Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXX 135. Odrodzenie i rozkwit państwa (1413-1566)

Opierając się na nie spustoszonej atakiem armii Timura, europejskiej części państwa, Mehmet I (1413-21) i Murad II (1421-51) przezwyciężyli wewnętrzny kryzys. Dowodnie wykazała to klęska antytureckiej krucjaty, dowodzonej przez króla Polski i Węgier Władysława Jagiellończyka oraz węgierskiego dostojnika Jana Hunyadyego, w bitwie pod Warną (1444).

Panujący w latach 1451-81 Mehmet II Zdobywca wprowadził zasadę, że każdy sułtan dla zachowania "porządku świata" po objęciu władzy musi zabić swoich braci. To drastyczne rozwiązanie pozwalało zapobiec tworzeniu się w pałacu sułtańskim spisków.

W 1453 r. Mehmet II obległ i zdobył Konstantynopol. Miasto, przemianowane na Istambuł, stało się nową stolicą państwa Osmanów. W tym samym czasie Serbia i Bośnia stały się prowincjami tureckimi. Albania broniła się do 1468 r., pod wodzą legendarnego wodza Skanderberga. Posiadłości w Morei (Peloponez) straciła również Wenecja, zaś w 1461 r. padło Cesarstwo Trapezuntu. W czasie swego trzydziestoletniego panowania Mohamet II Zdobywca podbił w sumie 12 państw i przeszło 200 miast.

Selim I (1512-20) zajął Syrię, Arabię i Egipt. Apogeum potęgi Imperium Osmanów osiągnęło w latach 1520-66, za rządów sułtana Sulejmana II Wspaniałego.

Władca ten odniósł trzy ważne zwycięstwa. W 1521 r. zdobył Belgrad, a w 1522 r. doprowadził do kapitulacji joannitów na Rodos (a tym samym do przejęcia kontroli nad handlem weneckim i genueńskim). W 1526 r. wygrał natomiast bitwę pod Mohaczem. Zginął w niej król Ludwik II Jagiellończyk, a Węgry straciły niezawisłość i dostały się w znacznej części pod panowanie tureckie. Obrona Zachodu przed Osmanami spadła na Austrię, sprzymierzoną z Polską i Wenecją. Europejskim sojusznikiem Turków była natomiast Francja. Ciągle odnawiane układy z Osomanami pozwalały królom Francji trzymać w szachu swego największego rywala - państwo Habsburgów.

W 1529 r. wojska tureckie po raz pierwszy podeszły pod mury Wiednia i obległy go. Zawarty w 1533 r. rozejm ustalał podział Węgier. Większa część kraju, Węgry środkowe i południowe, zostały włączone do Turcji (od 1541 r. jako prowincja). Węgry wschodnie (Siedmiogród) zachowały odrębność, ale jako lenno tureckie (jego księciem został Jan Zapolya). Ziemie położone na zachód i północ od Budapesztu stały się własnością austriackich Habsburgów.

Po abdykacji ostatniego kalifa z dynastii Abbasydów, Sulejman zajął w 1534 r. Persję. Bagdad zszedł do roli prowincjonalnego miasta. Perscy szyici stali się zażartymi wrogami Osmanów.

Sułtanowie zawdzięczali swe sukcesy militarne przede wszystkim autokratycznej władzy i sile uderzeniowej wojska. Rekrutacja do armii opierała się na brance (devsirme) prowadzonej wśród chłopców chrześcijańskich, a także na systemie pencik - sułtan miał prawo do co piątego jeńca wziętego do niewoli przez Turków. Zdobyte ziemie, zarządzane przez wielkiego wezyra (nie rzadko greckiego lub słowiańskiego pochodzenia), dzielono na lenna wojskowe i nadawano paszom jako uposażenie. Nie nawracano chrześcijańskich poddanych sułtana siłą na islam. Osmani od ludności chrześcijańskiej (raja) wymagali jedynie posłuszeństwa i terminowego płacenia podatków. Turcy, pozbawieni talentu do handlu i rzemiosła, tolerowali Ormian i Greków jako kupców, żeglarzy, pomocniczą siłę w administracji (fanarioci) oraz jako tłumaczy (dragomani). Wśród paszów szerzyła się korupcja. Natomiast aparat państwowy trwał niezmieniony i podlegał jedynie kilku powierzchownym reformom.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach