Matematyka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat >  Matematyka >  Matematycy polscy    
  Jesteś tutaj
Matematycy polscy
  Spis rzeczy

KNASTER BRONISŁAW
(1893-1980)

Urodził się 22 maja 1893 w Warszawie, w rodzinie Ludwika, lekarza, i Felicji z Wierników. W latach 1911-1914 studiował w Paryżu medycynę i nauki przyrodnicze, od 1915 zaś matematykę na Uniwersytecie Warszawskim. W 1920 wstąpił ochotniczo do wojska (za służbę otrzymał od J. Piłsudskiego Krzyż Legionowy) i służył jako doktor. Zaraził się tropikalną malarią. W 1923 uzyskał stopień doktora matematyki w Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy Un continu dont tout sous-continu est indécomposable ("Fundamenta Mathematicae", 3/1922). Promotorem był Mazurkiewicz . W 1926 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim. Brał czynny udział w pracach naukowych prężnego środowiska warszawskiego (Mazurkiwicz, Sierpiński, Kuratowski). Od 1929 prowadził "seminarium wyższe z topologii", które odegrało niebagatelną rolę w kształtowaniu nowego pokolenia topologów. Był współtwórcą i członkiem komitetu redakcyjnego ,,Monografii Matematycznych" (powstałych w 1931). W sprawach wydawniczych stał się najwybitniejszym ekspertem w skali kraju. W 1933 wykładał teorię krzywych na uniwersytecie w Pradze i Brnie, a w 1935, będąc adiunktem seminarium matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego, prowadził tamże zlecone wykłady z teorii wymiaru. Po wybuchu wojny w 1939 przeniósł się z żoną Marią do Lwowa. Tam został powołany na profesora Katedry Geometrii na Ukraińskim Uniwersytecie im. Franki (powstałym w miejsce Uniwersytetu Jana Kazimierza). Kierownikiem tej katedry był Mazur . Po wkroczeniu Niemców do Lwowa Knaster, podobnie jak Banach, zarabiał na życie karmieniem wszy w Instytucie Weigla. Wznowienie działalności Uniwersytetu Ukraińskiego i decyzja Wyższej Komisji Atestacyjnej (A. N. Kołmogorow, P. S. Aleksandrow) o nadaniu Knasterowi stopnia doktora nauk fizyczno-matematycznych oraz potwierdzenie tytułu profesora katedry geometrii zdecydowały o jego pozostaniu we Lwowie. W 1945 repatriował się jednak do Krakowa, gdzie uruchomił wydawnictwa naukowe (kolejny tom "Fundamenta Mathematicae", złożony częściowo przed wybuchem wojny, wydał już w 1945) i na krótko podjął wykłady w Uniwersytecie Jagiellońskim. Jesienią 1945 wyjechał do Wrocławia, gdzie objął jedną z czterech katedr na Wydziale Matematyczno-Fizyczno- Chemicznym - wspólnym dla uniwersytetu i politechniki. Brał czynny udział w rekonstrukcji życia naukowego, wydawnictw naukowych, odbudowie drukarni naukowej. Był członkiem komitetu redakcyjnego: "Colloquium Mathematicum", "Studia Mathematica" (1946-1950), "Fundamenta Mathematicae" (od 1951), "Biblioteki Matematycznej" (od 1951), "Comptes Rendus" (1946-1955), współredaktorem "Sprawozdań" (seria B) Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego (był jego współtwórcą), "Prac Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego" (1949-1978). Uczestniczył w organizowaniu Państwowego Instytutu Matematycznego (później Instytut Matematyczny PAN), w którym objął kierownictwo wrocławskiej Grupy Topologii. Prowadził seminarium z topologii wyższej. Główne zainteresowania Knastera dotyczyły topologii, w tym trzech zasadniczych nurtów: pojęć continuów, zbiorów spójnych, odwzorowań ciągłych. Zasłynął w świecie matematyki jako konstruktor osobliwości topologicznych. W 1921 wraz z Kuratowskim podali wszechstronną i precyzyjną teorię zbiorów spójnych. Był i tu autorem paradoksalnych przykładów zbiorów spójnych (tzw. zbiorów dwuspójnych), a także autorem wielu pojęć (np. zamocowania rozkładu) oraz twierdzeń topologicznych, które na trwałe weszły do monografii tego przedmiotu. Liczne wyniki są cytowane w monografiach z innych działów matematyki: u Birkhoffa z teorii krat, u Sierpińskiego z teorii zbiorów, u Aczéla z teorii równań funkcyjnych. Był autorem 54 oryginalnych prac, a także licznych artykułów zamieszczanych w polskich czasopismach. Pozostawił wielu uczniów topologów (m.in. A. Lelek, J. Mioduszewski, R. Duda, J. J. Charatonik). W 1961 otrzymał doktorat honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu. Zmarł 3 listopada 1980 we Wrocławiu.

Dokumentacja:
- A. Lelek: O działalności B. Knastera w topologii, "Wiadomości Matematyczne", XI, 1969, s. 81-86.
- E. Marczewski: O działalności B. Knastera, "Wiadomości Matematyczne", XI, 1969, s. 86-91.
- R. Duda: Dorobek naukowy i działalność profesora Knastera, "Wiadomości
Matematyczne", XIX, 1975, s. 34-38.
- R. Duda: Bronisław Knaster (1893-1980), "Wiadomości Matematyczne", XXV, 1983, s. 100-116 (zawiera portret i spis prac).

Opracowała Zofia Pawlikowska-Brożek

Biogram ten jest częścią Słownika matematyków polskich, Prószyński i S-ka (w przygotowaniu)

Do góry

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach