L. DANIA (935-1286)

Od ok. 935 do 945 r. panował w Danii król Gorm Stary. Trzon jego państwa stanowiła Jutlandia. Podbił on państwo szwedzkich Wikingów w Haithabu (Szlezwik). Za rządów jego syna, Haralda Sinozębego (ochrzczonego ok. 960) powstały biskupstwa w Ripen, Aarhus i w Szlezwiku (948). Po klęsce zadanej Duńczykom przez Ottona II (974), Haralda wypędził z kraju jego własny syn Swen Widłobrody, panujący w latach 985-1014, który chrystianizował Danię i najeżdżał Anglosasów.

Panujący w latach 1016-35 syn Swena, Kanut Wielki, pokonał Edmunda i w Londynie został uznany królem Anglii. Po śmierci swego brata, Haralda, został również królem Danii (1019), zaś w 1028 r. opanował Norwegię. Krzewienie chrześcijaństwa i budowę organizacji kościelnej Kanut powierzył duchownym anglosaskim.

W 1104 r. powstało arcybiskupstwo w Lundzie. W XI i XII w. Dania przejściowo stawała się lennem Niemiec. Kraj osłabiły wówczas długotrwałe walki o tron.

Pod rządami Waldemara Wielkiego (1157-82) Dania odzyskała utraconą pozycję, a nawet stała się lokalnym mocarstwem. Z pomocą Absaloma, biskupa Roskilde, król umocnił swą kontrolę nad państwem (budowa nowych zamków). Wraz z Henrykiem Lwem podjął w latach 1160-64 wyprawy przeciw Słowianom połabskim. W 1068 r. zdobył Rugię. Ciężar utzymania państwa ponosili chłopi. Ich kosztem rośli natomiast w siłę możnowładcy oraz Kościół.

Następca Waldemara, panujący w latach 1182-1202 Kanut IV (mąż Gertrudy, córki Henryka Lwa), odmówił złożenia cesarzowi hołdu lennego. W 1184 r. zdobył on Pomorze Zachodnie i sam zhołdował księcia Bogusława pomorskiego (1185). Jego brat Waldemar, książę Szlezwiku, zdobył Holsztyn z Lubeką i Hamburgiem (1201).

Syn Waldemara Wielkiego, Waldemar II Zwycięski (1202-41) podbił Lauenburg, Norwegię, Pomorze Gdańskie, Estonię oraz Kurlandię. Od cesarza Fryderyka I Barbarossy otrzymał on zwierzchnictwo nad ziemiami na wschód od Łaby. Pochwycony przez Henryka hr. Schwerinu, spędził dwa lata w niewoli 1223-25. Wolność odzyskał za gigantyczny okup i rezygnację z większości swych słowiańskich zdobyczy. Gdy po odzyskaniu wolności Waldemar próbował odzyskać utracone ziemie został pokonany przez połączone siły Lubeki i północnoniemieckich książąt w bitwie pod Bornhoved (1227). Waldemar porzucił plany dalszych podbojów. Klęska pod Bornhoved oznaczała załamanie się potęgi Danii i otworzyła możliwości rozwoju niemieckiego handlu bałtyckiego.

Król Eryk V Glipping (1256-89), wnuk Waldemara, w duńskiej Wielkiej Karcie (Magna Charta, 1282) zobowiązał się do corocznego zwoływania zgromadzenia ustawodawczego (Danehof) złożonego z prałatów, baronów i urzędników dworskich. Stanowiło to wyraźne ograniczenie władzy królewskiej i autonomii wieców prowincjonalnych.