| |
Od Indoeuropejczyków do Mykeńczyków
Grecy stają się Grekami
Od kiedy w odniesieniu do mieszkańców kraju nazywanego Grecją możemy zacząć używać terminu "Grecy"? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, ponieważ pojęcie tożsamości narodowej obejmuje nie tylko najważniejsze uwarunkowania społeczne i materialne, ale także tradycję etniczną, kulturową i językową. Na podstawie dostępnych nam źródeł możemy stwierdzić, że pierwszą na tych ziemiach ludnością, która mówiła po grecku, byli w drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. Mykeńczycy. A zatem istnieli już wówczas ludzie, których można nazywać Grekami. Korzenie języka greckiego, a także innych elementów składających się na grecką tożsamość tkwią jeszcze głębiej w przeszłości, ich poszukiwanie pozostaje jednak bardziej przedmiotem spekulacji niż badań. Zainteresowania badaczy, zajmujących się początkami najważniejszych elementów tożsamości etnicznej i kulturowej starożytnych Greków, skupiają się w ostatnich latach na dwóch podstawowych kwestiach: na znaczeniu indoeuropejskiego dziedzictwa z okresu 4500-2000 p.n.e. oraz na charakterze i zasięgu greckich kontaktów ze starszymi cywilizacjami Bliskiego Wschodu, w szczególności z Egiptem, w II tysiącleciu p.n.e. Pomimo że pewne szczegóły tych procesów pozostają przedmiotem niezwykle ożywionych sporów, powszechnie akceptowany jest pogląd, że oba te czynniki w zasadniczy sposób wpłynęły na oblicze greckiej tożsamości.
Dopiero po przekroczeniu progu II tysiąclecia p.n.e. łatwiejsze staje się określenie źródeł wpływów, jakim podlegała grecka kultura na wczesnym etapie swojego rozwoju. Zanim na lądzie greckim powstała cywilizacja mykeńska, na Krecie kwitła kultura minojska. Minojczycy, którzy nie mówili po grecku, doszli do zamożności dzięki wysoko rozwiniętemu rolnictwu i zamorskiemu handlowi z ludami wschodniej części Śródziemnomorza i Egiptu. Tradycję kontaktów międzykulturowych Minojczycy przekazali kulturze mykeńskiej, na którą wywarli ogromny wpływ, zanim na początku drugiej połowy II tysiąclecia p.n.e. utracili dominującą pozycję. Pomiędzy 1200 a 1000 rokiem p.n.e. ośrodki kultury mykeńskiej uległy zniszczeniu, co było wynikiem niepokojów i zamętu, jaki ogarnął całą wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Ci, którym udało się przetrwać katastrofę, wskrzesili później grecką cywilizację.
|
