Kultura Antyczna
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Kultura antyczna > Eseje > Homer i mit trojański w literaturze średniowiecznej  




Homer i mit trojański w literaturze średniowiecznej
Marcin MORAWSKI

[1]  [2] 
[...] Obróć swe spojrzenie
Na tego, który mieczem w dłoni toczy,
A co go inni w takiej mają cenie;
To król poetów, Homer; ten, co oczy
Ma uśmiechnięte, mistrz satyr, Horacy;
Owidiusz trzeci; Lukan czwarty kroczy.
Że dostojeństwem wszysyśmy jednacy,
Hołd mnie złożony wszystkich tobie brata.
Boska Komedia, Piekło, pieśń IV, 88-92

Tak przemawia do Dantego Wergiliusz w Przedpieklu (Limbo), czyli w miejscu, gdzie przebywają ci, którzy mieli nieszczęście - w myśl średniowiecznej teologii - urodzić się przed przyjściem Chrystusa. Oczywiście, dla Dantego i jemu współczesnych prawdziwym Poetą, prawdziwym Mistrzem był właśnie Wergiliusz, jego przewodnik po zaświatach. Horacy, Owidiusz (autor Metamorfoz) i Lukan (napisał Farsalia, epos o wojnie Cezara i Pompejusza), trzej rzymscy poeci, byli z pewnością dobrze znani Dantemu. Natomiast zaskakiwać może wymienienie pośród nich jednego tylko greckiego poety - Homera. Niewątpliwie, Dante nie znał go w oryginale; co więcej, nie mógł znać żadnego przekładu Iliady czy Odysei, bo takie w jego czasach nie istniały. Niemniej Horacy wspomina Homera w niektórych pieśniach i w Sztuce poetyckiej, podobnie jak Cyceron, Seneka i św. Hieronim. Jak więc tak naprawdę było z Homerem w wiekach średnich?


Właściwie trudno mówić o Homerze jako takim; owszem, wiedziano, że ów poeta był wielce szanowany przez całą starożytność, ale ze względu na nieznajomość greki w średniowiecznej Europie (ten stan rzeczy zmieni dopiero upadek Konstantynopola i renesans) poematy Homera pozostawały całkowicie niedostępne. Wprawdzie na rubieżach kontynentu, w Irlandii i Anglii, znajomość języka Hellenów trwała jeszcze w początkach średniowiecza (wiemy np., że Beda - zm. 735 - znał grekę), ale była to głównie greka nowotestamentalna i trudno przypuszczać, iż czytywano tam Iliadę. A jednak uważna lektura tekstów średniowiecznych pokazuje, że mit trojański był dobrze znany!

Wergiliusz i Dante przed bramą Piekła . Ilustracja z "Boskiej Komedii" z 1405 r.

Oczywiście, podstawowym źródłem była tu Eneida Wergiliusza, wieszcza i poety słusznie ukochanego przez średniowiecze. Ale nie tylko: otóż czytelnik znający łacinę miał też dostęp do tzw. Ilias Latina. "Zaraz, zaraz - może ktoś zauważyć - przecież powiedziano przed chwilą, że nie było przed renesansem przekładów eposów Homeryckich". Istotnie; lecz Ilias Latina to nie przekład. To streszczenie. Dosyć porządne: 15 293 wersy greckiego oryginału zamieniono na... 1062! Ten bryk powstał, jak się dziś powszechnie przyjmuje, za czasów Nerona. Uczeni nie są pewni jego autorstwa: najczęściej wymienia się Baebiusa Italicusa, chociaż niegdyś przypisywano Ilias Latina także innym poetom starożytnym, niekoniecznie żyjących za Nerona, jak np. Klaudian (IV w.). Niemniej wielu filologów skłonnych jest uważać ten utwór za dzieło anonimowego poety, o którym nic tak naprawdę nie wiemy.

[1]  [2] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach