Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Historia Polski  
  Jesteś tutaj
Historia Polski
Stosunki z Turcją, Habsburgami i Brandenburgią
  Zobacz także
Biogram władcy:
Zygmunt III Waza

Stosunki z Turcją, Habsburgami i Brandenburgią

Mimo konfliktu o tron polski pomiędzy arcyksięciem Maksymilianem Habsburgiem a Zygmuntem Wazą, wkrótce po zwycięstwie tego ostatniego, w 1589 r. zawarto układ bytomsko-będziński potwierdzający dobre stosunki polsko-habsburskie.

Za panowania Wazów również granica polsko-turecka była zazwyczaj spokojna i stosunkowo rzadko dochodziło do zderzenia obu potęg. Zdarzały się natomiast to potyczki inspirowane przez Tatarów będących wasalami tureckimi albo podlegających Polsce Kozaków. W 1617 r. zawarty został w Buszy układ, w którym Rzeczpospolita przyobiecała powstrzymać wyprawy Kozaków na posiadłości tureckie, zaś Porta - najazdy Tatarów na ziemie polskie. Rzeczpospolita zrezygnowała też ze swej wcześniejszej aktywnej polityki w Mołdawii, Wołoszczyźnie i Siedmiogrodzie. Do jedynego poważnego konfliktu polsko-tureckiego w pierwszej połowie XVII w. doszło w latach 1620-21 po wyprawie lisowczyków na Siedmiogród (1619), którego książę Bethlen Gabor oblegał w Wiedniu cesarza (szwagra Zygmunta III Wazy). Mimo że Rzeczpospolita pozostawała formalnie neutralna w wojnie trzydziestoletniej, była to nieformalna pomoc polskiego króla dla obozu cesarskiego. Gabor porozumiał się z Portą, która zagroziła Polsce wojną. Aby uprzedzić uderzenie tureckie, hetman Żółkiewski wkroczył do Mołdawii, poniósł jednak klęskę pod Cecorą i zginął (1620). Losy wojny odwróciły się w 1621 r. pod Chocimiem, gdzie Turków zwyciężył hetman Chodkiewicz. Kończący konflikt pokój z Turcją wyznaczał granicę obu państw na Dniestrze.

W 1618 r. po śmierci ostatniego Hohenzollerna z linii pruskiej, zgodnie z uchwałą sejmu (1611), lenno pruskie objęła linia brandenburska tego rodu.

Królewskie plany wprowadzenia stałego wojska, podatku oraz reformy sposobu sejmowania (głosowanie większością) i polityka prokatolicka Zygmunta III Wazy oburzała część szlachty. Zarzucano królowi chęć wprowadzenia absolutyzmu oraz konszachty z Habsburgami. Na czele opozycji stali Mikołaj Zebrzydowski i Janusz Radziwiłł, którzy w 1606 r. pod Sandomierzem wypowiedzieli królowi posłuszeństwo, organizując rokosz. Pogodzenie stron oznaczało rezygnację buntowników z zamiaru detronizacji króla, ale też z pomysłów reform tego ostatniego. Przywódcy rokoszu nie zostali przy tym pociągnięci do odpowiedzialności, co stanowiło niebezpieczny precedens na przyszłość. Od XVII w. zauważalne były tendencje decentralizacyjne ustroju Rzeczypospolitej. Nastąpiło poszerzenie kompetencji izby poselskiej kosztem senatu i króla oraz sejmików kosztem izby poselskiej. Uchwalono m.in. prawo zarządzania częścią sum podatkowych oraz (od 1640) obmyślanie sposobów obrony państwa - wojska powiatowe). Magnaci, dążący do uzyskania decydującego wpływu na politykę, zabiegali o poparcie szlachty, często ją od siebie uzależniając materialnie (klientela magnacka), czemu sprzyjała koncentracja własności ziemskiej w ręku magnaterii. Ustrój polityczny Rzeczypospolitej nabierał stopniowo cech oligarchii magnackiej, wpisanej w system demokracji bezpośredniej.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach