Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Dzieje państw  
  Jesteś tutaj
Dzieje
państw

© Prószyński i S-ka
Warszawa 2000

  Spis treści
Wirtualny
Atlas
Historyczny
Starożytna
Grecja
Dzieje państw

LXXXVII 211. Wojna siedmioletnia (1756-63)

Pokój w Akwizgranie, kończący wojny śląskie, nie przyniósł trwałego odprężenia w Europie. Impuls do wybuchu kolejnego konfliktu dały spory kolonialne pomiędzy Francją i Wielką Brytanią w Ameryce Północnej oraz żywiona przez Austrię chęć odzyskania utraconych ziem. Staraniem Wielkiej Brytanii wojna toczyła się jednocześnie w Europie, na morzach i w koloniach.

Hrabia Wenzel A. Kaunitz-Rietberg (od 1753 kanclerz) przekonał Marię Teresę do ugody z Francją i zawiązania koalicji antypruskiej.

W styczniu 1756 r. została zawarta konwencja westminsterska między Fryderykiem II (w obawie przed izolacją) i Wielką Brytanią (dla obrony Hanoweru). Ten sojusz obronny przyczynił się do dokonania przez Kaunitza słynnego odwrócenia przymierzy.

W maju tego samego roku zawiązał się sojusz austriacko-francuski (układ wersalski), początkowo obronny, potem zaczepny. Przystąpiła do niego caryca Elżbieta (z powodów osobistych), Saksonia, Szwecja i Rzesza (oprócz Hanoweru, Hesji-Kassel i Brunszwiku). Fryderyk II postanowił zapobiec planowanej przeciw niemu na 1757 r. wspólnej akcji koalicjantów i w sierpniu 1756 r. najechał Saksonię (wojna prewencyjna), która po kapitulacji sił saskich w Pirnie stała się jego bazą operacyjną.

Koalicja miała ogromną przewagę potencjału wojennego i dwukrotnie liczniejszą armię. Prusy walcząc z nią, stoczyły ze zmiennym szczęściem szereg bitew, które weszly do klasyki historii wojen. Fryderyk II próbował zaatakować każdego ze sprzymierzonych oddzielnie i zniszczyć jego siły w decydującej, walnej bitwie. W latach 1757-58 Fryderyk II przeprowadził wielką ofensywę odnosząc zwycięstwa pod Pragą, Roßbach (Seydlitz), Zorndorfem (Sarbinowem) i Lutynią, lecz ponosząc także klęski pod Welawą (Groß-Jägersdorf; w wyniku której Rosjanie zajęli Prusy Wschodnie), Kolinem i Hochkirch.

Pomocy Prusom udzielili Brytyjczycy (Pitt stwierdził: Kanadę zdobędziemy na Śląsku). Wojska brytyjskie pod wodzą Ferdynanda brunszwickiego powstrzymały ofensywę francuską w bitwach pod Krefeld (1758) i Minden (1759). Po upadku gabinetu Pitta (1761) pomoc ta została jednak wstrzymana.

Połączone siły austriackie i rosyjskie zniszczyły niemal zupełnie wojska pruskie w bitwie pod Kunowicami (Kunersdorf, 1759). Berlin został doszczętnie złupiony. Fryderyk zwyciężył pod Legnicą i pod Torgau (1760), lecz nie mógł powstrzymać sił koalicji. Prusy uratowała niezgoda wśród zwycięzców. Widoczne było ogólne wyczerpanie wojną - Prusy psuły monetę, w Austrii wzrasta lawinowo zadłużenie państwa.

Zwrot w wojnie przyniósł przypadek ("cud domu brandenburskiego"). Po śmierci carycy Elżbiety w 1762 r. Rosja opuściła bowiem koalicję. Nowy car Piotr III, wielbiciel Fryderyka II, został zamordowany. Wdowa po Piotrze, nowa władczyni Rosji, Katarzyna II wycofała wojska rosyjskie z wojny. Brak środków zmusił też Francję i Szwecję do zaniechania działań wojennych. W tej sytuacji Austria musiała podjąć negocjacje pokojowe. Wojnę zakończył zawarty w 1763 r. pokój w Hubertsburgu. Nie wprowadzał on zmian terytorialnych, ale pociągał za sobą ważne konsekwencje polityczne.

Prusy uczestniczyły w kolejnych rozbiorach Polski. W pierwszym rozbiorze (1772) zajęły Pomorze (bez Gdańska i Torunia) oraz część Wielkopolski i Kujaw. w 1793 r. (drugi rozbiór) Prusy opanowały województwa poznańskie, gnieźnieńskie, kaliskie, sieradzkie, inowrocławskie, brzesko-kujawskie, część województwa rawskiego i ziemię zakroczymską na prawym brzegu Wisły oraz Gdańsk i Toruń. Dwa lata później (w 1795 r.) Prusy wzięły wreszcie udział w ostatecznej likwidacji Rzeczypospolitej podczas trzeciego rozbioru. Władztwo Hohenzollernów powiększyło się wówczas o ziemie leżące na północ od dolnej Pilicy i dolnego Bugu z Warszawą oraz pas między Prusami Wschodnimi i Niemnem.

Równowagę europejską skomplikowało pojawienie się piątego mocarstwa - Prus, wzrosły też wpływy Rosji, a konflikt austriacko-pruski stał się motorem polityki niemieckiej do 1866 r., dopóki nie zakończył go Bismarck.

Osobowość i dokonania Fryderyka Wielkiego walnie przyczyniły się do rozwoju niemieckiej tożsamości politycznej i narodowej.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach