Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 27-10-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Europa i kosmos
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
27-10-2000





Europa i kosmos
Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) dokonała wyboru pięciu nowych misji kosmicznych, które zostaną przez nią zrealizowane w latach 2008-13. Decyzje podjęto podczas 92 spotkania Naukowego Komitetu Programowego ESA, które odbyło się 11-12 października 2000 r. Oto szczęśliwa piątka:

1. Bepi Colombo

Sonda kosmiczna, która ma zostać umieszczona na orbicie wokół Merkurego. Misja ważna, bo ostatni i właściwie jedyny statek wykonany ludzką ręką - Mariner 10 - przemknął w pobliżu planety, która krąży najbliżej Słońca, trzykrotnie w latach 1974-75. Ćwierć wieku temu! Nie powinno zatem dziwić, że planeta ta wciąż pozostaje jedną z największych zagadek Układu Słonecznego, mimo pozornej bliskości. Czemu Merkury ma tak dużą gęstość? Skąd bierze się jego pole magnetyczne? Czy przejawia jeszcze aktywność geologiczną? W jaki sposób prażące promienie słoneczne oddziałują na powierzchnię Merkurego? To tylko garstka pytań, na które, być może, pozwoli znaleźć odpowiedź Bepi Colombo.

Jej wystrzelenie planuje się na 2009 r. we współpracy z Japonią. Statek kosmiczny ma umieścić na orbicie biegunowej (przebiegającej nad biegunami planety) dwa orbitery, wyposażone w kamery i inne czujniki;
a także zrzucić na powierzchnię Merkurego - w pobliżu jednego z biegunów, gdzie panują "umiarkowane" temperatury - lądownik. A nazwa sondy pochodzi od imienia i nazwiska Giuseppe (Bepi) Colombo (1920-1984). Ten włoski uczony, matematyk i inżynier z Uniwersytetu Padewskiego, wniósł duży wkład w badanie Układu Słonecznego, m.in. Merkurego właśnie i komety Halleya.
Projekt sondy Bepi Colombo
Projekt sondy Bepi Colombo. Rys. ESA.


2. Gaja (Gaia)

Kolejna sonda, która według planów wyruszy w kosmos w 2009 r.
A właściwie kosmiczne obserwatorium, gdyż zadaniem Gai będzie dostarczenie niezwykle precyzyjnych informacji o położeniach miliardów gwiazd na sferze niebieskiej i w obrębie naszej Galaktyki, a nawet poza nią. W ten sposób astronomowie planują stworzyć trójwymiarową mapę, dzięki której uda się powiedzieć coś więcej o powstaniu i ewolucji Drogi Mlecznej.

3. LISA

LISA to Laser Interferometer Space Antenna, czyli Laserowa Kosmiczna Antena Interferometryczna. Na ów układ mają się składać trzy statki kosmiczne, które krążąc wokół Słońca, utworzą olbrzymi trójkąt - jego bok będzie miał długość 5 milionów kilometrów, a odległości między statkami będą z wielką precyzją kontrolowały lasery. I fizycy, i astronomowie (z Francji, Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii oraz laboratoriów ESA, a także z USA) liczą na to, że LISA wykryje fale grawitacyjne - drgania czasoprzestrzeni, przewidywane przez ogólną teorię względności Einsteina, ale dotąd nie zarejestrowane bezpośrednio ponad wszelką wątpliwość (za pośrednie potwierdzenie ich istnienia Russell A. Hulse i Joseph H. Taylor otrzymali w 1993 r. Nagrodę Nobla z fizyki, sprawa jest więc poważna). O obecności tych fal dadzą znać niewielkie zmiany długości boków satelitarnego trójkąta. Projekt LISA rozwija się we współpracy z amerykańską agencją kosmiczną NASA.

4. NGST

Czyli Next Generation Space Telescope - Kosmiczny Teleskop Kolejnej Generacji. Innymi słowy, nic nie jest wieczne, nawet Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST). Ośmiometrowe zwierciadło na orbicie okołoziemskiej - to brzmi imponująco (średnica lustra HST wynosi "zaledwie" 2,4 metra). NGST zostanie umieszczony w punkcie Lagrange'a (L2) między Słońcem i Ziemią - tam, gdzie równoważą się siły przyciągania grawitacyjnego obu ciał. Zawieszony w kosmosie, będzie zgłębiał tajemnice Wszechświata, zwłaszcza te, które skrywają się w przestrzeni międzygalaktycznej. NGST powstaje we współpracy ESA z NASA i Kanadyjską Agencją Kosmiczną (CSA).

Kosmiczny Teleskop Kolejnej Genetacji (NGST)
Rycina przedstawia Kosmiczny Teleskop Kolejnej Genetacji (NGST), zwany też FIRST, zawieszony w przestrzeni komicznej w punkcie Lagrange'a L2, 1,5 miliona km od Ziemi. Rys. ESA.


5. Solar Orbiter

Nigdy za dużo badań Słońca - źródła energii w Układzie Słonecznym, ośrodka, wokół którego uformowały się i krążą planety. Powierzchnia Słońca, jego aktywność magnetyczna, materia z niego wypływająca, dynamika różnych warstw słonecznej atmosfery...

Solar Orbiter obserwuje Słońce
powiększenie...

Solar Orbiter obserwuje Słońce. Rys. ESA.
Obecnie podobne obserwacje prowadzi satelita SOHO, tyle że krąży on wokół naszej planety. Solar Orbiter ma być pierwszą sondą, która - przeznaczona wyłącznie do badań Słońca - zostanie umieszczona na orbicie okołosłonecznej - w odległości mniej więcej 45 promieni Słońca, czyli blisko 30 milionów km od niego (średnia odległość Ziemia-Słońce sięga 150 milionów km). Co więcej, orbita sondy będzie nachylona do płaszczyzny ziemskiej orbity pod kątem 38o, czyli Solar Orbiter uzyska wgląd w obszary biegunowe Słońca. Misja ma potrwać 5 lat.

# Eddington (na ławce rezerwowych)

ESA zaplanowała również misję rezerwową - Eddington - na cześć wybitnego astrofizyka angielskiego, Arthura Stanleya Eddingtona (1882-1944). Celem tej sondy miałoby być badanie ewolucji gwiazd najróżniejszej wielkości i wieku oraz poszukiwanie wokół nich planet podobnych do Ziemi.

Projekt sondy Eddington
powiększenie...

Projekt sondy Eddington. Rys. ESA.
Na pokładzie Eddingtona znalazłby się teleskop ze zwierciadłem o średnicy 1,2 m, który mógłby badać drgania powierzchni gwiazd (tzw. astrosejsmologia), pozwalające wyciągać wnioski o ich budowie wewnętrznej, oraz śledzić zmiany blasku gwiazd, z nadzieją, że ich drobne wahnięcia będą spowodowane przejściem ciemnej planety na tle gwiezdnej tarczy. Eddington, podobnie jak NGST, krążyłby w pobliżu punktu Lagrange'a L2, zawieszony między Słońcem a Ziemią.

Jarosław Włodarczyk

[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach