Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

XLIX 102. Ryszard Lwie Serce, Jan bez Ziemi, Henryk III

Król Ryszard I Lwie Serce (1189-99), większą część swego panowania spędził na kosztownych wyprawach wojennych. Współdowodził trzecią krucjatą. Po powrocie z niej, uśmierzył bunt swego brata, Jana I bez Ziemi (tym okresie umiejscowione są opowieści o Robin Hoodzie).

Jan bez Ziemi (1199-1216) sięgnął, tym razem legalnie, po tron angielski po śmierci Ryszarda, śmiertelnie zranionego strzałą podczas oblężenia zamku Chalus we Francji. Jan okazał się władcą wyjątkowo nieudolnym. Na kontynencie stracił wszystkie posiadłości angielskie (oprócz hr. Gujenny). W związku z konfliktem z papieżem Innocentym III o obsadę arcybiskupstwa w Canterbury został w 1209 r. ekskomunikowany. Pod groźbą inwazji francuskiego króla Filipa II Augusta na Anglię, Jan ugiął się jednak i uznał Stefana Langstonsa arcybiskupem Canterbury, przyjmując od papieża Anglię w lenno (1213). W trakcie wojny o odzyskanie utraconych lenn francuskich w 1214 r. W bitwie pod Bouvines klęskę ponieśli jego sprzymierzeńcy (m.in. cesarz).

Na wieść o upokarzającym pokoju zawartym w Chinon (utrata posiadłości angielskich we Francji położonych na północ od Loary) oraz w skutek nadużyć i ździerstw królewskich urzędników doszło do jednoczesnego buntu szlachty, duchowieństwa i miast. Buntownicy zajęli Londyn. Nie mając innego wyjścia, Jan zmuszony został do wystawienia w Runnymede pod Windsorem 15 czerwca 1215 r. Wielkiej Karty Swobód (Magna Charta Libertatum).

Zgodnie z jej postanowieniami, król miał obowiązek przestrzegać "starego prawa". Nie miał natomiast prawa nakładać nowych podatków bez zgody rady królewskiej, w której skład wchodzili baronowie i prałaci (arcybiskup i biskupi). Władca nie mógł nikogo uwięzić bez wyroku sądowego. Miastom Karta Swobód gwarantowała wolność handlu, duchownym zaś - swobodę w dokonywaniu wyborów kanonicznych (obsadzania biskupstw). W razie nieprzestrzegania przez króla któregoś z punktów karty baronowie mogli wypowiedzieć królowi posłuszeństwo i wezwać do powszechnego powstania.

Wielka Karta stworzył podstawy ustrojowe Anglii i dała impuls do wykształcenia się parlamentu.

Za panowania Henryka III (1216-72) nastąpiło wzmocnienie pozycji Kościoła. Obsadzanie przez władcę najwyższych urzędów państwowych południowofrancuskimi faworytami (tzw. Poitevins) i domaganie się przez niego podatków na sfinansowanie starań o koronę sycylijską i niemiecką spowodowało wybuch bunt baronów (1258-65).

Pod naciskiem opozycji, kierowanej przez Szymona de Monfort, trzeciego syna pogromcy albigensów, Henryk zmuszony został do przyjęcia w 1259 r. tzw. prowizji oksfordzkich. Na ich mocy u boku króla utworzono radę 15 baronów, aby doradzali w sprawach układów międzynarodowych i kontrolowali administrację. Trzy razy do roku miał zbierać się parlament, złożony z przedstawicieli rycerstwa, duchowieństwa oraz mieszczaństwa.

Henryk III zawarł przymierze z królem Francji Ludwikiem IX (1259 pokój paryski) i z papieżem, który uwolnił go od przysięgi na prowizje (1261). Z kolei Ludwik IX, jako rozjemca, swym wyrokiem uznał prowizje za nieważne (Amiens, 1264). Szymon de Montfort, poparty przez niższą szlachtę, pokonał króla w 1264 r. W bitwie pod Lewes i uwięził go. Ustanowiono Radę regencyjną i zwołano (po raz pierwszy) parlament, w którym obok przedstawicieli niższego rycerstwa (po dwóch z każdego hrabstwa) zasiadali także dwaj przedstawiciele każdego miasta. Edward, syn Henryka III, pokonał Szymona de Montfort w 1265 r. W bitwie pod Evesham, w której ten ostatni poległ.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach