LXXXII 189. Panowanie Katarzyny II Wielkiej (1762-96)

Katarzyna pochodziła z niemieckiej dynastii Anhalt-Zerbst i władczynią Rosji stała się dzięki małżeństwu z carewiczem Piotrem (1745) późniejszym Piotrem III. Gdy wkrótce po objęciu tronu został on zamordowany (prawdopodobnie na jej rozkaz), objęła ona samodzielne rządy. Za jej sprawą do Rosji dotarło oświecenie. Katarzyna rozpoczęła też akcję osiedlenia niemieckich chłopów nad Wołgą (1764) i na Krymie (1783).

Katarzyna wprowadziła w guberniach ograniczony samorząd (zgromadzenia szlachty). Na założonym w 1755 r. Z inicjatywy chemika Michaiła Łomonosowa Uniwersytecie w Moskwie powstawały programy dla szkół elementarnych i gimnazjów. Nie doczekały się one jednak realizacji, tak samo zresztą, jak próby zmiany rosyjskiego stylu życia - brakowało po temu bowiem wykształconych urzędników, nauczycieli i mieszczaństwa. Przywileje dla szlachty pogłębiały eksploatację chłopów pańszczyźnianych. Powodowało to rozruchy. W latach 1773-74 Rosją wstrząsnęło krwawo stłumione powstanie kozaków dowodzonych przez Jemieliana I. Pugaczowa.