Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 18-08-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Kometa w kawałkach
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
18-08-2000





Kometa w kawałkach

Kometę LINEAR, która 27 lipca znikła z pola widzenia, odnalazł Kosmiczny Teleskop Hubble'a, tyle że... w kawałkach.

O odkryciu komety LINEAR, spodziewanym przebiegu jej wizyty w okolicach Słońca i oczekiwaniach, jakie mieli wobec niej astronomowie, pisaliśmy w nowince Kometa 1999 S4 LINEAR ozdobą letniego nieba. Już w pierwszym tygodniu lipca kometa popisała się gwałtownym zachowaniem: od jej jądra oderwał się fragment powierzchni. Eksplozja wyrzuciła w przestrzeń kosmiczną spore ilości pyłu, który - odbijając światło słoneczne - na pewien czas zwiększył jasność komety. Ta demonstracja "kometarnego wulkanizmu" przypomniała wszystkim, że skalno-lodowe jądra komet w wyniku oddziaływania z ciepłem słonecznym mogą tracić masę nie tylko w stosunkowo spokojny sposób - formując stały warkocz - lecz także wybuchowo. Czym takie zachowanie grozi, przekonaliśmy się trzy tygodnie później.

powiększenie...
Trzy zdjęcia komety LINEAR, wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a 5, 6 i 7 lipca 2000 r., gdy znajdowała się ona 120 milionów km od Ziemi. Zdjęcie z 5 lipca (z lewej) dokumentuje pojaśnienie w ciągu 4 godzin obszaru o średnicy około 80 km o jakieś 50%. Obszar ten otacza jądro komety (niewidoczne ze względu na małe rozmiary sięgające 2 km). Na zdjęciu z 6 lipca (w środku) widzimy, że obłok pyłu związany z erupcją zwiększył swą średnicę. Zdjęcie z 7 lipca (z prawej) ukazuje fragment jądra oddalający się od niego: to jaśniejsza plamka na lewo od jasnego obszaru. Odległość fragmentu od jądra oceniono na 470 km, a prędkość względem niego - na 10 km/h. Fot. H. Weaver i in./NASA.

Dwudziestego siódmego lipca kometa LINEAR zniknęła z pola widzenia naziemnych teleskopów, po zbliżeniu się na najmniejszą odległość do Słońca. Astronomowie z Instytutu Teleskopu Kosmicznego (STScI) w Baltimore (USA) przeprogramowali instrument, kierując go w ten obszar nieba, w którym kometa powinna się wkrótce pojawić. I udało się. Podwójnie. Albowiem nie tylko odnaleziono kometę. Odnaleziono ją w kawałkach, rejestrując w ten sposób po raz pierwszy w dziejach astronomii z bliska rozpad kometarnego jądra. Na obrazach przekazanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a pojawiło się co najmniej sześć minikomet, każda wyposażona we własny warkoczyk. Tak oto kometarne jądro wielkości sporej góry w ciągu 2-3 tygodni rozpadło się na kawałki.

Zdjęcie wykonane 5 sierpnia 2000 r. (u dołu z prawej) przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a ukazuje kilka minikomet powstałych z rozpadu jądra. Na zdjęciu (u góry z lewej) wykonanym mniej więcej w tym samym czasie przez naziemny teleskop Uniwersytetu Hawajskiego o średnicy 2,2 m zamiast jasnej komy otaczającej jądro widać wydłużony warkocz pyłu, odbijającego światło słoneczne. Na tym zdjęciu pole widzenia Kosmicznego Teleskopu Hubble'a zostało zaznaczone prostokątem. Rozpad jądra nastąpił prawdopodobnie 26 lipca, gdy kometa LINEAR zbliżyła się na najmniejszą odległość do Słońca. Fot. NASA/University of Hawaii.

Obserwacjom rozpadu komety LINEAR towarzyszy, oczywiście, kilka pytań. Astronomowie zastanawiają się na przykład, czy kometa po raz pierwszy znalazła się w pobliżu Słońca (docierając tu z oddalonego o blisko rok świetlny obłoku Oorta), czy też jest fragmentem większego ciała, które odwiedziło wewnętrzny Układ Słoneczny jakieś 10 milionów lat temu. Próbują też zrozumieć, czy kometarne jądro pokawałkowało się na fragmenty, które kiedyś - mniej więcej 4,6 miliarda lat temu, gdy formował się nasz system planetarny - zlepiły się w kometę. I oceniają,
że około 20-30% komet, gdy zbliżą się do Słońca, czeka podobny los.

Jarosław Włodarczyk

[  góra strony  ]

 

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach