XXXI 51. Dyktatura Sulli

W 83 r. p.n.e. Sulla powrocił do Rzymu i pokonał armię popularów oraz sprzymierzonych z nimi Samnitów i Lukanów w bitwie u Bramy Kollińskiej (82 r.). Zwycięski Sulla otrzymał następnie przydomek (Felix - szczęśliwy), zaś jego stronnik Pompejusz zajął zbuntowane Sycylię i Afrykę, co dało mu prawo do odbycia triumfu i zapewniło przydomek Magnus (wielki). Na mocy specjalnej ustawy Sulla został ogłoszony dyktatorem, jego dyktatura nie była jednak ograniczona czasowo. Ogłosił on listy proskrypcyjne - zginęło wtedy 90 senatorów i 2600 ekwitów - i przywrócił władzę senatu, który przejął sądy, po usunięciu z nich ekwitów. Liczba senatorów zwiększyła się do 600 poprzez dołączenie byłych kwestorów. Konsulowie i pretorowie po złożeniu urzędu udawali się odtąd jako namiestnicy do prowincji (pro consule, pro praetore). Osłabła pozycja trybuna - uchwały komicjów (zgromadzeń) plebejskich były nieważne bez zatwierdzenia przez senat, a dla trybuna ludowego dalsza kariera urzędnicza była odtąd zamknięta. W 79 r. p.n.e. Sulla dobrowolnie złożył urząd dyktatora i rok później umarł.