Kultura Antyczna
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Kultura antyczna > Eseje > Dźwięk harfy, czyli Orfeusz i Eurydyka  



[1]  [2]  [3]  [4] 
Mit miał wyjaśniać dwoistą naturę człowieka, w którym ciało, wyrażające to, co niskie, trwało w konflikcie ze wzniosłą duszą. Orficy nauczali, że trzeba żyć tak, aby zniszczyć w sobie pierwiastki tytaniczne (czemu miał np. służyć wegetarianizm); ciało było dla nich grobem duszy (stąd słynna gra słów - soma [gr. ciało] - sema [gr. grób]). Po śmierci dusza stawała przed sądem, który skazywał ją na dalsze wcielenia; nienagannie przeżyte życie trzy razy pod rząd dawało wstęp do siedziby błogosławionych.

Zauważyć trzeba, że poglądy te wywarły duży wpływ na filozofów greckich. Podobną nauki o duszy znajdujemy np. w 10 księdze "Państwa" Platona; u Heraklita i Empedoklesa uczeni także dopatrują się śladów fascynacji orfizmem. Nawet wspomniany już poeta, Pindar, zdaje się nawiązywać w niektórych pieśniach do tych wierzeń. Z kolei komediopisarz Arystofanes wyśmiewa w "Ptakach" orficki mit o powstaniu świata. Przypuszcza się też, że pitagorejczycy również pozostawali pod wpływem nauk orfickich, zwłaszcza w dziedzinie moralności.

W średniowieczu Orfeusz pojawia się często jako ojciec muzyki w różnych traktatach, a także w tekstach śpiewanych. Niemniej tym, co najmocniej przemawiało do umysłów ludzi wieków średnich, była opowieść o jego wyprawie do Podziemia po żonę. Niewątpliwie, nie bez znaczenia był fakt, że mit ten opowiedział tak dokładnie Wergiliusz, dla średniowiecza poeta par excellance; oraz - nie wspomniany dotąd - Owidiusz. Umieszcza tę historię w swoim De consolatione Philosophiae Boecjusz (V w.), więc właściwie jest to granica między antykiem a średniowieczem. Z Boecjuszowej Italii Orfeusz i Eurydyka docierają w IX w. do Anglii, a to dzięki królowi Alfredowi, który przetłumaczył na staroangielski De consolatione Philosophiae. Tutaj mit o wędrówce w zaświaty nabiera wyraźnie chrześcijańskiego, moralizatorskiego kolorytu: każdy człowiek powinien dążyć do prawdziwego, czyli Bożego światła, nie oglądając się (z tęsknotą) na swe dawne grzechy, tak jak Orfeusz wychodzący z Podziemia obejrzał się na Eurydykę.

Także na Wyspach Brytyjskich, ale już w XIV w., jeszcze raz pojawia się historia miłości Orfeusza i Eurydyki, choć w nieco zmienionej postaci. Mamy tu do czynienia z tzw. lai, gatunkiem popularnym w średniowieczu (pisała je np. Marie de France w XII w.), pochodzącym z Bretanii. Na ogół lai to opowieści konstruowane dla dworskiej rozrywki, często związane z nieszczęśliwą - lub szczęśliwą - miłością, umiejscowione na jakimś królewskim dworze, np. arturiańskim.

W trzech rękopisach zachował się utwór, zatytułowany Sir Orfeo, ale znawca starożytności klasycznej z pewnym zdumieniem musiałby spojrzeć na opowiedzianą w nim historię. Orfeo jest tu królem, potomkiem - ze strony ojca - króla Plutona, natomiast ze strony matki - króla Juno [sic!]. Najwyraźniej angielski poeta nie znał zbyt dobrze klasycznej mitologii, zwłaszcza że jeszcze tłumaczy nam, iż Tracja to tylko dawna nazwa Winchester. Małżonka Orfeo nazywa się Herodis, ale to nie jest aż tak dziwne: całkiem możliwe, że grecka Eurydyka - poprzez łacinę, francuski, bretoński - przemieniła się w Herodis na gruncie średniowiecznej angielszczyzny. (Takie "przemiany" greckich imion własnych i terminów filozoficznych są dość typowe dla średniowiecza, znającego przecież tylko łacinę).

[1]  [2]  [3]  [4] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach