Matematyka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat >  Matematyka >  Matematycy polscy    
  Jesteś tutaj
Matematycy polscy
  Spis rzeczy

MAZUR STANISŁAW MIECZYSŁAW
(1905-1981)

Urodził się 1 stycznia 1905 we Lwowie w rodzinie Tomasza i Anieli z Zawrotniaków. Ukończył gimnazjum we Lwowie, w 1923 rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym (od 1925 Wydział Matematyczno-Przyrodniczy) Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W 1925 wyjechał na rok do Paryża, gdzie słuchał wykładów E. Borela, J. Hadamarda, H. L. Lebesgue’a. Po powrocie w 1926 został asystentem II Katedry Analizy Matematycznej UJK, następnie (1930-1935) starszym asystentem I Katedry Analizy Matematycznej. W 1932 doktoryzował się w UJK na podstawie tezy O szeregach warunkowo sumowalnych. Promotorem pracy był Banach. W 1935 przeniósł się na Politechnikę Lwowską do katedry Łomnickiego. Habilitował się w 1936 na podstawie rozprawy O zbiorach i funkcjach wypukłych w przestrzeniach liniowych dotyczącej przeniesienia podstawowych twierdzeń z przestrzeni liniowych unormowanych do przestrzeni liniowych topologicznych lokalnie wypukłych. Do 1939 wykładał w II Katedrze Matematyki Politechniki Lwowskiej. W latach 1939-1941 i 1944-1946 był profesorem i kierownikiem Katedry Geometrii Uniwersytetu im. Franki we Lwowie i równocześnie starszym pracownikiem Instytutu Matematyki Ukraińskiej Akademii Nauk. W 1941 otrzymał tytuł doktora nauk fizyczno-matematycznych tegoż uniwersytetu. Lwów opuścił w 1946 i otrzymał nominację na profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Łódzkim, w którym zorganizował ośrodek matematyczny. W 1948 objął II Katedrę Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego, potem Katedrę Analizy Matematycznej (1952-1969). W latach 1964-1969 był dyrektorem Instytutu Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. Współorganizował Instytut Matematyczny PAN, pełnił tam kilka funkcji organizacyjnych i naukowych. Od 1946 był przez dwie kadencje posłem na Sejm. Był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, członkiem rzeczywistym PAN od jej powstania, członkiem zagranicznym Węgierskiej Akademii Nauk, członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Matematycznego, doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Główną dziedziną jego zainteresowań była analiza funkcjonalna. Zapoczątkował kilka nowych działów tej gałęzi matematyki, m.in. metody geometryczne analizy funkcjonalnej, badania w zakresie teorii ogólnych przestrzeni liniowych metrycznych zupełnych i przestrzeni lokalnie wypukłych, ogólną teorię przestrzeni liniowo topologicznych, teorię operatorów wielomianowych i operatorów wymiernych, nowoczesną teorię limesowalności (wspólne badania z Orliczem), teorię pierścieni liniowo unormowanych. Miał wiele wspólnych wyników z Banachem. Prace z lat 1928-1930 zawierały prekursorskie w skali światowej wyniki w teorii limesowalności. Wspólne twierdzenia, np. twierdzenie o uniwersalnej przestrzeni dla ośrodkowych przestrzeni Banacha, weszły do monografii Banacha Théorie des opérations linéaires (1932). Badania w zakresie teorii limesowalności kontynuowali jego współpracownicy i uczniowie, a także Amerykanie, Niemcy i Rosjanie. Badania te doprowadziły Mazura i Orlicza do stworzenia teorii przestrzeni B0 (lub F). Charakterystyczną cechą jego pracy naukowej były badania zespołowe. Publikował wspólne wyniki z Ulamem i Schauderem. Rezultaty z lat 1935-1936 znajdują się monografii: E. Hille: Functional analysis and semi-groups (Nowy Jork, 1948). Zajmował się także teorią unormowanych pierścieni, zwanych również algebrami Banacha. Otrzymał w nich twierdzenie o podstawowym znaczeniu. Ważne wyniki uzyskane na tym polu w latach 1937-1939 wspólnie z Turowiczem nie zostały opublikowane, dlatego priorytet uzyskały twierdzenia M. H. Stone’a. Jako pierwszy przeniósł geometryczne idee ciał wypukłych H. Minkowskiego na unormowane przestrzenie nieskończenie wielowymiarowe (jego imię nosi twierdzenie o płaszczyźnie podpierającej). Wiele jego prac dotyczyło innych działów matematyki: podstaw analizy, teorii liczb, algebry, teorii funkcji zmiennych rzeczywistych, topologii, rachunku wariacyjnego. Wychował wielu uczniów, m.in. C. Bessagę, W. Bogdanowicza, A. Pełczyńskiego, S. Rolewicza, L. Włodarskiego, W. Żelazkę. Publikował mało - ukazało się zaledwie 40 prac w polskich (głównie w "Studia Mathematica") i obcych czasopismach. Był autorem Computable Analysis (1963). Był współtwórcą lwowskiej szkoły matematycznej i jej kontynuatorem w okresie powojennym. Zmarł 5 listopada 1981 w Warszawie.

Dokumentacja:
- W. Orlicz: Stanisław Mazur, "Nauka Polska", r. XIII,1/1965.
- W. Orlicz, Collected papers, Warszawa 1968.
- B. Bojarski: Przemówienie wygłoszone na uroczystości nadania stopnia doktora h.c.
Uniwersytetu Warszawskiego Prof. S. Mazurowi, "Wiadomości Matematyczne", XXII 2/1980 (zawiera bibliografię).
- A. Śródka, P. Szczawiński: Biogramy Uczonych Polskich, cz. III: Nauki Ścisłe.
- "Studia Mathematica", 71/1982.

Opracowała Zofia Pawlikowska-Brożek

Biogram ten jest częścią Słownika matematyków polskich, Prószyński i S-ka (w przygotowaniu)

Do góry

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach