Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Historia Polski  
  Jesteś tutaj
Historia Polski
Początki państwa polskiego
  Zobacz także
Biogram władcy:
Mieszko I
Biogram władcy:
Bolesław Chrobry
Biogram władcy:
Mieszko II
Biogram władcy:
Kazimierz I Odnowiciel
Biogram władcy:
Bolesław Śmiały
Biogram władcy:
Władysław I Herman
Biogram władcy:
Bolesław Krzywousty

Początki państwa polskiego

Wydarzeniem, które stanowiło pierwszy krok na drodze ku powstaniu państwa polskiego, było objęcie władzy nad plemieniem Polan przez ród Piastów. Nastąpiło to w nieznanych nam okolicznościach i czasie, najprawdopodobniej jednak w drugiej połowie IX wieku. Główny ośrodek państwa Polan stanowiło Gniezno. Pierwszym historycznym władcą piastowskim był natomiast książę Mieszko I, chociaż późniejszy (XII w.) kronikarz Gall Anonim podaje także imiona jego przodków.

Mieszko I objął rządy w państwie Polan przed 963 r. i panował do roku 992. W  965 zawarł on sojusz z księciem chrześcijańskich już wówczas Czech, Bolesławem I i poślubił jego córkę Dubrawkę. Najważniejszym efektem tego aliansu było przyjęcie przez Mieszka w 966 r chrztu (za pośrednictwem Czech) i związana z tym chrystianizacja jego państwa (nazywanego Polską), która umieściła je w kręgu cywilizacji łacińskiej. Doraźnymi konsekwencjami decyzji Mieszka było przybycie do Polski duchowieństwa, wraz z którym upowszechniła się nowa koncepcja władzy książęcej (później królewskiej), doświadczenie administracyjne oraz słowo pisane.

W 968 r. biskup Jordan zorganizował w Polsce pierwsze biskupstwo misyjne, zależne bezpośrednio od papieża (a nie od arcybiskupstwa w Magdeburgu, któremu zwyczajowo podlegała działalność ewangelizacyjna na Wschodzie), co było poważnym sukcesem nowego państwa. W 972 r, Mieszko I zwyciężył wojska margrabiego Marchii Wschodniej Hodona w bitwie pod Cedynią. Pozwoliło mu to podporządkować sobie Pomorze Zachodnie.

W 991 r. , na krótko przed śmiercią, Mieszko wraz ze swą drugą żoną, Odą i synami wystawił dokument zwany Dagome iudex, w którym oddawał swoje państwo pod opiekę papieża.

W latach 992-1025 panował w Polsce Bolesław Chrobry, najstarszy syna Mieszka I. Z jego inicjatywy biskup praski Wojciech podjął misję chrystianizacyjną w Prusach, w trakcie której poniósł męczeńską śmierć (997). Chrobry wykupił jego ciało i złożył je w Gnieźnie, po czym doprowadził w 999 r. do kanonizacji Wojciecha, który stał się pierwszym patronem państwa polskiego.

W 1000 r. Z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha udał się cesarz Otton III. Przy tej okazji nastąpiło w Gnieźnie jego spotkanie z Bolesławem Chrobrym. Cesarz wręczył księciu insygnia władzy i zgodził się na utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie oraz biskupstw w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Stosunki z cesarstwem pogorszyły się jednak po śmierci Ottona III. W latach 1002-05 miała miejsce wojna polsko-niemiecka, w czasie której Bolesław przejściowo opanował Łużyce, Milsko i Czechy. (Zakończył ją pokój w Poznaniu.) Dwa lata później wybuchła jednak kolejna wojna (1007-13). Chrobry ponownie zajął Milsko i Łużyce, a kończący ją pokój w Merseburgu okazał się równie nietrwały jak poprzedni. Trzecia wojna polsko-niemiecka toczyła się w latach.

1015-18. Na mocy kładącego jej kres pokoju w Budziszynie Polska utrzymała Milsko wraz z Łużycami. Ekspansja Bolesława Chrobrego kierowała się również na wschód, w stronę Rusi. Odzyskał on utracone w 981 r Grody Czerwieńskie. Zwieńczeniem militarnych i dyplomatycznych zabiegów Chrobrego była jego koronacja na króla Polski w 1025 r.

W latach 1025-34 panował w Polsce Mieszko II (koronowany w 1025), syn Bolesława Chrobrego. w latach 1029-31 prowadził on wojny z Niemcami, w których utracił Milsko i Łużyce. Równocześnie poniósł porażkę na wschodzie, ponieważ w 1031 r. Ruś zajęła Grody Czerwieńskie (1031). Opozycja wewnętrzna zmusiła Mieszka II do opuszczenia kraju. Około 1032-34 powrócił on jednak do Polski i ponownie zjednoczył państwo.

Po śmierci Mieszka II rządy objął jego syn, panujący w latach 1034-58 Kazimierz I Odnowiciel. W 1037 r. został on wygnany z kraju przez zbuntowanych możnych, zaś powstanie ludowe skierowane przeciw organizacji państwowej i kościelnej doprowadziło do upadku pierwszej monarchii polskiej. Wykorzystując tę sytuację, książę czeski Brzetysław I najechał Polskę, łupiąc ją i pustosząc (wywiózł m.in. Z Gniezna relikwie św. Wojciecha). Czesi zagarnęli wówczas Śląsk, zaś Pomorze uniezależniło się od Polski.

W 1039 r. Kazimierzowi udało się powrócić do kraju i ponownie objąć rządy. Wydatnie pomogło mu w tym wsparcie ze strony cesarza Henryka III oraz księcia kijowskiego Jarosława Mądrego. Kazimierz szybko opanował Wielkopolskę i Małopolski, dłużej trwała walka o odzyskanie Mazowsza (1040-47), gdzie samodzielne rządy przejął jeden z dawnych urzędników dworskich - Miecław, a także przywrócenie zwierzchnictwa nad Pomorzem Gdańskim i odzyskanie Śląska z rąk Czechów (1050).

Najstarszy syn i następca Kazimierza Odnowiciela, Bolesław Śmiały (zwany też Szczodrym) panował w latach 1058-79. W 1058 r. podjął on nieudaną wyprawę do Czech. Stracił także Pomorze Gdańskie. Nowy władca starał się o polityczne wzmocnienie swego państwa. W sporze cesarza z papieżem Grzegorzem VII o inwestyturę stanął po stronie tego ostatniego. W latach 1060-63 interweniował też na Węgrzech na rzecz Beli I i jego syna Gejzy, reprezentujących orientację antycesarską. w 1069 r. Bolesław Śmiały podjął wyprawę na Kijów, który zdobył osadzając na tamtejszym tronie swego wuja Izjasława, a w latach 1070-72 i 1075-76 prowadził wyprawy dywersyjne do Czech, by wesprzeć tamtejsze stronnictwo antyniemieckie. W uznaniu zasług Bolesława dla Kościoła, papież Grzegorz VII w 1076 r. wyraził zgodę na jego koronację na króla Polski. Nieustanne i dalekie wyprawy wojenne doprowadziły do zawiązania przeciw Bolesławowi w 1079 r. spisku możnych na czele z bratem króla, księciem Władysławem, i biskupem krakowskim Stanisławem. W niejasnych dziś okolicznościach, biskup został skazany przez króla na śmierć i zgładzony, zaś Bolesław, by się ratować przed buntem poddanych, musiał uchodzić z kraju. (Zmarł wkrótce na Węgrzech, prawdopodobnie zamordowany.)

Następcą Bolesława Śmiałego został jego brat Władysław I Herman (1079-1102). W pierwszych latach jego panowania do ogromnych wpływów doszedł wojewoda Sieciech, który skupił s swych rękach faktyczną władzę w państwie. Pod naciskiem możnych, którzy wystąpili przeciw jego surowym rządom, Władysław w 1093 r. uznał prawa do tronu swojego pierworodnego syna Zbigniewa, odsuniętego wcześniej od sukcesji przez potężnego wojewodę pod zarzutem nieprawego pochodzenia. W konsekwencji, w 1097 r. doszło do podziału kraju: Władysław Herman władać miał Mazowszem; Zbigniew - Wielkopolską i Kujawami (od śmierci ojca w 1102 r. także Mazowszem), zaś jego brat Bolesław (zwany później Krzywoustym) - Małopolską i Śląskiem. Sieciech został natomiast wygnany.

W 1102 r. Bolesław Krzywousty rozpoczął walki o odzyskanie Pomorza Zachodniego.

W latach 1106-07 wybuchł konflikt pomiędzy Bolesławem i Zbigniewem. Ten ostatni został pozbawiony swojej dzielnicy i wygnany z kraju. W spór między braćmi wtrącił się jednak cesarz Henryk V, który w 1109 r. pod pretekstem obrony praw wygnanego Zbigniewa najechał Polskę. (W rzeczywistości jego interwencja zbrojna stanowiła odwet za wyprawę Bolesława na Czechy w 1108 r.) w 1112 r. Zbigniew, korzystając z cesarskiego poparcia, powrócił do Polski. Wkrótce został jednak oślepiony z rozkazu brata i zmarł. W 1121 r. po wieloletnich walkach o Pomorze Zachodnie Bolesław Krzywousty zawarł z tamtejszym księciem Warcisławem układ dotyczący podporządkowania tego obszaru zwierzchnictwu Polski.

W latach 1131-33 arcybiskup magdeburski Norbert, wspierany przez papieża Innocentego II, podjął próbę podporządkowania sobie polskiej organizacji kościelnej. W 1135 r. na zjeździe w Merseburgu Bolesław złożył cesarzowi Lotarowi hołd lenny z Pomorza i Rugii, w zamian za co Polska zachowała samodzielność organizacji kościelnej, potwierdzoną bullą papieża Innocentego II (1136).


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach