XLI. PAŃSTWO ZACHODNIOFRANKIJSKIE (843-987)

W 875 r. Karol II Łysy (843-77) został koronowany na cesarza. Choroba jego syna i następcy, Ludwika Jąkały (877-79) - papież Jan VIII uznał go za niegodnego cesarskiej koronacji - i przedwczesna śmierć jego oraz trzech jego synów - Ludwika III, Korlomana i pogrobowca (tj. syna urodzonego już po śmierci ojca) Karola III Prostaka doprowadziły jednak do rozpadu królestwa.

Chcąc skończyć z powtarzającym się napadami Normanów na swe królestwo w 911 r. Karol Prostak nadał im w lenno obszar nad Kanałem La Manche, na wschód i zachód od ujścia Sekwany. Na czele osiedlonych stał wódz Rollon, który na otrzymanym obszarze utworzył księstwo zwane Normandią.

W 877 r. Dolna Burgundia (Arelat) pod rządami Bosona z Vienne, a w 888 r. Górna Burgundia za Welfa Rudolfa I (888-912) uniezależniły się od władców wschodniofrankijskich stając się odrębnymi królestwami. Synowie obu ich władców zostali później królami Italii.

Na czele opozycji przeciwko Karolowi III Prostakowi stanął hr. Paryża Odon, a po jego śmierci (zm. 898), jego brat Robert (zm. 923). Obaj z pomocą części arystokracji zostali wybrani na królów i uzurpowali sobie władzę monarszą (tzw. antykrólowie). Po usunięciu z tronu Karola III Prostaka (923) na króla koronowano Rudolfa z Burgundii, zięcia Roberta, brata Odona.

Karolingowie bronili się co prawda jeszcze przez sto lat, lecz realna władza znalazła się już w rękach Robertynów, potomków Odona. Podobnie jak w Niemczech, wyodrębniają się wielkie samodzielne terytoria: Francja, Szampania, Akwitania, Gaskonia, Tuluza, Narbona, Katalonia, Bretania, Normandia i Flandria.