Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XXXI 41. Wojny i polityka zagraniczna republiki rzymskiej V-III w. p.n.e.

Ok. 500 r. p.n.e. republika rzymska zawarła z Kartaginą swój pierwszy traktat międzynarodowy. Uznała w nim monopol Kartaginy na handel w zachodniej części Morza Śródziemnego, ta zaś zobowiązała się do niewystępowania przeciw sprzymierzeńcom Rzymu. W Italii Rzym musiał współzawodniczyć z Latynami i Etruskami. Wojna latyńska (498-93 p.n.e.) zakończyła się zawarciem przymierza z miastami Lacjum (foedus Cassianum), na równych prawach, mimo że wcześniej Rzym aspirował do roli hegemona. W 486 r. p.n.e. Rzymowi udało się zmusić Herników do zawarcia podobnego paktu. Po walkach z górskimi plemionami Ekwów i Wolsków, z którymi związane są legendy o Koriolanie i Cyncynacie, Rzym rozpoczął swą wielką ofensywę, która przyniosła mu panowanie w środkowej Italii i nad wybrzeżami Morza Tyrreńskiego. Dziesięcioletnia wojna z etruskim miastem Weje (406-396 p.n.e.), zakończyła się jego zdobyciem i zburzeniem. Przed Rzymem otworzyły się dzięki temu możliwości ekspansji na północ, na przeszkodzie temu stanęły jednak chwilowo wędrówki Celtów i Samnitów.

Celtowie, ze swych siedzib nad górnym Renem i  Dunajem, wyruszyli na tereny dzisiejszej Francji, Hiszpanii, na Wyspy Brytyjskie oraz nad południowe brzegi Dunaju (okres latyński). Dzięki zastosowaniu żelaza do wyrobu broni stali się szybko potęgą militarną. Władza u nich spoczywała w rękach arystokracji wojowników. Duże znaczenie odgrywali także kapłani (druidzi), co wynikało stąd, że tylko oni mogli składać ofiary i rozstrzygać spory prawne. Ok. 400 r. p.n.e. miał miejsce najazd celtyckich Galów na Italię i zasiedlenie przez nich Niziny Nadpadańskiej. Po pierwszym starciu pod Clusium (390 p.n.e.), które nie przyniosło rozstrzygnięcia, w 387 r. p.n.e. nastąpiła dla Rzymu katastrofa. Galowie pod wodzą Brennusa zadali armii rzymskiej druzgocącą klęskę nad Allią (18 VII), a następnie zajęli i spalili miasto. Po otrzymaniu okupu odstąpili od oblężenia Kapitolu i wycofali się na północ z wielkim łupem (Vae victis! - biada zwyciężonym!). W konsekwencji Rzym, atakowany przez sąsiednie plemiona, utracił przewagę w Lacjum. Od 380 r. p.n.e. rozpoczęła się jednak odbudowa miasta. Wzniesione zostały nowe, potężniejsze mury ("mury Serwiusza") otaczające 7 wzgórz. W 358 r. Rzym odnowił przymierza z Latynami i Hernikami, zwrócone przeciw Galom.

Kolejne zagrożenie dla Rzymu stanowili Samnici, ekspandujący w 4 kierunkach: na Corfinium, Picenum, Apulię i zachodnie wybrzeże Italii. Udało im się zdobyć Kapuę, Kyme i Pesejdonię. W 354 r. p.n.e. Rzym zmuszony był zawrzeć z nimi sojusz dla brony przed Galami i w celu utrzymania w stanie zależności wspólnych sąsiadów czyli Wolsków, Auzonów i Kampanów. W 348 r. p.n.e. doszło do zawarcia II traktatu Rzymu z Kartaginą. Porozumienie to zamykało zachodnią część Morza Śródziemnego dla handlu rzymsko-latyńskiego, przy zagwarantowaniu swobodnej wymiany na Sycylii i w samej Kartaginie, mowa była także o ochronie miast latyńskich podległych Rzymowi. Rzym tymczasem podporządkował sobie w 345 r. Auzonów, a w 343 r. zawarł traktat (foedus aequum) dający mu zwierzchność nad Kapuą. Wywołało to w latach 343-41 p.n.e. tzw. I wojnę samnicką, zakończoną kompromisem, w myśl którego Samnici uznali aneksję terytorium Kapui, a Rzym przyłączenie się Sydycynów do Samnitów. Zerwanie sojuszu z Rzymem przez Latynów doprowadziło do wybuchu wojny latyńskiej (340-38 p.n.e.). Powstanie Latynów, którzy odnowili niezależny Związek Latyński, zostało stłumione przez Rzym i sprzymierzonych z nim Samnitów (bitwa pod Sinuessą, 340 p.n.e.). Poszczególne miasta rozwiązanego Związku Latyńskiego Rzym podporządkował sobie na różnych zasadach (zob. niżej). Dzioby zdobytych w 338 r. W bitwie morskiej okrętów (rostra) posłużyły za mównicę na Forum Romanum. W 338 r. nastąpiło prawne zrównanie Kapui z Rzymem. Odtąd Kapua miała własne wojsko, monetę i zarząd.

Zajęcie Privernum w 329 r. p.n.e. spowodowało ostateczne podporządkowanie przez Rzym kolejnego sąsiada -Wolsków. Wiele miast i plemion italskich zagrożonych ekspansją Samnitów widziało swoją szansę wyłącznie we współdziałaniu z Rzymem. Rzymskie wsparcie dla obleganego przez Samnitów Neapolu w połączeniu z  zajęciem i ufortyfikowaniem miasta Fregellae (Ceprano) w 328 r. stało się przyczyną wybuchu II wojny samnickiej (326-04 p.n.e.). Rzym ponosił w niej początkowo klęski. W 321 r. jego wojska zostały zamknięte w Wąwozie Kaudyńskim (koło Caudium) i wypuszczone pod upokarzającymi warunkami, jakimi było wydanie zakładników i przejście pod jarzmem. W 312 r. szala zwycięstwa zaczęła się jednak przechylać na stronę Rzymu, któremu udało się odzyskać Kapuę. Budowa drogi do Kapui (via Appia) posłużyła celom militarnym. Samnici, od 311 r., sprzymierzeni z Etruskami, ponieśli w 310 r. klęskę nad Jeziorem Wadymońskim, a drogę do Lacjum zamknęło im pasmo nowo założonych rzymskich kolonii. Rzymianie odnosili też sukcesy w Apulii i na rdzennych ziemiach Samnitów, by w końcu zdobyć ich stolicę - Bovianum.

W międzyczasie Rzym podpisał w 306 r. p.n.e. III traktat z Kartaginą. w 304 r. zawarty został natomiast pokój z Samnitami. Kampania przypadła na jego mocy Rzymowi; zaś Związek Samnicki, choć pozostał nienaruszony, musiał zaniechać ekspansji. Obie strony traktowały ten pokój jako zawieszenie broni i szykowały się do dalszej walki. Rzym za wszelką cenę dążył do umocnienia swego panowania w środkowej Italii, a Samnici zawarli sojusz z Etruskami, Galami, Sabinami, Lukanami i Umbrami. Podczas III wojny samnickiej (298-90 p.n.e.) Rzym opanował Lukanię, zajął ponownie Bovianum w 298 r., po czym w 295 r. W bitwie pod Sentinum pokonał połączone siły Galów i Samnitów. Etruskowie zawarli z Rzymianami pokój, a w 291 r. W Apulii powstała kolonia rzymska Venusia (2000 obywateli). W 290 r. p.n.e. został zawarty kolejny pokój z Samnitami, zmuszający ich do dostarczania posiłków wojskowych, lecz gwarantujący im wewnętrzną niezależność. Zabezpieczony od strony południa Rzym uderzył teraz na Galów (285-82 p.n.e.). W ręce Rzymian dostały się ziemie celtyckiego plemienia Senonów (ager Gallicus) i powstała tam kolonia Sena Gallica. Tym samym panowanie Rzymu nad środkową Italią zostało zabezpieczone i utrwalone.

Dynamiczną ekspansją Rzymu poczuła się zagrożona grecka kolonia w południowej Italii -Tarent. Wsparcie przez Rzym miast Thurii (gr. Thurioi), Locri (gr. Lokro) i Regiun (gr. Rhegion) w walce z Lukanami stanowiło naruszenie sfery wpływów Tarentu. Do wybuchu otwartej wojny (282-72 p.n.e.) doszło po wpłynięciu rzymskiej floty na wody Zatoki Tarenckiej, gdzie, na mocy układu z 303 r., Rzymianom nie wolno było wpływać. Tarentyjczycy wezwali na pomoc króla Epiru Pyrrusa z 20 000 najemnej piechoty, 3000 tessalskiej jazdy i 26 słoniami bojowymi. Pyrrus objął władzę nad Tarentem i zwyciężył Rzymian w 280 r. p.n.e. W bitwie pod Herakleą, co sprawiło że przyłączyli się do niego Brucjowie, Lukanowie i Samnici. W 279 r. W bitwie pod Ausculum Pyrrus wygrał wprawdzie ponownie z Rzymianami, lecz poniósł tak ciężkie straty ("pyrrusowe zwycięstwo"), że musiał zaproponować zawarcie pokoju. Rzym jednak odmówił, domagając się opuszczenia Italii i zawierając przymierze z Kartaginą, której flota posiłkowa wpłynęła do Ostii. Wezwany przez miasta greckie, Pyrrus wyruszył następnie na Sycylię, gdzie odniósł sukcesy w walkach z Kartaginą (278-75 p.n.e.) i zdobył prawie całą wyspę aż po Lilybaeum. Opozycja części miast greckich, które za jego plecami porozumiały się z Kartaginą, udaremniła jednak plany stworzenia królestwa obejmującego południową Italię i Sycylię. Ostatecznie Pyrrus wycofał się z Sycylii ze znacznymi stratami. W 275 r. p.n.e. poniósł on zaś klęskę pod Benewentem w bitwie z Rzymianami i nie pozostało mu nic innego jak powrót do Epiru. Po jego śmierci w  272 r. Tarent, opuszczony przez epirocką załogę zawarł pokój z Rzymem i wpuścił w swe mury garnizon rzymski , a pozostałe miasta greckie przystąpiły do federacji italskiej. W 264 r. p.n.e. zdobyta została ostatnia twierdza etruska, Volsinii. W ten sposób cały Płw. Apeniński dostał się pod panowanie Rzymu.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach