Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXIX 133. Bizancjum za dynastii Paleologów

Odrodzone Bizancjum nie było już w stanie pełnić roli zapory, chroniącej chrześcijaństwo przed naporem islamu. Łacinnicy nadal panowali w Grecji i na wyspach (Wenecja [D19]). Cesarz Michał VIII Paleolog podjął zabiegi dyplomatyczne we Francji, Złotej Ordzie i, przede wszystkim, u papieża, aby zapobiec dalszym wyniszczającym walkom pomiędzy chrześcijanami. Jego nadzieje na zjednoczenie Kościoła katolickiego i prawosławnego przekreślił jednak sobór w Lyonie w 1274 r.

W 1281 r. zostało zawiązane w Orvieto, przymierze z między Wenecją i Karolem Andegaweńskim. Jego celem było przywrócenie władztwa łacińskiego w Bizancjum. Michał Paleolog zawiązał w tej sytuacji kontrprzymierze z Piotrem III, królem Aragonii i szlachtą sycylijską.

Program odbudowy państwa bizantyńskiego załamał się za panowania w latach 1282-1328 cesarza Andronika II. Za jego rządów wzrosły nadmiernie wpływy Cerkwi i bogatych klasztorów (wspólnota mnisza na górze Athos). Trwająca w latach 1321-54 epoka wojen domowych doprowadziła w końcu do rozkładu cesarstwa. Po długotrwałym okresie walk o tron władzę przejął w 1328 r. Jan Kantakuzen. Wspierany przez mistyczny ruch mniszy, głoszący radykalny program społeczny (hesychastów) ogłosił się on cesarzem, co spowodowało wybuch kolejnej wojny domowej. Wykorzystali ją Serbowie, Bułgarzy i Seldżucy by uniezależnić się od władzy bizantyńskiej.

W 1349 r. Turcy podbili Epir. Opanowali również niemal całą Azję Mniejszą, a w 1354 r. zdobyli Półwysep Galipoli, co dało im pierwszy punkt oparcia w bezpośrednim sąsiedztwie Konstantynopola. Po utracie tronu, Jan Kantakuzen złożył śluby zakonne. Jego syn, Mateusz, utrzymał do 1382 r. panowanie w Mistrze na Peloponezie. Podczas jego rządów kultura bizantyńska przeżywała swój ostatni rozkwit.

Panujący w latach 1354-91 cesarz Jan V po klęsce w bitwie pod Adrianopolem w 1362 r. popadł w zależność od Osmanów. Bezskutecznie szukał on pomocy u Ludwika Andegaweńskiego i w Rzymie. Po katastrofie krucjaty antytureckiej w bitwie pod Nikopolis (1396) jego następca, cesarz Manuel II (1391-1425) podjął w latach 1399-1402 podróż po Europie (Rzym, Paryż, Londyn), bezskutecznie próbując uzyskać pomoc dla swego państwa w obliczu narastającego zagrożenia ze strony Turków osmańskich. Likwidacji Cesarstwa Bizantyńskiego zapobiegł wówczas jedynie najazd mongolski w 1402 r., który spowodował katastrofę militarną Turków i załamanie się ich państwa. Niemniej, już w styczniu 1422 r. ponownie oblegli oni Konstantynopol.

Cesarz Jan VIII (1425-48), licząc na pomoc papiestwa, przeszedł na katolicyzm i zaprzysiągł po soborze w Ferrarze w 1439 r. unię florencką z papieżem Eugeniuszem IV. Mimo tych ustępstw nie uzyskał jednak żadnej pomocy przeciw Turkom. Co gorsza, unia florencka została odrzucona przez Kościół grecki. Na wieść o niej, metropolita kijowski Izydor ogłosił niezależność Kościoła ruskiego. Ostatnie nadzieje na pomoc Zachodu zgasły w 1444 r., po klęsce Władysława Jagiellończyka w bitwie pod Warną.

Konstantynopol, broniony przez Bizantyńczyków, Genueńczyków i Wenecjan, padł ostatecznie 29 maja 1453 r. Tym samym przestało istnieć cesarstwo wschodniorzymskie, najstarsze wówczas państwo europejskie i chrześcijańskie.

Upadek Konstantynopola i Cesarstwa Bizantyńskiego umożliwił powstanie europejsko-azjatyckiego imperium tureckiego, bezpośrednio zagrażającego chrześcijańskiemu Zachodowi. Nastąpiło przeniesienie dziedzictwa antycznego przez greckich uczonych do Italii, co dało impuls do rozwoju europejskiego humanizmu. Za spadkobiercę tradycji Bizancjum uznało się Wielkie Księstwo Moskiewskie, uważające się za "trzeci Rzym". Carowie Rosji przyjęli też rolę opiekunów i protektorów prawosławia. Wraz z opanowaniem przez Turków wybrzeży Morza Czarnego (Azow) Europa straciła połączenie lądowe z Indiami. Poszukiwanie nowej drogi, tym razem morskiej, przyniosło dopiero odkrycie Nowego Świata.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach