Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 23-11-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Pożegnanie z dalekim ultrafioletem
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
23-11-2000





Pożegnanie z dalekim ultrafioletem
NASA podjęła decyzję o rozstaniu się z satelitą EUVE, prowadzącym od ośmiu lat obserwacje Wszechświata w dalekim ultrafiolecie. Tym samym Extreme Ultraviolet Explorer (Badacz Dalekiego Ultrafioletu) został skazany na spłonięcie w ziemskiej atmosferze - pod koniec 2001 lub na początku 2002 r.

EUVE
Satelita EUVE został umieszczony na orbicie okołoziemskiej 7 lipca 1992 r. Jego masa wynosi nieco ponad 3 tony. Rys. NASA.
Chociaż EUVE nie jest wyposażony w system silników, który w przypadku innego astronomicznego satelity - Obserwatorium Promieni Gamma im. Comptona - pozwolił na kontrolowanie jego wejścia w atmosferę Ziemi, specjaliści z NASA przewidują, że tylko bardzo niewielka (jeśli w ogóle jakaś) część szczątków EUVE nie wyparuje podczas przedzierania się przez warstwy powietrza; natomiast to, co z satelity pozostanie (jeśli w ogóle coś pozostanie), i tak prawdopodobnie spadnie do oceanu, nie krzywdząc, miejmy nadzieję, nikogo.

Jeśli smutek związany z planowanym odejściem EUVE w niebyt ściska nas za gardło, pocieszmy się tym, że pierwotnie satelita ten miał funkcjonować na orbicie jedynie przez 3 lata. Ale NASA dwukrotnie przedłużyło mu życie - ze względu na dobry stan techniczny, ale także z powodu niezwykle interesujących danych dostarczanych przez zainstalowane na pokładzie EUVE instrumenty.

W pewnym sensie folklor: Księżyc w pełni w dalekim ultrafiolecie. Gdy jednak przyjrzymy się temu obrazowi dokładniej, zauważymy, że jasne obszary odpowiadają księżycowym wyżynom, ciemne zaś - morzom. A zatem i tym razem EUVE powiedział nam coś nowego o Srebrnym Globie, obserwując go 10 grudnia 1992 r., tuż po zaćmieniu Księżyca. Fot. UCLA/NASA.

EUVE zawdzięcza swą nazwę angielskiemu akronimowi, oznaczającemu część widma promieniowania elektromagnetycznego, zwaną dalekim ultrafioletem (ang. extreme ultraviolet). Ultrafiolet (choć dzięki niemu zyskujemy opaleniznę) to ten fragment widma, który pozostaje niewidoczny dla ludzkiego oka. Daleki ultrafiolet lokuje się między ultrafioletem i jeszcze bardziej energetycznym promieniowaniem rentgenowskim. A tak się we Wszechświecie składa, że im gwałtowniejsze i gorętsze procesy obserwujemy, tym bardziej energetyczne promieniowanie powinniśmy rejestrować. Na przykład daleki ultrafiolet, w którym można odnaleźć wiele ciekawych informacji o supergorących koronach gwiazd, gwiazdach podwójnych emitujących silnie promienie X czy aktywnych jądrach galaktyk. W sumie EUVE ma na swoim koncie ponad tysiąc obserwowanych obiektów, z czego około czterdziestu to obiekty leżące poza naszą Galaktyką.

Obiekty ziemskiego nieba zaobserwowane przez EUVE
powiększenie...

Obiekty ziemskiego nieba zaobserwowane przez EUVE, a zatem emitujące daleki ultrafiolet. Są wśród nich gorące białe karły (White Dwarf), gwiazdy późnych typów widmowych (Late Type Star), inne źródła (Other), czyli np. znajdujące się poza naszą Galaktyką, jak również źródła niezidentyfikowane (No ID). Rys. NASA.

Obecnie nie planuje się żadnej misji, która zastąpiłaby EUVE, przejmując daleki ultrafiolet jako obszar widma promieniowania elektromagnetycznego, pozostający pod ścisłą obserwacją. Astronomowie mają nadzieję, że choć w części brak EUVE zrekompensuje odnoszący dziś sukcesy Chandra, chociaż główny zakres "zainteresowań" tego satelity obejmuje promieniowanie rentgenowskie.

Jarosław Włodarczyk
Obszerne informacje o EUVE i przeprowadzonych przezeń badaniach kosmosu można znaleźć na stronie http://www.cea.berkeley.edu/
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach