Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 15-12-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Pył u Siedmiu Sióstr
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
15-12-2000





Pył u Siedmiu Sióstr
Astronomowie uzyskali niezwykle szczegółowy obraz obłoku gazowo-pyłowego zmierzającego do zderzenia z jedną z gwiazd Plejad. Pomógł im w tym Kosmiczny Teleskop Hubble'a, a obserwacje nim przeprowadzili we wrześniu 1999 r. George Herbig i Theodore Simon z Uniwersytetu Hawajskiego. 6 grudnia 2000 r. zdjęcie zostało udostępnione mediom.

Ów obłok to mgławica refleksyjna (czyli odbijająca światło gwiazd) IC 349, zwana także Mgławicą Barnarda Meropy, a to dlatego, że znajduje się w pobliżu jednej z najjaśniejszych gwiazd Plejad, Meropy (jasność 4,2 wielkości gwiazdowej), i została odkryta przez amerykańskiego astronoma E. E. Barnarda w 1890 r., pracującego w Obserwatorium Licka. Mgławicę dzieli od Meropy zaledwie 0,06 roku świetlnego i zmierza ona ku gwieździe z prędkością około 10 km/s. Trzeba przy tym pamiętać, że chociaż Plejady liczą sobie zaledwie jakieś 80 milionów lat, czyli są młodą gromadą otwartą, gaz i pył, które wśród nich obserwujemy, nie stanowią resztek materii, z której Plejady powstały. To po prostu jeden z obłoków materii międzygwiazdowej, jakich wiele w Drodze Mlecznej, obłok, który "przenika" przez gromadę z taką właśnie prędkością.

Mapka Plejad
powiększenie...

Mapka Plejad. Wg A. i J. Dobrzyccy: Atlas nieba gwiaździstego. Epoka J2000.0 (Prószyński i S-ka, Warszawa 1997).
Mapka Plejad
powiększenie...

Zdjęcie mgławicy IC 349, wykonane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Meropa znajduje się w prawym górnym rogu, nieco poza kadrem. Wybiegające od niej jasne promienie to efekt instrumentalny, ale ciemniejsze włókna rozciągające się od lewej dolnej części ku prawej górnej to fragmenty uformowane z pyłu mgławicy. Fot. NASA/STScI/AURA.
Obserwacje przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a ujawniły szczegóły morfologii IC 349. Ciekawe są na przykład długie "włókna" pyłu, skierowane ku Meropie. Herbig i Simon zaproponowali następujące wyjaśnienie ich pochodzenia. Otóż światło gwiazdy wywiera ciśnienie na drobinki pyłu mgławicy. Oczywiście, łatwiej poddają się jego działaniu mniejsze ziarenka, a bardziej niechętnie - większe. Gdy mgławica zbliża się do Meropy, mniejsze ziarenka tworzącego ją pyłu zostają w większym stopniu "wydmuchane" przez światło gwiazdy niż większe. Tym samym obserwowane włókna to skupiska większych, masywniejszych drobinek pyłu międzygwiezdnego.

Mgławica IC 349 zbliży się do Meropy za kilka tysięcy lat. Tak więc astronomowie jeszcze długo będą mogli badać procesy zachodzące w obłokach materii międzygwiazdowej oświetlanej intensywnymi promieniami gwiazd. A miłośnicy astronomii mogą w dalszym ciągu próbować rozstrzygnąć, ile gwiazd jest widocznych gołym okiem w Plejadach. Wystarczy wyjść pod rozgwieżdżone zimowe niebo...
Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach