Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XXXI 44. II wojna punicka (218-201 p.n.e.)

Kiedy armia rzymska była już przygotowana do ataku na Hiszpanię Afrykę (z Sycylii), jej plany niespodziewanie pokrzyżował Hannibal, przekraczając Pireneje i Alpy. Trudy drogi i toczonych podczas niej walk sprawiły, że z początkowych 59 000 żołnierzy (50 000 piechoty, 9000 jazdy, 37 słoni bojowych) w Italii zostało Hannibalowi już tylko 26 000. Jego brat Hazdrubal osłaniał tymczasem Hiszpanię. Dowodzący armią rzymską konsul Publiusz Korneliusz Scypio wysłał swego brata Gnejusza do Hiszpanii, a sam powrocił znad Rodanu do Italii, jednak jesienią 218 r. p.n.e. Hannibal pokonał go nad rzeką Ticinus. Również, wezwany z Sycylii, konsul Tyberiusz Semproniusz Longus poniósł - wraz ze Scypionem - w grudniu 218 r. klęskę nad Trebią. Do Kartagińczyków przyłączyli się Galowie. Po przejściu przez Apeniny Hannibal zadał w 217 r. konsulowi Gajuszowi Flaminiuszowi klęskę nad Jeziorem Trazymeńskim. Mianowany dyktatorem został wówczas Kwintus Fabiusz Maksimus (Cunctator - zwlekający), który rozpoczął z Kartagińczykami wojnę podjazdową. Następni konsulowie ponieśli pod Kannami 2 VIII 216 r. p.n.e. największą w dziejach Rzymu klęskę. Oddziały kartagińskie manwerem skrzydłowym otoczyły i wybiły niemal wszystkich z 86 000 Rzymian, w tym konsula Emiliusza Paulusa. Z federacji italskiej wystąpiły wówczas Kapua, Samnici, Lukanowie i Brucjowie. Rzym wrócił do polityki obronnej i uciekł się do prowadzenia wojny na wyczerpanie. Hannibal na leże zimowe wybrał Kampanię, niedostateczne wsparcie z Kartaginy zmusiło go jednak do zaniechania ofensywy. W 215 r. p.n.e. zawarł on natomiast przymierze z Filipem V, królem Macedonii, który podjął nieudany atak na Ilirię, co doprowadziło do wybuchu I wojny macedońskiej.

W Hiszpanii szala zwycięstwa zaczęła się powoli przechylać na stronę Rzymian. Po pierwszym zwycięstwie braci Publiusza i Gnejusza w bitwie morskiej u ujścia Ebro (217 p.n.e.) zajęty został Sagunt, a Hazdrubal pokonany w 215 r.. Podjęta przez niego próba przedarcia się do Italii nie udała się. Rzymianie dotarli aż do rzeki Baetis (Gwadalkiwir) i w 212 r. zawwarli przymierze z księciem zachodnio-numidyjskim Syfaksem, zwrócone przeciw Kartaginie. Na Sycylii natomiast, po śmierci Hierona, tyrana Syrakuz w 215 r., jego następca zawarł przymierze z Kartaginą. Po dwuletnim oblężeniu, podczas którego obronę wspierał swymi wynalazkami Archimedes, Syrakuzy zostały w 212 r. p.n.e. zdobyte i złupione przez armię rzymska pod wodzą konsula Marcellusa. Rzymianie ponownie zajęli Sycylię i do 210 r. wyparli z niej całkowicie Kartagińczyków. Ci jednak pod wodzą Hannibala zdobyli w 212 r. p.n.e. Tarent i zwyciężyli pod Kapuą, co spowodowało, że przyłączyły się do nich miasta greckie w południowej Italii.

Siły rzymskie walczące z Filipem V Macedońskim miało odciążyć zawarte w 212 r. przymierze ze Związkiem Etolskim (później dołączyły do niego Elida, Messena i Sparta). Zdobyte ziemie przypadały w jego myśl Etolom, zaś łupy - Rzymianom. Do sojuszu przyłączył się w 209 r. Attalos I, król Pergamonu.

Tymczasem w Italii Rzymianie zmienili taktykę w i w 211 r. po oblężeniu udało im się odzyskać Kapuę. Hannibal nie zdołał bowiem odciągnąć spod jej murów armii rzymskiej swym brawurowym rajdem na Rzym (Hannibal ante portas! - Hannibal u bram!) Ziemie Kapui przeszły na własność państwa (ager publicus). W Hiszpanii po klęsce poniesionej z ręki Hazdrubala i króla numidyjskiego Masynissy oraz śmierci Scypiona (211 p.n.e.) Rzymianie wycofali się za Ebro. Jako dowódca z władzą konsularną (pro consule) wysłany został tam w 210 r. Publiusz Korneliusz Scypio, który zdobył Nową Kartaginę (209 p.n.e.). Po przegranej, krwawej bitwie pod Baeculą (208 p.n.e.) Hazdrubal wyruszył do Italii. Rzym zmuszony został też wycofać swe oddziały z Grecji, bowiem Filip V zawarł w 206 r. pokój ze Związkiem Etolskim. Hazdrubalowi nie udało się jednak połączyć w Italii z Hannibalem. W bitwie nad rzeką Metaurus koło Sena Gallica Rzymianie pod wodzą Marka Liwiusza Salinatora i Gajusza Klaudiusza Nero zwyciężyli go w 207 r. dzięki zastosowaniu kartagińskiej taktyki, polegającej na oskrzydleniu przeciwnika i wykorzystaniu samodzielnie operujących legionów. W bitwie tej zginął Hazdrubal.

Na południu Hiszpanii Rzymianie, po zwycięstwie Scypiona pod Ilpą w 206 r. nad Magonem i Masynissą, posunęłi się w głąb kraju i zajęli Gades (dzisiejszy Kadyks). Flota kartagińska pod dowództwem Magona odpłynęła na Baleary, a stamtąd do Genui, aby raz jeszcze skłonić do walki z Rzymem Ligurów i Galów. Panowanie kartagińskie nad Hiszpanią dobiegło jednak definitywnie końca. Scypion powrócił do Rzymu i został w 205 r. wybrany konsulem. W tym samym roku Filip V zawarł pokój z Rzymem. W tej sytuacji Rzymianie postanawiają wylądować w Afryce i tam zadać Kartaginie ostateczny cios. W 204 r. p.n.e. Scypion, zawarłszy sojusz z Masynissą, przeprawił się do Afryki. Po zwycięstwie Rzymian pod Tunes w 203 r. i bezowocnych rozmowach pokojowych Kartagina odwołała Hannibala z Italii. Na północy Italii zmarł w tym czasie kartagiński wódz Magon.

W roku 202 p.n.e. miala miejsce decydująca bitwa pod Zamą, w ktorej wojska kartagińskie zostają zniszczone. Hannibal, zmuszony do ucieczki do Hadrumetum, doradzał zawarcie pokoju. Jego warunki były dla Kartaginy upokarzające. Musiała ona bowiem zrezygnować z Hiszpanii, oddać Numidii Masynissie, zapałacić 10 000 talentów kontrybucji (w ciągu 50 lat), wydać Rzymowi całą flotę (poza 10 trierami) oraz nie prowadzić wojny poza Afryką, a i tam tylko za zgodą Rzymu. Ziemie Syrakuz stały się częścią rzymskiej prowincji Sycylia. Wynik tej wojny ukazał przewagę gotowego do ofiar obywatela rzymskiego nad kartagińskim kupcem.

Scypion otrzymał zaszczytny przydomek Africanus i odbył triumf. Hiszpania została podzielona na 2 prowincje: Hispania Citerior i Hispania Ulterior (197 p.n.e.). Raz po raz wybuchały tam jednak powstania (pierwsze w latach 191-89 p.n.e.). Najgroźniejsze z nich rozpoczęło się w 154 r. i obbjęło plemiona celtycko-iberyjskie oraz Luzytan, na czele których od 147 r. do swej śmierci w 139 r. p.n.e. stał wódz Wiriatus. Mimo wielu zwycięstw nad wojskami rzymskimi, zakończyło się ono klęską i zdobyciem w 133 r. Numancji przez wysłanego do Hiszpanii Publiusza Korneliusza Scypiona (Aemilianusa), który otrzymał jeszcze jeden honorowy przydomek Numantinus.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach