Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LX 115. Rekonkwista

W 1029 r. król Nawarry Sancho III (1000-35) odziedziczył hrabstwo Kastylii i podzielił swe państwo na Aragonię, Kastylię i Nawarrę (pozostającą od 1234 r. pod wpływem Francji). Obok nich na Półwyspie Iberyjskim, poza muzułmańskim Al-Andalus istniało Hrabstwo Barcelony, powstałe z Marchii Hiszpańskiej Karola Wielkiego oraz królestwo Asturii (zwane także królestwem Leonu). Po wojnach kalifa Abd ar-Rahmana III (912-61), osłabione waśniami państwa chrześcijańskie pokonał w 978 r. wezyr Al-Mansur (Zwycięzca), który zdobył nawet sanktuarium w Santiago de Compostella. Chrześcijan uratowała jednak wielka wojna domowa między Arabami, która wybuchła po śmierci Al-Mansura, trwała dwadzieścia lat (1008-28) i doprowadziła do rozpadu kalifatu Omajjadów. Korzystając z osłabienia przeciwnika chrześcijanie rozpoczęli ataki na posiadłości arabskie.

Rekonkwiście sprzyjały idee kluniackie, które wzmocniły i połączyły Kościół hiszpański ścisłymi więzami z Rzymem. Papieże Grzegorz VII i Innocenty III popierali krucjaty przeciw Arabom skłaniając rycerstwo z innych państw Zachodu do wzięcia w nich udziału i dostarczając pieniędzy. Pomocy Hiszpanom udzielały również zakony rycerskie (templariusze, joannici).

Panujący w Aragonii Alfons I Wojowniczy (1104-34) w 1018 r. zdobył Saragossę. W 1137 r. doszło do połączenia Aragonii z Katalonią. Prowadzona przez to państwo rekonkwista zakończyła się w latach 1129-35 zajęciem Balearów i Walencji (1238) przez króla Jakuba I (1213-76).

Za panowania króla Piotra III (1276-85) władztwo Aragonii sięgnęło aż do południowej Italii. W 1282 r. (po Nieszporach Sycylijskich) Aragonia opanowała Sycylię [LVII 111]. Król Jakub II (1286-1327) osiągnął w 1295 r. kompromis z papieżem, swoim panem lennym, zawierając z nim pokój w Agnani. Kolejna wojna z Francją o Sycylię zakończył się bez politycznych rozstrzygnięć.

W latach 1323-25 Aragonia toczyła walki z Pizą i Genuą o Sardynię i Korsykę. Po śmierci ostatniego władcy aragońskiego "Unia" tamtejszej szlachty przekazała w 1412 r. tron Ferdynandowi kastylijskiemu (wyrok sądu polubownego w Caspe). Jego syn, Alfons V (1416-58) objął natomiast w lenno Neapol.

Początki państwowości portugalskiej datują się na XI w. Pojawiło się wtedy hrabstwo wokół Porto, które w 1094 r. osiągnęło niezależność. W 1139 r., po zwycięstwie w bitwie pod Ourique nad Arabami, hrabia Portugalii Alfons I Wielki ogłosił się królem (1139-85). Państwo szybko rozszerzało się na południe. Za panowania króla Dionizego I Sprawiedliwego (1279-1325) nastąpił rozwój wewnętrzny Portugalii i umocnienie się jej państwowości.

Walki z Kastylią o sukcesję zakończyły się w 1385 r. zwycięstwem Portugalczyków w bitwie pod Aljubarrota. Za panowania króla Jana I Wielkiego (1385-1433) rozpoczęła się ekspansja portugalska w Afryce. W 1415 r. Portugalczycy zdobyli Ceutę.

Król Kastylii Ferdynand I Wielki (1035-65) zajął Leon po zwycięskiej bitwie z Arabami stoczonej w dolinie Tamarón (1037).

W 1085 r. Kastylijczycy odzyskali Toledo. Bohaterem tych walk był Rodrigo Diaz, zwany Cydem (arab. "pan"). Przeszedł on później na służbę arabską i w 1094 r. stał się panem Walencji.

Panujący w latach 1126-57 Alfons VII Dobry rozciągnął swą zwierzchność na wszystkie chrześcijańskie państwa Półwyspu Iberyjskiego, nie były to jednak zdobycze trwałe.

W 1179 r. W Cazorla król Kastylii Alfons VIII Szlachetny (1158-1214) zawarł traktat z królem Aragonii Alfonsem II, rozdzielając muzułmańską część Hiszpanii na dwie odrębne strefy podboju - kastylijską i aragońską. Alfons Szlachetny wraz ze swymi sojusznikami - królami Nawarry Sancho VII i Aragonu - Piotrem II, całkowicie rozbili Arabów wspieranych przez Berberów w bitwie pod Navas de Tolosa (1212). Zwycięstwo to oznaczało kres istniejącego od 1154 r. arabskiego państwa Almohadów. Była to największa arabska klęska w okresie rekonkwisty. Kastylia zajęła wkrótce większość obszaru Andaluzji oraz Murcję.

Za panowania Ferdynanda III Świętego (1217-52) w 1236 r. Kastylijczycy zdobyli stolicę Maurów Kordobę, a w 1246 r. - Sewillę. W 1340 r. W bitwie nad rzeką Salado król Alfons XI kastylijski zwyciężył armię sułtana Maroka. Królestwo Kastylii brało także udział w wojnie stuletniej.

Panujący w latach Henryk II Trastamara (1369-79) związał trwałym przymierzem Kastylię z Francją.

Od początku XIV w. ostatnim arabskim państwem w Europie pozostawał emirat Grenady. Największy rozkwit (przede wszystkim kulturalny) przeżywał on w XIV i XV w. Wtedy też powstał pałac Alhambra.

Na zajętych podczas rekonkwisty przez Hiszpanów i Portugalczyków obszarach Morysków (Maurów) nie pozbawiono praw, lecz przesiedlano do wyznaczonych dzielnic miast. Żydzi natomiast cieszyli się opieką prawa w zamian za wysokie daniny. Wyższa szlachta (grandowie), reprezentowana w organie przedstawicielskim - Kortezach, stała w opozycji do władzy królewskiej. Waśnie rodowe były przyczyną rozkładu Kastylii. Podporę korony stanowiły natomiast miasta, które uzyskały szerokie uprawnienia zwierzchnie nad swoją prowincją i tworzyły związki (hermandades).

Na rozwój kultury iberyjskiej silny wpływ wywierał bogato uposażony Kościół (franciszkanie, dominikanie). W połowie XIII w. nastąpił rozwój stylu gotyckiego w Hiszpanii (katedry w Leonie, Toledo i Burgos). Charakterystyczne dla hiszpańskiego gotyku było utrzymanie w architekturze niektórych cech stylu romańskiego w połączeniu z elementami mauretańskimi. Również nauka arabska (matematyka, medycyna, filozofia) silnie oddziaływała na powstające w tym czasie uniwersytety.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach