Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LVII 113. Upadek Cesarstwa Środkowobizantyńskiego (1025-1204)

Niepowstrzymany proces feudalizacji zniszczył fiskalne i militarne podstawy państwa bizantyńskiego. Następował powolny rozpad systemu tem. Nadawanie immunitetu skarbowego (pełnego zwolnienia od podatków) wielkim właścicielom ziemskim i oddawanie podatków w dzierżawę doprowadziło do zmniejszenia wpływów cesarskiego skarbu. Finanse państwo drenowało również wprowadzenie instytucji pronoii, czyli nadawania przez cesarza na określony czas dóbr wraz ze wszystkimi dochodami jako wynagrodzenia za służbę. Podobne spustoszenia w bizantyńskim skarbcu czyniła instytucja charistikariów, polegająca na przekazaniu przez władcę klasztorów i ich dóbr świeckim zarządcom tytułem uposażenia. Bardzo kosztowne było również utrzymanie potężnej biurokracji cesarskiej w stolicy.

W 1045 r. armia cesarska opanowała Armenię. Była to ostatnia bizantyńska zdobycz na Wschodzie. W 1054 r. nastąpił rozłam między Kościołem wschodnim i zachodnim (tzw. wielka schizma) spowodowany sporami dogmatycznymi i aspiracjami obydwu Kościołów do odgrywania przewodniej roli w świecie chrześcijańskim.

Bizancjum pod rządami dynastii Dukasów (1059-78) stawiało opór rosnącemu w siłę naporowi Normanów, Pieczyngów, Węgrów, a przede wszystkim Turków seldżuckich. Ci ostatni zadali cesarzowi Romanowi IV Diogenesowi w 1071 r. klęskę w bitwie pod Mantzikert, a  w 1081 r. utworzyli sułtanat Ikonium (Rum) na terenie Azji Mniejszej.

Przed ponad sto lat (1081-1185) władza cesarska pozostawała w rękach dynastii Komnenów. Cesarz Aleksy I Komnen (1081-1118) odpierał ataki Normanów dowodzonych przez Roberta Guiscarda oraz Pieczyngów, którzy w 1091 r. doszli aż pod mury Konstantynopola, jak również najazdy Seldżuków. W 1092 r. Aleksy przeszedł z etapu obrony terytorium cesarstwa do ofensywy.

W 1082 r. cesarz, za pomoc w walce przeciw Normanom, zwolnił Wenecjan z cła w całym Cesarstwie. Był to początek weneckiej potęgi na Wschodzie. Podobny układ zawarł Aleksy w 1111 r. Z Pizą.

Kolejny zwrot w dziejach Bizancjum przyniósł początek krucjat i założenie państw krzyżowców (1096). Aleksy I uzyskał od krzyżowców uznanie zwierzchnictwa bizantyńskiego nad Antiochią (1108) i zdobył zachodnią Azję Mniejszą.

Aleksy dokonał reformy administracji cesarskiej, stawiając na jej czele logofetę (legothetes ton sekreton), nadzorującego pracę różnych biur administracji cywilnej.

Panujący w latach 1118-43 cesarz Jan II Komnen zadał druzgocącą klęskę Pieczyngom w 1122 r. Z powodzeniem walczył on również z Węgrami (1124-28) o uzyskanie kontroli nad Serbią, Dalmacją i Chorwacją i podporządkował sobie Małą Armenię (1138). Ten wybitny władca zginął przez przypadek - podczas polowania zranił się zatrutą strzałą w kciuk i po kilku dniach zmarł.

Cesarz Manuel I (1143-80) bez powodzenia próbował odzyskać dawne posiadłości bizantyńskie w Italii.. Wysiłek zbrojny podjęty do realizacji tego ambitnego planu zrujnował gospodarkę Cesarstwa. Manuel bronił cesarstwo przed atakami Normanów (Rogera II króla Sycylii), Serbów i Węgrów. W 1158 r. udało mu się rozciągnąć zwierzchność lenną nad państwami krzyżowców w Syrii. Aktywna polityka względem Węgier, pozwoliła rozciągnąć wpływy bizantyńskie na Kroację, Bośnię i Dalmację.

Bojąc się wzrostu znaczenia cesarstwa we wschodniej części Morza Śródziemnego, w 1175 r. Wenecja zawarła z królem Sycylii Wilhelmem II przymierze skierowane przeciwko Bizancjum. W 1176 r. Bizancjum doznało dotkliwej klęski w bitwie pod Myriokephalon z rąk Seldżuków. Klęską było także opanowanie Salonik przez wojska Normanów w 1185 r.

Na rządy cesarskiej dynastii Angelosów (1185-1204) przypada schyłek Cesarstwa Bizantyjskiego. W 1187 r. cesarstwo zostało zmuszone do zaakceptowania powstania drugiego państwa bułgarskiego oraz utraty Dalmacji, Chorwacji i Serbii. Lata 1203 i 1204 przyniosły dwukrotne zdobycie Konstantynopola przez krzyżowców. Za drugim razem dało to początek tzw. Cesarstwu Łacińskiemu.

Znaczenie Bizancjum, bastionu Zachodu, polegało przede wszystkim na obronie Europy przed Persami, Arabami i Turkami. Dawało to krajom zachodnioeuropejskim możliwość rozwoju w tym czasie własnego życia narodowego. Wielkim osiągnięciem kulturalnym Bizancjum była udana chrystianizacja Słowian. Grecka teologia, wschodnia mistyka oraz monastycyzm silnie oddziaływały na kulturę i religię Zachodu. Niebagatelne znaczenie dla kultury naszego kontynentu miało zachowanie i przekazanie duchowego przez Bizancjum następnym pokoleniom dziedzictwa antyku.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach