Historia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Historia > Starożytna Grecja  
  Jesteś tutaj
Historia starożytnej Grecji
Prehistoria ziem greckich
Specjalizacja pracy
  Spis tematów
Historia starożytnej Grecji - spis tematów
  Pozostałe działy
Wirtualny Atlas Historyczny
Dzieje państw
Historia Polski
  Szukacz
   

Prehistoria ziem greckich

Przed rewolucją neolityczną
Życie codzienne w epoce neolitu
Specjalizacja pracy
Przyczyny rozwoju technologii i techniki


Specjalizacja pracy

Najwięcej informacji na temat nowych warunków życia powstałych w epoce neolitu dostarczyły badania prowadzone na stanowisku archeologicznym w Anatolii, znanym nam tylko pod współczesną nazwą Çatal Hüyük (wym. "Czatal Hujuk", co oznacza "Widlaste wzgórze"). Osada ta, chociaż większa od neolitycznych osad greckich (około 6000 roku p.n.e. licząca zapewne 6000 mieszkańców), przypominała je jednak pod wieloma innymi względami. Podstawę egzystencji mieszkańców Çatal Hüyük stanowiła uprawa zbóż i warzyw na nawadnianych polach i hodowla zwierząt; myślistwo spełniało rolę uzupełniającą.

Ponieważ wspólnota potrafiła już wytwarzać wystarczająco dużo żywności, nawet jeśli nie wszyscy jej członkowie pracowali w polu lub zajmowali się wypasem zwierząt, część mieszkańców mogła wyspecjalizować się w wytwarzaniu produktów potrzebnych tym, którzy zajmowali się rolnictwem. Nie tylko produkowali oni narzędzia, naczynia i ozdoby z takich tradycyjnych surowców jak drewno, kość, skóra i kamień, lecz także rozwijali nowe technologie, eksperymentując z materiałem przyszłości - metalem. Ci pierwsi kowale z Çatal Hüyük z pewnością potrafili wytwarzać wisiorki z ołowiu i przekuwać bryły miedzi naturalnego pochodzenia w paciorki i inne ozdoby; co więcej, ślady żużlu znajdowane na stanowisku sugerują, że podjęli także próbę wytopu metalu z rudy. Ten skomplikowany proces, stanowiący podstawę prawdziwej metalurgii i zaczątek znacznie bardziej nowoczesnej technologii, wymagał osiągnięcia temperatury 700 stopni Celsjusza. Inni wytwórcy specjalizowali się w tkactwie, a skrawki tkanin znajdowane w Çatal Hüyük są najstarszymi, jakie znamy. Podobnie jak inne wczesne innowacje technologiczne, metalurgia i tkactwo rozwijały się wszędzie tam, gdzie w rolniczych, prowadzących osiadły tryb życia wspólnotach powstawały warunki odpowiednie dla podziału pracy, który z kolei sprzyjał szybkiemu postępowi.

Poza specjalistycznym wytwórstwem pewną rolę w ekonomice osady w Çatal Hüyük odgrywała także wymiana handlowa. Kupcy przywozili obce towary, takie jak muszle z wybrzeża Morza Śródziemnego, noszone jako ozdoby, i pochodzący z odległych terenów krzemień, wykorzystywany do wytwarzania ceremonialnych sztyletów. Jako towaru wymiennego mieszkańcy Çatal Hüyük używali występującego w okolicy obsydianu, rodzaju wulkanicznego szkliwa, cenionego z powodu swojej błyszczącej powierzchni i trwałych, ostrych krawędzi. Kontakty handlowe utrzymywane przez mieszkańców Çatal Hüyük świadczą o tym, że ich świat nie składał się z izolowanych i niezależnych od siebie osad.

W konsekwencji nasilającej się specjalizacji w neolitycznych osadach powstała społeczna i polityczna hierarchia. Potrzeba planowania i kierowania pracami irygacyjnymi, handlem, czy wreszcie wymianą towarową pomiędzy rolnikami a rzemieślnikami stworzyła konieczność wyłonienia przywódców o autorytecie większym niż ten, jaki potrzebny był do utrzymania spokoju i porządku w gromadach myśliwsko-zbieraczych. Na dodatek ci, którzy odnosili większe sukcesy jako rolnicy, hodowcy, wytwórcy czy kupcy, stawali się zamożniejsi, a tym samym odróżniali się od pozostałych mieszkańców osady. Takie społeczności nie mogły już dłużej istnieć jako nie zróżnicowane społecznie, egalitarne grupy.

Przed schyłkiem neolitu z przyczyn dla nas niejasnych dokonuje się zmiana pozycji społecznej mężczyzn i kobiet: wyraźnie zanika pewna równowaga, jaka charakteryzowała społeczności myśliwsko-zbieracze. Zachodzące na przestrzeni wieków stopniowe zmiany w rolnictwie i hodowli przyczyniły się zapewne do powstania sytuacji znanej nam z okresu historycznego, kiedy to kobiety w społecznościach śródziemnomorskich nie są już równe mężczyznom pod względem społecznym, politycznym i prawnym. W początkach IV tysiąclecia p.n.e. rolnicy zaczynają używać pługów ciągnionych przez zwierzęta, co pozwala im na obsiewanie terenów trudniejszych do uprawy. Wraz z wprowadzeniem tej nowej technologii kierownictwo prac polowych przejęli mężczyźni, zapewne dlatego, że orka wymagała więcej fizycznej siły niż wzruszanie ziemi kijem czy motyką. Oni też zajmowali się wypasem coraz większych i liczniejszych stad zwierząt (pojawiły się stada bydła mlecznego oraz owiec hodowanych dla wełny). Ciągła konieczność znajdowania nowych pastwisk powodowała, że mężczyźni zajmujący się wypasem zwierząt - podobnie jak dawniej łowcy ze społeczności myśliwsko-zbieraczych - często przebywali z dala od domu. Konieczność wychowania większej liczby dzieci zmuszała kobiety do pozostawania w osadzie. To z kolei spowodowane było potrzebami rolnictwa, coraz intensywniejszego i dlatego wymagającego coraz więcej rąk do pracy. Kobiety wzięły także na siebie obowiązki związane z wytwarzaniem tak zwanych wtórnych produktów hodowli, to znaczy przetwarzały mleko na sery i jogurty oraz przędły i tkały wełnę. Możliwe, że w tym nowo powstałym podziale pracy zajęciom wykonywanym przez mężczyzn przypisywano większe znaczenie, co przyczyniało się do wzrostu nierówności między płciami. A zatem ta postać społecznego zróżnicowania, stanowiąca później fundamentalny element greckiej kultury, powstała jako skutek ważnych przemian, jakie zaszły w życiu człowieka w późnym neolicie.


 
[góra strony]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach