Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXIV. SKANDYNAWIA w PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU

W Szwecji osłabienie władzy królewskiej spowodowało wzrost znaczenia szlachty, wywodzącej się z wielkich i bogatych rodów chłopskich. Możni w zamian za potwierdzenie swych przywilejów i powołanie rady królewskiej przekazali koronę Magnusowi Erikssonowi, panującemu w latach 1319-63. Władca ten jako pierwszy połączył koronę szwedzką z norweską, stracił jednak na rzecz Danii Skanię, Olandię i Gotlandię. W Norwegii Magnus musiał oddać władzę nad krajem Haakonowi VI (1355-80). Jego żona (od 1363 r.) Małgorzata I została w 1387 r. królową Danii i Norwegii.

W Danii wybrany na regenta hr. Holsztynu Gerhard III położył kres walkom korony ze szlachtą i klerem. Doprowadził on do wyboru Waldemara III, księcia Szlezwiku, na króla. Sam Gerhard, odziedziczył Szlezwik (w 1340 r. został zamordowany). Panujący w latach 1340-75 Waldemar IV Atterdag (Odnowiciel) organizował wyprawy na Olandię i Gotlandię (Wisby), które. W latach 1361-70 prowadziły wojnę z Hanzą. Dania uległa jednak silniejszemu finansowo przeciwnikowi. Zawarty w 1370 r. pokój w Stralsundzie zabezpieczał dominację Hanzy nad Bałtykiem. Córka Waldemara, Małgorzata, przeprowadziła wybór swego pięcioletniego syna, Olafa V, na króla Danii i Norwegii. Po jego śmierci, z regentki Małgorzata stała się królową obu krajów. Panowała w latach 1387-1412.

Antykrólewska opozycja szlachty w Szwecji wezwała Małgorzatę (zwaną "Semiramidą Północy") do kraju. Gdy w 1389 r. król szwedzki Albrecht Meklemburski w bitwie pod Falköping dostał się do niewoli, siły Małgorzaty opanowały całą Szwecję. Sztokholm bronił się do 1395 r. Panowie - radcy trzech krajów - uzgodnili ostatecznie zawarcie w 1397 r. unii kalmarskiej, łączącej Danię, Norwegię i Szwecję. Jednakże opozycja w Szwecji przeciw duńskiej hegemonii sprawiła, że unia nie przekształciła się w jednolite silne państwo.

Nie mająca potomków Małgorzata, zapewniła koronę zjednoczonych królestw wnukowi swej siostry, Ingeborgi Meklemburskiej i Warcisława VII, księcia słupskiego - Erykowi Pomorskiemu. Koronacja Eryka w 1397 r. nie pozbawiła przy tym Małgorzaty władzy, ponieważ Eryk został pełnoprawnym władcą dopiero po jej śmierci w 1412 r.

Eryk Pomorski (1412-39) sprzyjał kupcom holenderskim i angielskim (poślubił córkę Henryka IV angielskiego, Filipinę). Wprowadzenie przez niego w 1423 r. ceł w Sundzie wywołało konflikt z Hanzą i Holsztynem. Wojnę zakończył zawarty w 1435 r. pokój w Vordinborg, w którym Eryk potwierdził przywileje Hanzy.

Powstanie ludowe w Szwecji (1434-36) pod wodzą narodowego bohatera Engelbrekta Engelbrektsona (ok. 1400-36) doprowadziło do wypowiedzenia posłuszeństwa Erykowi (1439). Regencję objął (do 1441) Karol Knutson Bonde, który już jako Karol VIII panował w latach 1448-70.

Erykowi posłuszeństwo wypowiedziano również w Danii (1439) i Norwegii (1442). Do 1449 r. Eryk utrzymał się jedynie na Gotlandii. Wyparty i z tej wyspy osiadł na Pomorzu w Darłowie. Tam też zmarł w 1459 r. i został pochowany w kościele parafialnym.

Krzysztof III Bawarski (1439-48) próbował utrzymać istnienie unii kalmarskiej. Jego następca, panujący w latach 1448-81 Chrystian I z dynastii oldenburskiej, został wybrany przez stany w 1460 r. księciem Szlezwiku i Holsztynu. Unia realna obu tych "wieczyście niepodzielnych księstw" z Danią trwała do 1863 r.

W 1464 r. wybuchło powstanie w Szwecji. Regencję objął Sten Sture I (1470-1504), który w 1471 r. pokonał Duńczyków w bitwie pod Brunkeberg. Także za rządów Jana (1481-1513) trwały ciągłe niepokoje i walki ze Szwecją, w trakcie których unia kalmarska rozpadła się.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach