Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXXIX 176. Umocnienie się absolutyzmu we Francji

Ludwik XIV (1643-1715, samodzielne rządy od 1661 r.), nazywany był "Królem Słońce". Przystojny, kurtuazyjny i powściągliwy, pełen majestatu i godności z racji pełnionego urzędu (L'état c'est moi! - Państwo to ja!), czuł się zobowiązany do reprezentowania państwa i powiększania jego chwały. Sprawował rządy osobiście, wydając zarządzenia. Radą służył mu Gabinet (od franc. cabinet - mały, prywatny pokój), złożony z tajnej Rady Stanu i ministrów poszczególnych resortów. Król ingerował w decyzje wymiaru sprawiedliwości swymi listami nakazując zastosowanie aresztu (lettres de cachet), inwigilację przez tajną policję, bądź uwięzienie z przyczyn politycznych w Bastylii.

Sprawami wojskowymi Francji kierował François M. Louvois, minister wojny (od 1668 r.). Powiększył on stałą armię do 170 000 żołnierzy (przy 18 mln mieszkańców ówczesnej Francji). Louvois wprowadził jednolite umundurowanie, nowoczesne uzbrojenie (np. bagnet) oraz podział na poszczególne rodzaje wojsk (piechota, kawaleria, artyleria), a także stałą hierarchię stopni oficerskich. Król mianował i opłacał oficerów rekrutujących się ze szlachty. Z dowódcami takiego formatu jak Tureniusz (Henri Turenne), Kondeusz (ks. Louis II Condé) i Charles F. Luxembourg, armia francuska stała się największą i najlepszą siłą zbrojną na świecie. Natomiast Sébastien Vauban dokonał przewrotu w budownictwie obronnym przez wprowadzenie udoskonalonych bastionów na planie gwiazdy, bez martwego kąta ostrzału. Zrewolucjonizowało to technikę oblężniczą i sposób prowadzenia wojny w ogóle.

Przeobrażeniu uległa również administracja terytorialna. Stworzono królewskie intendentury w prowincjach i merostwa w miastach. Na wsi szlacheccy właściciele ziemscy sprawowali władzę administracyjną i policyjną.

Minister finansów Ludwika XIV Jean-Baptiste Colbert (1619-83) rozwinął pierwszą nowożytną gospodarkę narodową kierowaną przez państwo, ze statystycznym planowaniem oraz uporządkowanym i przejrzystym systemem rachunkowości. Merkantylizm zapewniał finansowe podstawy budowy absolutyzmu. Państwo mogło ściągać cła, podatki bezpośrednie i pośrednie (od konsumpcji) na utrzymanie wojska, administracji i dworu. Ponieważ według ówczesnych pojęć bogactwo tkwiło w pieniądzu, celem polityki merkantylistycznej było uzyskanie dodatniego bilansu handlowego przez eksport towarów o wysokiej wartości (przede wszystkim towary luksusowe - modne szkło, perfumy, porcelana itp.). Colbert podjął walkę z cłami wewnętrznymi, wprowadzał państwowe monopole i wspomagał manufaktury (były to wielkie zakład rzemieślnicze z podziałem pracy). Genialny minister udrażniał także szlaki komunikacyjne - rozbudował drogi i kanały. Popierał on również rozwój floty i kompanie handlowe. Wprowadził jednocześnie cła ochronne i stałe ceny na produkty rolne. Małżeństwa korzystały z ulg, a emigracja została zakazana. Mieszczaństwo bogaciło się na merkantylistycznym handlu i rzemiośle, natomiast chłopi nie mieli jakiejkolwiek zachęty do podniesienia swej produkcji.

Podziały stanowe utrzymały się, lecz jednocześnie przestały odgrywać istotną rolę polityczną. Duchowieństwo i szlachta nadal były uprzywilejowane przez fakt posiadania ziemi, zwolnienia podatkowe i odrębne sądownictwo stanowe. Bogate mieszczaństwo korzystało ze wzrostu gospodarczego i mogło, przez kupno urzędów, awansować do tzw. szlachty "z szaty" (noblesse de robe). Ciężar utrzymania państwa ponosiło natomiast drobnomieszczaństwo i chłopi.

W interesie swego państwa, Ludwik XIV dążył do umocnienia pozycji Kościoła katolickiego jako jeszcze jednej podległej mu instytucji. Jednocześnie, dysponując królewskimi uprawnieniami do obsady stanowisk i cenzurą korespondencji papieskiej, uchwaloną na synodzie prowincjonalnym w Paryżu (1682), w pełni kontrolował on Kościół francuski. Przywróceniu jedności wyznaniowej miały służyć dragonady, tj. kwaterowanie żołnierzy w domach protestantów. W 1685 r. Ludwik XIV odwołał edykt nantejski. Posunięcie to spowodowało masową emigrację hugenotów (ok. 0,5 mln osób) z Francji. Był to poważny cios dla jej gospodarki merkantylistycznej. Uchodźców przyjmowała przede wszystkim Holandia ("przedmurze oświecenia") i Brandenburgia.

W 1710 r. rozpoczęły się prześladowania jansenistów, ruchu wewnętrznej i antyklerykalnej odnowy katolicyzmu w duchu św. Augustyna (nazwa od C. Janseniusa, biskupa Ypern). Ich ośrodkiem był klasztor Port Royal koło Wersalu. Ruch rozprzestrzenił się na Włochy, Niderlandy (Kościół utrechcki) i Austrię (józefinizm).

Symbolem państwa absolutnego stał się pełen przepychu pałac w Wersalu, dzieło Mansarta (zm. 1708), wybudowany w latach 1624-1708. Był on luksusowo wyposażony (dekoracje wnętrz zaprojektował Lebrun, 1646-1708) i niezwykle reprezentacyjny, przy tym wszystkim jednak a niewygodny i ciasny. Otoczony "zieloną architekturą" parku w stylu geometrycznym (projekt Lenôtre, 1603-1700) z fontannami oraz promienistymi alejkami skierowanymi do centrum, czyli sypialni pałacowej króla. Modą w całej Europie stał się nie tylko francuski pałac z ogrodem, lecz również francuski język, zwyczaje, kultura dworska z paradami, operą, baletem, długowłosymi perukami i skróconymi spodniami. Era francuska zajęła miejsce hiszpańskiej.

We Francji czasów Ludwika XIV bujnie rozwijała się literatura i sztuka. Największym zleceniodawcą i mecenasem sztuki dworskiej był król.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach