Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 04-10-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Plujący gwiezdny osesek
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
04-10-2000





Plujący gwiezdny osesek
Życie młodych gwiazd nie należy do najspokojniejszych. Poświadczają to obserwacje leżącego najbliżej nas obszaru, w którym tworzą się właśnie nowe słońca: potężnego obłoku gazu i pyłu na granicy gwiazdozbiorów Byka i Woźnicy. Ów obłok, znajdujący się zaledwie 450 lat świetlnych od Słońca, skrywa nowo narodzone gwiazdy, otoczone gazowo-pyłowymi dyskami - resztkami materii, z której powstały. Zapewne niektóre z nich przypominają młodziutki Układ Słoneczny sprzed 4,5 miliarda lat. Ale nie wszystkie.

Animacja przedstawia strumień gazu, wyrzucony z gwiazdy podwójnej XZ Tauri (lewy dolny róg) i podróżujący z prędkością 150 km/s poprzez przestrzeń kosmiczną. Trzy ujęcia, składające się na animację, zostały wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a w ciągu 5 lat i pokazują stopniowe oddalanie się czoła strumienia od układu podwójnego. Fot. STScI/NASA.
Znajduje się tam gwiazda, oznaczona w katalogach mianem XZ Tauri, a zatem na niebie świeci w konstelacji Byka (Taurus). Jej wiek astronomowie oceniają zaledwie na milion lat. Jasność XZ Tauri zmienia się od 10 do 16 wielkości gwiazdowych - jest to więc gwiazda zmienna. Co więcej, Kosmicznemu Teleskopowi Hubble'a udało się stwierdzić, że tak naprawdę mamy do czynienia nie z pojedynczą gwiazdą, lecz układem podwójnym: dwa słońca obiegają się wzajemnie w odległości co najmniej 40 jednostek astronomicznych, czyli w mniej więcej takiej, w jakiej Pluton krąży wokół naszego Słońca. Na tym jednak nie koniec. Jedną z gwiazd otaczać musi dysk materii (nie udało się jeszcze ustalić, którą), a z niego z prędkością 150 km/s wyrzucany jest w przestrzeń kosmiczną strumień gazu.

Do erupcji gazu z układu XZ Tauri doszło około 30 lat temu. Pięć lat obserwacji, wykonanych za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, ujawniło szybki ruch strumienia. W tym czasie jego brzeg pojaśniał, co w tym wypadku oznacza ostygnięcie materii strumienia. Wszystkie te dane pozwolą zweryfikować modele, za których pomocą astronomowie próbują opisywać proces wypływu materii z gwiazd i układów gwiazdowych. A wiele wskazuje na to, że XZ Taurii dostarczy wkrótce nowych informacji. U podnóża obserwowanego strumienia zaczyna się ruch - jakby kolejny wyrzut materii...
Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach