Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXVII 127. "Zbieranie ziem ruskich"

Iwan III Srogi (1462-1505) poślubił księżniczkę bizantyńską Zofię (Zoe). Jako pierwszy władca moskiewski używał on (sporadycznie) tytułu "samodzierżcy (cara) całej Rusi". Za jego panowania włoscy architekci rozbudowali moskiewski Kreml, czyniąc z niego reprezentacyjną rezydencję. Z pomocą napływowego bojarstwa Iwan III przekształcił państwo moskiewskie w jednolite państwo narodowe. Idea autokratycznego państwa i jego symbole (dwugłowy orzeł, ceremonie dworskie) zostały przejęte z Bizancjum. Mit Moskwy jako "trzeciego Rzymu" i ostoi prawowierności (stworzony przez mnicha Filoteusza) dał narodowi rosyjskiemu i jego władcom, nazywanym przez cerkiew "namiestnikami Boga", poczucie posłannictwa. Pogląd ten był odrzucany przez ruch "bezinteresownych" (Nil Sorski, 1433-1509), postulujących mistyczne uduchowienie Kościoła.

W 1478 r. Iwan III doprowadził do likwidacji nowogrodzkiej republiki kupieckiej. Zerwał on też w 1480 r. zależność od Złotej Ordy, podzielonej na chanaty i pobitej w 1502 r. przez Tatarów krymskich. Do "moskiewskiej ojcowizny" zostały włączone Twer, Psków, Smoleńsk i Riazań. W 1502 r. Iwan III przeprowadził nieudany najazd na Inflanty.

Panujący w latach 1533-84 Iwan IV Groźny przeżył jako dziecko akty poniżenia i przemocy ze strony zwalczających się stronnictw. W 1547 r., po koronacji na cara, odbudował struktury państwa w duchu absolutnej autokracji.

Zreformował on administrację centralną, powołując do życia ministeria (prikazy). Wprowadził w życie nową kodyfikację prawa (Sudiebnik, 1550). Reformy objęły również wojsko. Utworzono formację strzelców, wyborowych oddziałów wojska.

W 1551 r. synod reformatorski metropolity Makarego wprowadził nowe święta do kalendarza liturgicznego oraz uchwalił wprowadzenie kodeksu prawa kościelnego (Stogław).

Przetarcie szlaku białomorskiego przez brytyjskiego kapitana Chancellora pozwoliło nawiązać państwu moskiewskiemu stosunki handlowe z Anglią (1553). w 1584 r. powstał portu w Archangielsku.

W latach 1565-72 w Rosji szalała Oprycznina. Był to nieprawdopodobny terror (eksterminacja całych miast - Nowogród, 1570), który sparaliżował kraj. Upadło rolnictwo, chłopi masowo uciekali na obszary niekontrolowane przez państwo (z nich werbowali się kozacy). Ziemia została podzielona na grunty carskie (oprycznina) i bojarskie (ziemszczyna). Siła tej ostatniej klasy została złamana przez wywłaszczenia, deportacje oraz obdzielanie ziemią dworjan (nowa warstwa wojowników).

W polityce zagranicznej jednym z celów Iwana IV była likwidacja zagrożenia ze strony Tatarów. W latach 1552-56 Rosjanie podporządkowali sobie dwa chanaty - kazański i astrachański. Pomimo tych niewątpliwych sukcesów, w 1571 r. wyprawa Tatarów z ostatniego nie podbitego państwa tatarskiego - Chanatu Krymskiego, zdobyła Moskwę i doszczętnie ją spaliła.

W 1581 r. rozpoczął się rosyjski podbój Syberii. Budowa prawosławnego mocarstwa załamała się w latach 1558-82 po przegranej z Polską wojnie o Inflanty. Iwan pozostawił swe państwo w stanie kompletnego rozprzężenia i anarchii.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach