Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 16-08-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Nowa planeta o rzut beretem!
autor:
Michał Czerny
z dnia:
16-08-2000





Nowa planeta o rzut beretem!

Na kongresie Międzynarodowej Unii Astronomicznej, który odbył się w  Manchesterze w Anglii, doniesiono o odkryciu siedmiu nowych planet. W ten sposób liczba znanych planet krążących wokół innych gwiazd osiągnęła już pięćdziesiątkę. Najciekawsza z nowo odkrytych planet obiega gwiazdę epsilon Eridani, położoną zaledwie 10,5 roku świetlnego od nas. W astronomicznej skali jest to odległość rzutu beretem! Co więcej, epsilon Eridani jest gwiazdą dość podobną do Słońca. Z tego powodu była jedną z dwóch pierwszych gwiazd (obok tau Ceti), którą przebadano w ramach rozpoczętego w 1960 r. projektu Ozma. Projekt ten polegał na nasłuchu radiowym pobliskich gwiazd w celu odebrania ewentualnych transmisji nadawanych przez rozwinięte cywilizacje. Jak wiadomo, do tej pory żadnego takiego sygnału nie zarejestrowano...

powiększenie...
Fragment gwiazdozbiorów Erydan i Byk (Orion z lewej strony, poza mapką). Epsilon Eridani wskazuje strzałka. Wg A. i J. Dobrzyccy: Atlas nieba gwiaździstego. Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.

Epsilon Eridani jest gwiazdą widoczną gołym okiem, także w Polsce. Świeci dość słabo (jej jasność widoma wynosi 3,7 wielkości gwiazdowej), a na niebie leży w pobliżu Oriona. Obecnie można ją dostrzec nad ranem. Epsilon Eridani ma trochę niższą temperaturę powierzchni niż Słońce (5180 kelwinów, podczas gdy Słońce - 5780 kelwinów), a także nieco mniejsze promień i masę. Wydaje się, że jest też znacznie młodsza (jej wiek ocenia się na mniej niż miliard lat, Słońca zaś - na 4,5 miliarda lat). Masa nowo odkrytej planety wynosi 0,8-1,6 masy Jowisza, a okrąża ona epsilon Eridani w średniej odległości 3,2 jednostki astronomicznej w ciągu niecałych siedmiu lat. Tak więc system gwiazda-planeta przypomina układ Słońce-Jowisz, z tą różnicą, że nowa planeta porusza się po wyraźnie wydłużonej orbicie. (Jowisz obiega Słońce po prawie kołowej orbicie o promieniu wynoszącym 5,2 jednostki astronomicznej, z okresem równym 11,9 roku).

Planetę krążącą wokół epsilon Eridani, podobnie jak pozostałe, wykryto metodą pośrednią, mierząc periodyczne zmiany w położeniu linii absorpcyjnych w widmie gwiazdy (por. nowinkę Coraz lżejsze planety!). Jest jednak spora szansa, że uda się ją naprawdę zobaczyć. Odległość kątowa planety od gwiazdy powinna wynosić około jednej sekundy, wystarczająco dużo, aby Kosmiczny Teleskop Hubble'a mógł ją wypatrzyć.

Warto wspomnieć, że w 1998 r. odkryto asymetryczny pierścień pyłowy wokół epsilon Eridani, rozciągający się na odległość 60 jednostek astronomicznych. Nieregularny kształt pierścienia najłatwiej wytłumaczyć istnieniem innej masywnej planety, okrążającej gwiazdę w odległości 30 jednostek astronomicznych.

Michał Czerny

[  góra strony  ]

 

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach