Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XXXII 57. Pryncypat

Nowy ustrój rzymski, jaki wykształcił się po upadku republiki, nazywany jest pryncypatem. Jego nazwa pochodzi od stanowiska princepsa, czyli pierwszego senatora, które Oktawian przyjął i zachował do końca życia. Pryncypat stanowił połączenie faktycznej monarchii z ideologią oraz instytucjami republikańskimi i opierał się na "powszechnej zgodzie" (consensus universorum). Uprawnienia były w nim nadawane przez senat i lud. Cechy charakterystyczne tego ustroju to rządy osobiste (auctoritas) i głęboki szacunek dla tradycji (mores maiorum).

Oktawian formalnie sprawował w Rzymie władzę konsula (27-23 p.n.e.), jego zwierzchność nad resztą państwa to nie określone bliżej imperium. W praktyce stał on na czele armii i kierował polityką zagraniczną, posiadał też uprawnienia prokonsularne (imperium pro consulare) w prowincjach cesarskich, którymi zarządzali wyznaczeni przez niego legaci (legati Augusti pro praetore provinciae). Po rezygnacji z ubiegania się ponownie o konsulat Oktawian 1 VII 23 r. objął dożywotnio władzę trybuńską (tribunicia potestas) - nie będąc jednak trybunem, w związku z czym również trybuni nie mogli zgłaszać sprzeciwu wobec jego ustaw. Agryppa, otrzymując na 5 lat władzę trybuńską, stał się natomiast współregentem. W 22 r. p.n.e. po złożeniu konsulatu i związanych z nim zadań Oktawian August przejął nadzór nad zaopatrzeniem Rzymu (cura annonae) i drogami (cura viarum). W 19 r. otrzymał dożywotnio władzę konsularną (imperium consulare) i, na 5 lat, nadzór nad obyczajami (cura morum). Uzyskiwał on więc same uprawnienia, nie obejmując w istocie urzędów. Od 12 r. p.n.e. August był też najwyższym kapłanem (pontifex maximus), a w 2 r. p.n.e. otrzymał tytuł ojca ojczyzny (pater patriae).

W gestii senatu pozostał zarząd starymi, zromanizowanymi prowincjami (prowincje senatorskie) oraz skarbem państwowym (aerarium populi romani), bieżące finanse (fiscus) przejął natomiast princeps. Ekwici stali się arystokracją urzędniczą, wchodząc w skład osobistej ochrony cesarza, a także zasilając szeregi pretorian, prefektów i innych urzędników. Princepsowi doradzać mieli z kolei ludzie obdarzeni tytułem jego przyjaciół (amici Caesaris).


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach