Jan Kazimierz (1609 - 1672)
Urodził się 22 III 1609 r., zmarł 16 XII 1672 r.
Przyszły król miał bardzo barwną przeszłość.
Jan Kazimierz brał udział w wojnie trzydziestoletniej
jako pułkownik wojsk cesarskich. Oskarżony przez
Francuzów o szpiegostwo, dwa lata spędził w więzieniu (lata 1638-1640). W 1643 r. trafił do
zakonu jezuitów w Rzymie. Po trzech latach
(1646 r.) z rąk papieża otrzymał godność
kardynała. Gdy się okazało, że za tytułem nie idą
żadne apanaże, szybko zrzekł się tytułu i
powrócił do Polski. Tron polski objął w bardzo
trudnej dla kraju chwili - cała Ukraina objęta była
już powstaniem Chmielnickiego. Po elekcji (20 XI
1648 r.) i koronacji (17 I 1649 r.) nowy król
stanął przed problem rozwiązania kwestii
kozackiej. Jeszcze nie zakończono jednej wojny
gdy, Rzeczpospolitą zaatakowała Moskwa
(w 1654 r.), a następnie rozpoczął się potop
szwedzki (1655 r.). Jan Kazimierz został
zmuszony opuścić na kilka miesięcy granice
Rzeczypospolitej. Odsunięcie realnej groźby
rozbioru państwa przez sąsiadów przyszło
drogo opłacić. Traktatami wielawsko-bydgoskimi
(19 IX 1657 r.) Polska zrezygnowała z lenna
pruskiego, a elektor brandenburski Fryderyk
Wilhelm I uzyskał suwerenność Prus
Książęcych w zamian za odstąpienie od
Szwedów. W 1658 r. z Rzeczpospolitej
wyrzucono arian, oskarżanych o sprzyjanie
Szwedom. Za panowania Jana Kazimierza
pojawiły się pierwsze symptomy rozpadu ustroju Rzeczypospolitej. W 1652 r. sejm został zerwany przez liberum veto. Próby reform,
szczególnie pomysł wyboru króla za życia
poprzednika (vivente rege), spotkały się ze
zdecydowanym sprzeciwem szlachty.
Rokoszanie pod wodzą Jerzego Lubomirskiego,
hetmana polnego i marszałka wielkiego koronnego (stąd rokosz Lubomirskiego) w
bitwach pod Częstochową (1665 r.) i Mątwami
(1666 r.) pobiły armię królewską. Król nie widząc
możliwości porozumienia się ze swymi
poddanymi, abdykował 16 IX 1668 r. Jan
Kazimierz przeniósł się do Francji, gdzie zmarł.
W 1675 r. ciało króla przewieziono do Polski i złożono na Wawelu.
Portret Jana Kazimierza
|
|
|
|
|
|
|
