Kultura Antyczna
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Kultura antyczna > Eseje > Homer  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
Człowiek homerycki był piękny, o wysokim wzroście i doskonałej budowie, silny i wytrzymały, a częsty przydomek ksanthos - jasnowłosy, wyróżnia go zarówno spośród wizerunków epoki mykeńskiej, jak i późniejszych Greków. Zachowywał młodość do wieku, który zazwyczaj bywa już starością, a jego starość miała nestorowe lata i niepożytość dębów. O kobietach czas zapominał. Strojne w przymiotniki sławiące ich kibić, ramiona, warkocze pozostawiają za sobą tchnienie czasu, wonnych komnat, delikatnych tkanin. Nauzykaa, rześka jak wiosna i smukła jak palma, pachnie chłodną wodą i wiatrem morskim. Lecz Homer nie zapomniał i o pasierbach losu, takich jak garbaty Tersytes, jak pechowy i niemrawy Elpenor, dał obraz zgrzybiałości w przebranym za żebraka Odyssie i w zjedzonym przez ból Laertesie.

Człowiek homerycki kocha życie do ostatniego tchu i niczego się już nie spodziewa, gdy dusza opuści ciało razem z krwią przelaną albo uleci przez zsiniałe usta. W średniowiecznej epice rycerz, który pada na polu bitwy, idzie do Raju, Rolanda aniołowie niosą do nieba, dla bohaterów Homera nie ma tej pociechy. Największy z nich, Achilles, mówi Odyssowi z goryczą, że wolałby być parobkiem u biednego gospodarza niż królem w podziemiu. Tam mdły cień jest skazany na czczą egzystencję między cieniami rzeczy, w szarym półmroku. Lecz nawet i o to trzeba zabiegać pogrzebem i ofiarą nadgrobną, inaczej dusza się błąka, jak biedny Elpenor.

Ziemia ma wszystko do ofiarowania człowiekowi. Z rozkoszy ziemskich najwyższą cenę ma piękne i zdrowe ciało, dom rodzinny, urocza kobieta - żona lub kochanka - biesiada z przyjaciółmi, poezja, taniec i sport, kąpiel. Łazienka była w każdym zamku, pałacu i dworze. Jej nazwa - asaminthos - zdradza jej pochodzenie: jest to słowo minojskie. Człowiek homerycki wykąpał się za dziesiątki i setki pokoleń brudasów, które żyły po nim w Europie. Bogactwo jest rzeczą wspaniałą. Składa się z ziemi, bydła, koni, złota, pięknych i ozdobnych przedmiotów. Pieniędzy nie ma, prowadzi się handel zamienny licząc wartość niewolników lub przedmiotów na woły czy owce. Handlem zamorskim zajmują się Fenicjanie, oczajdusze i korsarze. Rycerz homerycki powiększa swój majątek łupem wojennym.

Człowiek homerycki jest namiętny, gwałtowny, zapalczywy. Można było wysnuć cały poemat z gniewu i zawziętości. Zemsta jest prawem rodu i potrzebą serca, które jeszcze nie ostygło z pierwotnej dzikości. W każdym czai się okrucieństwo. Achilles do konającego Hektora mówi: ty psie! Łatwo zabić człowieka, zarówno w uniesieniu, jak i na zimno. Jeńcom podrzynało się gardła jak kurom. Przegrana wojna niosła całkowitą zagładę. Domy szły z dymem, mężczyzn i dzieci wycinano w pień, kobiety brano do niewoli: Hektor ma wizję swej Andromachy w nędzy i poniżeniu branki. I na polu bitwy srożyło się okrucieństwo, sięgające poza samą śmierć: walczono o ciała poległych, by je sponiewierać i wydarłszy je ziemi odebrać duszom spokój wieczny. Lecz i na pobojowisku mogły rozkwitnąć uczucia przyjaźni, przykładem niezapomniane spotkanie Diomedesa z Glaukosem.

Człowiek homerycki był niewolnikiem prastarych przesądów, rodowego obyczaju i własnej popędliwości. Nie znajdował pomocy ani poparcia w bogach, którzy nie byli od niego lepsi. Byli często gorsi, i ludzie strofowali ich myślą i słowem szukając słuszniejszej drogi prawdy i dobra. Były to piękne chwile w życiu duszy ludzkiej, gdy podnosiła z ziemi protest przeciw niebu. Łzy Achillesa pomieszane ze łzami Priama, łza, którą ukradkiem otarł Odys na widok wiernego psa, jak krople rosy niebieskiej ochładzały świat objęty posuchą starych zabobonów. Zresztą człowiek homerycki usiłował sobie stworzyć wyższy świat niż ten zamieszkany przez nieodpowiedzialnych bogów i oddawał w nim władzę Przeznaczeniu. Odczuwał też istnienie innych sił bezosobowych, jak abstrakcyjny Deimos - Strach, lub Litai - Prośby.

Lecz i w tym chaotycznym, kapryśnym świecie bogów było miejsce na piękne uczucia porozumienia, przyjaźni, tkliwości, jakie nieraz łączyły boga z człowiekiem. Stosunek Ateny do Odyssa i ufność, jaką on pokłada w bogini, można by określić jako zażyłość z aniołem stróżem, bliskie obcowanie z przedstawicielem nadziemskiej potęgi, wspierającej człowieka, wyrozumiałej dla jego wad i słabostek. Moment, kiedy Atena wita Odyssa na Itace, jest niezrównany w subtelności wymienianych uśmiechów i słów szczerej tkliwości.

Miłość rządziła rodziną. Tetyda z głębi morza słyszała płacz syna. Słowa, którymi dusza matki odezwała się do Odyssa w podziemiu, zawsze brzmieć będą jak najpiękniejsza pochwała miłości synowskiej, tak samo jak zawsze wzruszać będzie jego spotkanie z ojcem w pogodny ranek wśród winnicy i jak srebrny głos Nauzykai podzwaniać będzie swoim: pappa file - drogi papo, wiekuistą czułością. O wierności małżeńskiej była już mowa.

Człowiek homerycki miał inny stosunek do kobiety niż jego potomek w historycznej Grecji. Kobieta była towarzyszką życia mężczyzny, czasem zajmowała pierwsze miejsce, jak Arete przy Alkinoosie. Mężczyzna szanował swą żonę, czcił matkę. Głos kobiety nie był lekceważony: wszyscy z uwagą słuchają, co mówi Helena czy to na wałach Troi, czy w pałacu Menelaosa w Sparcie. Obok przykładów nienagannej wierności znano równie głośne przykłady wiarołomstwa, które albo spotykały się z potępieniem, jak u Klitajmestry, albo z wyrozumiałością, jak u Heleny, którą uważano za ofiarę podstępu bogów.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach