Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 24-10-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Jeszcze jeden dysk pyłowy
autor:
Michał Czerny
z dnia:
24-10-2000





Jeszcze jeden dysk pyłowy
Astronomowie odkryli dysk pyłowy otaczający gwiazdę Horologii, wokół której krąży planeta. Odkrycia dokonano dzięki zastosowaniu nowoczesnej techniki, którą wykorzystuje się przy budowie nowych teleskopów. Nosi ona nazwę optyki adaptacyjnej, a polega na ciągłym dopasowywaniu kształtu lustra teleskopu do zmieniających się warunków atmosferycznych. Dzięki temu obraz badanego obiektu jest bardzo ostry.

W nocy z 6 na 7 września 2000 r. grupa astronomów, kierowana przez Sebastiana Elsa z Uniwersytetu w Heidelbergu, dokonała obserwacji gwiazdy Horologii, znajdującej się 56 lat świetlnych od nas. Wokół tej gwiazdy, bardzo podobnej do Słońca, krąży planeta o masie równej co najmniej 3 masom Jowisza. Okres obiegu planety wynosi 320 dni, tak więc rozmiar jej orbity jest podobny do rozmiaru orbity Ziemi. Astronomowie korzystali z systemu ADONIS (akronim od Adaptive Optics Near Infrared System, czyli System Optyki Adaptacyjnej Bliskiej Podczerwieni), zamontowanego na należącym do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) 3,6-metrowym teleskopie w La Silla (Chile). Ponieważ celem badań było bezpośrednie otoczenie gwiazdy, zastosowano urządzenie, zwane maską koronograficzną. Jest to specjalna przesłona, która blokuje światło obiektu centralnego. W przypadku Horologii użyto maski o średnicy 1 sekundy kątowej, która zasłaniała obszar otaczający gwiazdę o promieniu 17 jednostek astronomicznych.

Dysk pyłowy
powiększenie...

Dysk pyłowy wokół Horologii (z lewej) oraz sfotografowana w identyczny sposób gwiazda porównania. Fot. ESO.


Po opracowaniu obserwacji okazało się, że gwiazdę otacza dysk, rozciągający się na odległość ok. 65 jednostek astronomicznych (czyli dalej niż wynosi promień orbity Plutona). Składa się on z pyłu, odbijającego promieniowanie centralnej gwiazdy. Podobny pył występuje także w naszym Układzie Słonecznym; można go zobaczyć gołym okiem w pogodną noc jako rozmyty pas świetlny na niebie (tzw. światło zodiakalne). Ilość pyłu wokół Horologii jest jednak znacznie większa niż w Układzie Słonecznym.

Horologii to jedna z czterech znanych nam gwiazd, wokół których krążą zarówno planety, jak i dyski pyłowe. Trzy pozostałe to: ρ Coronae Borealis, HD 210277 oraz ε Eridani (o tej ostatniej pisaliśmy w nowince Nowa planeta o rzut beretem!.


Michał Czerny
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach