Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Historia Polski  
  Jesteś tutaj
Historia Polski
Polska ostatnich Piastów
  Zobacz także
Biogram władcy:
Władysław Łokietek
Biogram władcy:
Wacław II
Biogram władcy:
Kazimierz Wielki

Polska ostatnich Piastów

W 1320 r., w chwili koronacji Władysława Łokietka, poza granicami jego królestwa znajdowały się jeszcze: Mazowsze, Śląsk, Pomorze Zachodnie i północne Kujawy, gdzie nadal trwało rozbicie dzielnicowe, oraz Pomorze Gdańskie, ziemia chełmińska, część zachodniej Wielkopolski i ziemia lubuska, które znajdowały się w rękach krzyżackich lub brandenburskich.

Konflikt z Krzyżakami Łokietek próbował rozwiązać środkami dyplomatycznymi. W latach 1320-21 w Inowrocławiu toczył się proces polsko-krzyżacki o Pomorze Gdańskie. Zakon przegrał go i został skazany na zwrot Pomorza i wypłatę odszkodowania. Krzyżacy zignorowali jednak ten wyrok i złożyli apelację do kurii rzymskiej. Władysław Łokietek zrozumiał, że utraconą prowincję będzie mógł odzyskać jedynie zbrojnie. Chcąc wzmocnić pozycję Polski na arenie międzynarodowej król w 1320 r. zawiązał sojusz z Węgrami, wydając za mąż swą córkę Elżbietę za tamtejszego króla Karola Roberta. W roku 1325 Łokietek zawarł także przymierze z wielkim księciem litewskim Gedyminem, żeniąc z jego córką Anną Aldoną swego syna Kazimierza.

Głównym przeciwnikiem Polski (poza Krzyżakami) był natomiast wówczas król czeski Jan Luksemburski. W 1327 r., jako zięć Wacława II zgłosił on pretensje do tronu polskiego i przyjął hołd lenny od książąt śląskich, co spowodowało utratę Śląska przez Polskę na rzecz Czech.

W latach 1329-32 Władysław Łokietek prowadził wojnę z zakonem krzyżackim, wspieranym przez Jana Luksemburskiego. Krzyżacy zdobyli wówczas Kujawy i opanowali ziemię dobrzyńską (1332).

W 1333 r., po śmierci Władysława Łokietka, tron polski objął jego syn Kazimierz (zwany później Wielkim), który panował do 1370 r. Dążył on do rozwiązania konfliktu z Czechami i Krzyżakami na drodze dyplomatycznej. W 1335 r. odbył on zjazd w Wyszehradzie z Janem Luksemburskim, na którym, w zamian za odszkodowanie, ten ostatni zrzekł się pretensji do korony polskiej. Kazimierz przyobiecał też wówczas uznać czeskie zwierzchnictwo nad Śląskiem. Rozstrzygnięcie sporu z Krzyżakami powierzono natomiast sadowi rozjemczemu (1335), w którego skład weszli Jan Luksemburski i król Węgier Karol Robert. Ponieważ zadecydowali oni, iż Krzyżacy mają zwrócić jedynie Kujawy i ziemię dobrzyńską, Polska odwołała się do papieża. W związku z tym faktem, w latach 1338-39 pod przewodnictwem nuncjusza papieskiego odbył się w Warszawie kolejny sąd. Wydany przez niego wyrok nakazywał Krzyżakom zwrot wszystkich zabranych Polsce ziem oraz wypłatę odszkodowania. Po apelacji zakonu papież zawiesił jednak wykonanie tego wyroku.

W 1339 r. na drugim zjeździe w Wyszehradzie Kazimierz zawarł układ sojuszniczy z Węgrami. W zamian za pomoc z ich strony, zobowiązał się, że, w wypadku jego śmierci bez męskiego potomka, tron polski przypadnie Karolowi Robertowi lub jego synom.

Sojusz z Węgrami ułatwił Polsce ekspansję na Ruś Halicką, która rozpoczęła się po 1340 r. Do 1366 r. Kazimierz zdobył panowanie nad całym księstwem Halicko-Włodzimierskim. Sprzyjało temu zawarcie w 1343 r. W Kaliszu pokoju z Krzyżakami, którzy oddali Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską, podczas gdy Kazimierz zrzekł się Pomorza Gdańskiego. Mimo tych ustępstw, król usiłował jednak odzyskać Pomorze Zachodnie. W tym celu w 1343 r. zawarł sojusz z księciem słupskim Bogusławem V i wydał zań swą córkę Elżbietę. Kwestia Śląska została natomiast uregulowana w 1348 r. na niekorzyść Polski postanowieniami pokoju w Namysłowie. Kazimierz Wielki uznał akt inkorporacji księstw śląskich do Czech wydany przez Karola IV, syna i następcę Jana Luksemburskiego.

W 1351 r. Kazimierz odnotował sukces, ponieważ książęta mazowieccy uznali się jego lennikami. Wobec braku męskiego potomka, najbardziej palącą kwestią stała się jednak dla Kazimierza sprawa następstwa tronu. W 1355 r. zawarł on w Budzie nowy układ z królem Węgier Ludwikiem, synem Karola Roberta. Sukcesję Andegawenów uznała wówczas szlachta polska, w zamian za co Ludwik wystawił przywilej, w którym zrzekł się pobierania od niej nadzwyczajnych podatków i zobowiązał się pokrywać straty poniesione przez nią w trakcie wypraw wojennych poza granicami kraju.

Wyznacznikiem wzrastającego prestiżu międzynarodowego Polski był zjazd królów i książąt z Europy Środkowej i Południowej zorganizowany przez Kazimierza Wielkiego w Krakowie, poświęcony głównie projektom krucjaty przeciw Turkom.

W 1368 r. Kazimierz Wielki adoptował swojego wnuka Kaźka, syna ks. słupskiego Bogusława V i Elżbiety. Stanowiło to ukoronowanie jego pomorskiej polityki i było próbą rozwiązania kwestii sukcesji tronu polskiego po Ludwiku Andegaweńskim, również pozbawionym męskiego potomka. Król w testamencie zapisał Kaźkowi ziemie Piastów kujawskich oraz świeżo (1368) odzyskaną od Brandenburgii wschodnią część Nowej Marchii. Po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 r. Kaźko nie wysunął jednak pretensji do tronu polskiego.


 
 
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach