Matematyka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat >  Matematyka >  Apologia matematyka    
  Jesteś tutaj
G. H. Hardy
Apologia matematyka
Przełożył Marek Fedyszak

© Cambridge University Press
  Spis rzeczy
1     2    3     4     5    6   
7     8    9    10  11  12 
13  14  15  16  17  18 
19  20  21  22  23  24 
25  26  27  28  29 
Komentarz

6


Czas zastanowić się nad pierwszym, o wiele trudniejszym pytaniem, które postawiłem w paragrafie 3. Czy warto zajmować się matematyką - tym, co ja i inni matematycy rozumiemy przez matematykę - a jeśli warto, to dlaczego?
Znowu przeglądam pierwsze strony wykładu inauguracyjnego, który wygłosiłem w Oksfordzie w 1920 roku i w którym znajduje się ogólny zarys apologii matematyki. Jest on bardzo niewspółmierny do nieniejszego tekstu (niespełna parę stron) i napisany w stylu obecnie nie wzbudzającym we mnie szczególnej dumy (był to chyba pierwszy esej, który "popełniłem", jak mi się wówczas wydawało, "w oksfordzkim stylu"). Wciąż jednak uważam, że, bez względu na liczbę niezbędnych poprawek, utrafia on w sedno sprawy. We wstępie do pełniejszego omówienia przypomnę więc, co wówczas napisałem.
(1) Zacząłem od podkreślenia nieszkodliwości matematyki: "badania matematyczne, jeżeli nie są zyskowne, stanowią całkowicie nieszkodliwe i niewinne zajęcie". Będę obstawał przy tym stwierdzeniu, lecz wymaga ono, rzecz jasna, rozwinięcia i obszernych wyjaśnień.
Czy matematyka rzeczywiście nie przynosi zysku? Pod pewnymi względami, z oczywistych powodów, tak nie jest - na przykład daje wiele zadowolenia całkiem sporej liczbie ludzi. Ja jednak użyłem tego słowa w węższym sensie - pytając, czy matematyka jest przydatna w bezpośredni sposób, tak jak przydatne są chemia i fizjologia. Nie jest to wcale problem łatwy i oczywisty i ostatecznie na pytanie to odpowiem przecząco, choć niektórzy matematycy i większość laików bez wątpienia odpowiedzieliby, że tak. A czy matematyka jest nieszkodliwa? I znowu odpowiedź nie jest oczywista, a pytań tego rodzaju z pewnych względów wolałbym unikać, ponieważ podnoszą one cały problem wpływu nauki na wojnę. Czy matematyka jest nieszkodliwa w takim sensie, w jakim, na przykład, chemia najwyraźniej nieszkodliwa nie jest? Do obu tych pytań będę musiał powrócić w dalszej części książki.
(2) Powiedziałem później, że "skala Wszechświata jest ogromna, więc jeżeli nawet marnujemy nasz czas, zmarnowane życie paru uniwersyteckich wykładowców nie jest aż taką straszną katastrofą". Może się komuś wydać, że przyjmuję tu pozę przesadnej pokory, którą odrzuciłem chwilę wcześniej; w rzeczywistości jednak chodzi mi o coś innego. Próbowałem powiedzieć w jednym zdaniu to, co wyraziłem bardziej szczegółowo w paragrafie 3. Zakładałem, że my, wykładowcy, naprawdę mamy pewne zdolności i nie możemy się mylić, robiąc co w naszej mocy, by je w pełni rozwinąć.
I wreszcie (w zdaniach, które teraz wydają mi się dość boleśnie retoryczne) podkreśliłem trwałość matematycznych osiągnięć:

Być może robimy rzeczy skromne, ale mające trwały charakter, a stworzenie czegoś, co wzbudza choćby najmniejsze trwałe zainteresowanie, czy będzie to zbiór wierszy, czy też twierdzenie geometryczne, oznacza dokonanie rzeczy całkowicie przekraczającej możliwości zdecydowanej większości ludzi.


Oraz:

W czasach konfliktu między naukami starożytnymi a współczesnymi z pewnością trzeba coś powiedzieć na obronę dyscypliny, która nie powstała wraz z Pitagorasem i nie zakończy się wraz z Einsteinem, lecz jest zarazem najstarszą i najmłodszą z nauk.


Wszystko to jest retoryką, ale mam wrażenie, że w istocie brzmi prawdziwie i w każdej chwili mogę tę myśl rozwinąć, nie przesądzając żadnej spośród innych kwestii, które pozostawiam otwartymi.

Do góry

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach