Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXXIV 140. Reformy Rzeszy

Cesarz Maksymilian I (1493-1519, król Niemiec od 1486 r.) zajął kluczową pozycję w Europie jako spadkobierca całego dziedzictwa Habsburgów. Doskonały wódz i znawca artylerii, mecenas humanistów, jako polityk odznaczał się niecierpliwością, która niejednokrotnie uniemożliwiała mu pełną realizację jego politycznych planów. Choć nierzadko dążył do urzeczywistnienia nierealnych projektów, prowadził jednocześnie z powodzeniem politykę dynastyczną, z której z czasem zasłynąć mieli Habsburgowie. Jej ukoronowaniem był ślub jego syna - Filipa Pięknego z dziedziczką tronu Hiszpanii, Joanną Szaloną w 1496 r.

Innym wielkim sukcesem polityki dynastycznej Maksymiliana był zawarty w 1515 r. układ wiedeński między Jagiellonami a Habsburgami. Zapewniał on tym ostatnim dziedziczenie tronów CzechWęgier. Dało to początek mocarstwowej pozycji Habsburgów w Europie. Reforma Rzeszy była dziełem stale aktywnej opozycji antycesarskiej. Na jej czele opozycji stał Berthold von Henneberg, arcybiskup Moguncji (1484-1504). Na soborze w Bazylei kardynał Mikołaj z Kuzy w dziele O jedności kościoła (De concordantia catholica, wyd. 1433) wyłożył opartą na prawie naturalnym koncepcję współdziałania stanów i cesarza w prawodawstwie i rządach. Żądania reform formułowały kolejne sejmy Rzeszy od poł. XV w. W szeroko rozpowszechnionych anonimowych pismach ulotnych: Skargach (Gravamina) narodu niemieckiego oraz Reformatio Sigismundi.

Właściwym początkiem reformy był sejm w Wormacji (1495). Aby ukrócić plagę prywatnych wojen nękających Rzeszę ogłoszono na nim wprowadzenie wieczystego pokoju krajowego oraz powołano stały Sąd Kameralny Rzeszy (Reichskammergericht) we Frankfurcie (od 1527 r. W Spirze) jako najwyższą instancję sądową. Na tymże sejmie uchwalono pierwszy (niestały) podatek na rzecz Rzeszy - tzw. "wspólny grosz". Przeciwko tymże uchwałom wystąpili Szwajcarzy. Po klęsce w wojnie szwabskiej, pokojem z Bazylei (1499 r.), cesarz musiał uznać uniezależnienie się Związku Szwajcarskiego.

W 1500 r. W Augsburgu zebrał się sejm Rzeszy. Powołano na nim wspólny dla wszystkich części składowych Rzeszy Niemieckiej rząd. Pomysł ten zarzucono jednak w 1502 r. (Ponownie wrócono do tej idei w 1521 r.)

Na sejmie kolońskim (1512) uchwalono, iż najwyższą władzą Rzeszy stanie się Sejm, który w trzech kuriach - elektorów (tj. władców uprawnionych do wyboru cesarza), książąt (czyli pozostałych władców udzielnych) oraz wolnych miast Rzeszy - rozważać będzie propozycje zmian prawa przedstawiane przez cesarza. Odtąd postanowienia sejmu będą ogłaszane jako recesy (od 1663 r. jako ustawy). Podczas sejmu utworzono również dziesięć okręgów Rzeszy, każdy pod zarządem dwóch książąt. Nowy podział miał zapewnić przestrzeganie zasad pokoju krajowego i terminowe zbieranie podatków.

Sejm Rzeszy w Wormacji (1521) wydał tzw. matrykułę wormacką. Był to wykaz dochodów poszczególnych włości, służący jako podstawa do określenia ich powinności militarnych i podatkowych.

Reformy przeprowadzone na kolejnych sejmach przyniosły dalekosiężne skutki. Rozpoczął się proces kształtowania ustrój Rzeszy. Powstały wspólne dla wszystkich państw Rzeszy instytucje, co pozwoliło przezwyciężyć rozbicie terytorialne. Jednocześnie pozostały jednak dawne separatyzm, sięgające jeszcze czasów wczesnośredniowiecznych księstw plemiennych. Podziałom tym nie mógł jednak przeciwdziałać sporadycznie zbierający się sejm.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach