Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXXVI 163. Anglia za Stuartów (1603-48)

Jakub I Stuart (1603-25) jako król Szkocji i dziedzic Tudorów (czyli król Anglii i Irlandii) jako pierwszy władca tytułował się "królem Wielkiej Brytanii" (1604). Rządy swe oparł on na Kościele anglikańskim. Konferencja biskupów w Hampton Court potępiła purytanizm i katolicyzm (1604). W odpowiedzi katolicy zawiązali w 1605 r. nieudany tzw. spisek prochowy. Przeciw zapędom absolutystycznym króla (nakładanie rozlicznych podatków, sprzedaż tytułów szlacheckich i urzędów) narastała w parlamencie opozycja nowej szlachty (gentry) i mieszczaństwa (city).

Za rządów Karola I (1625-49) konflikt pomiędzy koroną, a poddanymi pogłębił się w skutek działań królewskiego sądownictwa (Sąd Gwiaździsty) i ucisku podatkowego (podatek "okrętowy" na budowę floty, 1635). Po kilkukrotnym rozwiązaniu, parlament złożył w 1628 r. tzw. petycję praw, w której domagał się zabezpieczenia poddanych przed bezpodstawnym aresztowaniem i podatkami.

W latach 1629-40 Karol I rządził bez zwoływania parlamentu. Był to okres prześladowań politycznych i religijnych przeciwników monarchii, w tym protestantów spoza Kościoła anglikańskiego, a szczególnie ich najbardziej ortodoksyjnego odłamu - purytan ("czystych"). Był to ruch kalwiński zmierzający do oczyszczenia Kościoła z elementów kultu katolickiego, opierając się na wolnej interpretacji Biblii, przy zachowaniu prymatu wspólnoty nad hierarchią i ascetycznego trybu życia. Radykalniejsi od nich independenci domagali się pełnej wolności wspólnoty.

W 1638 r. wybuchło powstanie Szkotów, którzy zawiązali prezbiteriański Covenant ("Związek z Bogiem") w obronie przed anglikanizmem, narzucanym im przez Williama Lauda, arcybiskupa Canterbury. Aby uzyskać fundusze na "wojnę biskupią" prowadzona przeciw szkockiej rebelii, król zwołał w 1640 r. "Krótki", a następnie "Długi Parlament". Zdominowany przez purytan (John Pym) parlament, przejął ster rządów (przedstawił m.in. katalog skarg w Wielkiej Remonstrancji), a nawet osądził i skazał na śmierć królewskich doradców - Thomasa W. Strafforda (1641) i Lauda (1645). Wybuchła wojna domowa (1642-48) między koroną (cavaliers - kawalerowie), a parlamentem (roundheads - okrągłogłowi, tj. krótko ostrzyżeni). Jednocześnie doszło do katolickiego powstania w Irlandii (rzeź w Ulsterze, 1641). Szalę zwycięstwa przeważyła na stronę parlamentu Nowa Armia dowodzona przez independenta Olivera Cromwella (1599-1658), który - przekonany o swym posłannictwie - potrafił stworzyć ze swoich "pobożnych żelaznobokich" (od noszonych przez żołnierzy żelaznych puklerzy) fanatyczne oddziały. W 1648 r. armia Cromwella w bitwie pod Preston pokonała Szkotów, których Karol I zdołał przeciągnąć na swoją stronę. Po "oczyszczeniu" go przez wojsko ze stronników Karola, "kadłubowy" parlament postawił króla przed sądem. Proces kończy się w 1649 r. straceniem Karola I i ogłoszeniem w Anglii republiki.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach