. Do pomocy mieli oni edylów plebejskich, pełniących początkowo funkcję opiekunów świątyni poświęconej "trójcy plebejskiej" (Ceres, Liber i Libera), uroczyście konsekrowanej na Awentynie w 493 r. p.n.e., która z czasem stała się ośrodkiem sakralnym plebsu, archiwum, skarbcem i miejscem rozdawnictwa zboża. Patrycjusze odpowiedzieli na to zamknięciem rodów (ok. 485 p.n.e.). Konflikt zaostrzył się, gdyż patrycjat korzystał z usług zależnej od siebie klienteli wiejskiej, zaś plebs - przez swych trybunów - zagroził patrycjuszom procesami majątkowymi przed Zgromadzeniem Ludowym. Kolejnym postulatem plebsu była kodyfikacja prawa zwyczajowego, dokonana ok. 450 r. p.n.e. przez "komisję dziesięciu" (decemviri legibus scribundis), zwana prawem XII Tablic. Zawierało ono przepisy z zakresu prawa cywilnego, karnego, procesowego, administracyjnego i sakralnego, wyraźne były tu wpływy greckie, a szczególnie ustawodawstwa Solona. Zakazywano w nim małżeństw między plebejuszami a patrycjuszami (zakaz ten zniosło w 445 r. p.n.e. prawo lex Canuleia). Całość została zapisana na 12 brązowych tablicach, wystawionych na forum.

W związku z coraz gwałtowniejszymi atakami wzbogaconych elit plebejskich, na wniosek trybunów Licyniusza i Sekstiusza, uchwalono w 367 r. p.n.e. ustawy (leges Liciniae Sextiae) nakazujące obniżenie długów przez zaliczenie spłaconych odsetek na rzecz kapitału, wyznaczenie górnej granicy powierzchni posiadłości składających się z ziem państwowych do 500 jugerów (125 ha) oraz zniesienie urzędu trybuna wojskowego z władzą konsularną, ustanowionego w 445 r., przywrócenie konsulatu i dopuszczenie doń plebejuszy. Tym samym powstała nowa arystokracja urzędnicza (optimates, nobiles) rekrutująca się i z patrycjatu, i z plebsu. Proces dopuszczania plebejuszy do urzędów (dyktator - 356, cenzor - 351, pretor - 337) uwieńczyło otwarcie dla nich urzędów kapłańskich w 300 r. p.n.e. (lex Ogulnia). Napór dołów plebejskich przyniósł w 287 r. p.n.e. przyznanie uchwałom zgromadzenia plebejskiego mocy obowiązującej wszystkich obywateli (lex Hortensia), co zakończyło walkę plebejuszy z patrycjuszami. Nastąpiło wówczas zrównanie obu grup w prawach.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach