Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXXXI 184. Wojna o sukcesję hiszpańską (1701-14)

Od 1665 r. Europa czekała na śmierć ostatniego Habsburga na tronie hiszpańskim, infantylnego kaleki, bezdzietnego Karola II. Zagarnięcie dziedzictwa hiszpańskiego mogło stać się przyczyną powstania światowego mocarstwa. Chęć sięgnięcia po tron hiszpański zgłaszały, powołując się na swe prawa dziedziczne, Francja i Austria. Król angielski Wilhelm III Orański starał się temu zapobiec proponując podział schedy Karola II. Pierwszy tego plan powstał w 1698 r. Zakładał on objęcie tronu hiszpańskiego przez syna elektora bawarskiego, lecz ten zmarł w 1699 r. Kolejny plan (1700) przewidywał, że pretendentem winien być syn cesarza Leopolda I, arcyksiążę Karol. Jednakże staraniem Ludwika XIV, papieża oraz otoczenia samego króla Hiszpanii, Karol II przekazał w testamencie całe dziedzictwo Filipowi, ks. d'Anjou, wnukowi Ludwika. To rozwiązanie, wzmacniające i tak niezwykle potężną Francję, zagrażało równowadze europejskiej.

W 1701 powstała wielka koalicja antyfrancuska złożona z Wielkiej Brytanii, Holandii, Austrii, Prus, Hanoweru i Portugalii. Wkrótce dołączyła do niej Rzesza (1702) i Sabaudia (1703). Sprzymierzeńcem Francji byli natomiast Wittelsbachowie, rządzący w Bawarii.

W latach 1701-1713/14 toczyła się wojna "o sukcesję hiszpańską", pierwsza w dziejach nowożytnych, która rozgrywała się jednocześnie na bardzo wielu odległych obszarach: w Hiszpanii (guerilla), we Włoszech (ks. Eugeniusz), w południowych Niemczech (Ludwik badeński), w Niderlandach (John Churchill, ks. Marlborough), na oceanach oraz na Morzu Północnym.

W 1703 r. koalicja ogłosiła arcyksięcia Karola (III) królem Hiszpanii. W 1704 r. Brytyjczycy zdobyli Gibraltar. Sprzymierzeni odnieśli też zwycięstwa w bitwach pod Höchstädt (1704), Ramilies, Turynem (1706), Oudenaarde (1708) i Malplaquet (1709).

Po siedmiu latach wojny przeciążenie systemu merkantylistycznego, ucisk podatkowy i wewnętrzne powstania (hugenockie powstanie kamizardów w masywie Cevennes) zmusiły wycieńczoną Francję do szukania kompromisu. Propozycje pokojowe Ludwika XIV (rezygnacja z Hiszpanii, ewakuacja Alzacji) upadły jednak z powodu zbyt wygórowanych roszczeń zwycięzców.

Rok 1711 był punktem zwrotnym wojny. Umarł wówczas cesarz Józef I, którego następcą był arcyksiążę Karol, wyniesiony wcześniej do godności króla Hiszpanii. Pojawiło się zatem niebezpieczeństwo połączenia pod jednym berłem Austrii i Hiszpanii i powstania w ten sposób nowego światowego mocarstwa Habsburgów. Na skutek tego doszło do porozumienia między Francją i koalicją. Zawarty został pokój w Utrechcie (1713), który ustalał zasady podziału dziedzictwa hiszpańskich Habsburgów - metropolię i kolonie objąć miał Filip ks. d'Anjou, Sycylia przypadła Sabaudii, a pozostałe kraje monarchii - Austrii. Holandia obsadziła pas twierdz w Belgii. Wielkiego. Brytania uzyskała Gibraltar, Minorkę, a także Nową Funlandię, Nową Szkocję oraz wybrzeża Zatoki Hudsona w Ameryce Północnej.

Cesarz i Rzesza kontynuowali jeszcze przez kilka miesięcy wojnę z Francją, po czym w 1714 r. zawarli z nią pokój w Rastatt i w Baden.

Ustalenia pokoju w Utrechcie oznaczały zwycięstwo brytyjskiej koncepcji równowagi europejskiej. Anglia stała się "rozjemcą Europy" i najsilniejszym finansowo państwem dzięki tej "najbardziej kupieckiej" (John Seeley) wojnie.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach